Chr. Geref. Jaarboek 2004
2004-06-11
Na het vrijgemaakt-Gereformeerde Handboek en het Nederlands Gereformeerde Informatieboekje besteden we in ‘Opbouw’ aandacht aan het Jaarboek 2004 van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Plaatselijk zijn er tussen de NGK en de CGK nauwe contacten gegroeid. In 35 CG-kerken gaan ook NG-predikanten voor, in tien plaatsen is sprake van federatieve of volledige samenwerking (met doorgaans gezamenlijke kerkdiensten).- Jaargang 48
- nummer 12
Terwijl binnen de Nederlands Gereformeerde Kerken de uitgave van het Informatieboekje een particulier initiatief is van de uitgever bestaat er binnen de Christelijke Gereformeerde kerken een speciaal deputaatschap, dat werkt in opdracht van de Generale Synode. Het Jaaroverzicht, de kroniek van de gebeurtenissen van het afgelopen jaar, werd samengesteld door ds. G.P.M. van der Linden, predikant in Dokkum.
Georganiseerd
Uit de vele bladzijden van organisaties en adressen in het Jaarboek kunnen we afleiden dat er veel ‘georganiseerd’ is binnen de Christelijke Gereformeerde Kerken. Men kent een lange traditie van kerkelijk samenleven. Er zijn classes (in de Nederlands Gereformeerde Kerken zijn dat de regio’s) en de particuliere synodes (van het Noorden, het Oosten, het Westen en het Zuiden) komen jaarlijks bij elkaar. Eens in de 3 jaar vergadert de Generale Synode (in 2001 werd de Synode in Leeuwarden gehouden, in 2004 is de kerk van Utrecht-West de samenroepende kerk).
Een belangrijke kerkelijke organisatie is (uiteraard) de eigen Theologische Universiteit in Apeldoorn. Daarnaast worden er in het Jaarboek 30 deputaatschappen en landelijke commissies genoemd.
Plaatselijke kerken
De Christelijke Gereformeerde kerken telden op 1 januari van dit jaar 184 plaatselijke kerken. De spreiding van deze kerken over het land is ruimer dan bij de Nederlands Gereformeerde kerken. Zo zijn er tien gemeenten in Zeeland, een provincie waar geen NGK bestaat. Ook in het noorden zijn veel CG-kerken (29 in de provincies Groningen en Friesland). De grootste gemeenten zijn: Urk Maranatha (3182 leden), Zwolle (2362) en de Bethelkerk in Veendendaal (2010). Andere gemeenten met meer dan 1000 leden zijn: Sliedrecht-Bethelkerk, Groningen, Bunschoten, Nunspeet, Hoogeveen, Veenendaal-Pniëlkerk, Urk-Eben Haëzerkerk en Hoogeveen. Kleine zelfstandige kerken met minder dan 40 leden zijn Lutjegast, Rijnsaterwoude en Amsterdam-Noord (in mei 2004 opgeheven).
In een aantal plaatsen zijn meerdere Christelijke Gereformeerde Kerken.
Soms speelt hierbij de geschiedenis een rol. De Maranathakerk in Urk kwam in 1976 over uit de Gereformeerde Kerken en kreeg daarmee een plaats naast de al bestaande Bethelkerk.
In het Friese Broeksterwoude vinden we de Andreasgemeente en de Petrusgemeente, beiden met een eigen predikant. Hier is de splitsing een gevolg van een langdurig conflict binnen de gemeente, waarbij beide kerken erkend werden.
Het is algemeen bekend dat er binnen de Christelijke Gereformeerde kerken qua prediking en ‘ligging’ grote verschillen bestaan. Dat wordt ook duidelijk als we kijken waar de leden van de plaatselijke kerken wonen. Zo lezen we bijv. onder Alphen aan de Rijn dat leden (o.a.) in Boskoop en Waddinxveen wonen. Onder de kerk van Boskoop zien we dat leden (o.a.) wonen in Alphen aan den Rijn en Waddinxveen. Christelijk Gereformeerde buren kunnen dus naar verschillende kerken gaan.
Naast het overzicht van de plaatselijke kerken in Nederland treffen we in het Jaarboek ook de gegevens aan van de Free Reformed Churches of North America. Veel oudere predikanten in deze kerken groeiden op in Nederland.
Een aantal van hen is hier ook nog predikant geweest.
Predikanten
De Christelijke Gereformeerde kerken tellen 168 dienstdoende predikanten.
Opvallend is het grote aantal predikanten ‘in bijzondere dienst’: 23 predikanten, met daarnaast nog een aantal docenten in Apeldoorn. Onder de ‘bijzondere dienst’ vallen o.a. de geestelijke verzorging van militairen en het pastoraat in de gezondheidszorg.
De bekendste predikant in bijzondere dienst is ongetwijfeld ds. W. van der Veer, de voorzitter van de Evangelische Omroep.
Aan een aantal predikanten is vroegtijdig emeritaat verleend of ze zijn losgemaakt van de eigen gemeente.
Ook is er een aantal langdurig zieke predikanten. 'Ik denk aan de tol die de werkdruk ook in het afgelopen jaar eiste onder ons. Verschillende predikanten zijn voor kortere of langere tijd uitgeschakeld of kunnen hun werk maar deels doen. Hieruit blijkt dat er structureel iets moet veranderen in het takenpakket van de predikanten en dat we visie moeten krijgen op Gods Woord dat spreekt over de verdeling van de lasten over de gehele gemeente.' Aldus ds. van der Linden in zijn jaaroverzicht. Ik vraag me overigens af of de werkdruk de grootste reden is voor dit ziekteverzuim of dat de oorzaak ligt in de tegengestelde verwachtingen en eisen die aan predikanten worden gesteld, waardoor ze soms in een bijna onmogelijke spagaat moeten functioneren.
Elders maakt de samensteller van het jaaroverzicht ook een opmerking in deze richting: 'Blijkbaar zoeken we in de kerken nog steeds naar het schaap met de vijf poten, terwijl we belijden dat alles afhankelijk is van de zegen van de Heere.' Hij geeft hierbij ook aan dat een aantal predikanten graag eens opnieuw zou willen beginnen in een andere gemeente, ‘om op deze manier meer dienstbaar te kunnen zijn’.
Kleine oecumene
Ds. van der Linden merkt een stroefheid op in de uitbouw van de contacten met de vrijgemaakt-Gereformeerde kerken. De aarzelingen komen van beide kanten: een deel van de Chris-
telijke Gereformeerde kerken vraagt zich af of de bereikte overeenstemming inzake de toeëigening van het heil wel vlees en bloed krijgt in de vrijgemaakt-Gereformeerde prediking.
Anderzijds zijn er vrijgemaakten die moeite hebben met de ‘bandbreedte’ van de prediking binnen de Christelijke Gereformeerde kerken.
'Daarnaast zien we, als we eerlijk zijn, ook een verwijdering groeien tussen onze kerken en de Nederlands Gereformeerde Kerk. De reeds bestaande samenwerkingsgemeenten hebben het daar moeilijk mee. Toch moet eerlijk geconstateerd worden dat de koers die de Nederlands Gereformeerde kerken varen steeds verder komt te liggen van onze synodale koers. Ik denk dan met name aan de ruimte die daar gegeven wordt aan vrouwelijke ambtsdragers. Overigens is dit geen waardeoordeel maar een constatering.'
Kerkelijke statistiek
De Christelijke Gereformeerde kerken tellen bijna 74.000 leden. Het ledental is in 2003 iets gedaald (min 95). Veruit het meeste grensverkeer was met de Nederlandse Hervormde Kerk, ruim 300 leden kwamen over uit deze kerk en bijna 400 leden vertrokken naar dit kerkgenootschap. Naar verhouding veel leden kwamen over uit de (verschillende) Gereformeerde Gemeenten (plus 196, min 111) en uit de vrijgemaakt-Gereformeerde kerken.
(plus 175, min 79). Het grensverkeer met de Nederlands Gereformeerden was beperkter en hield elkaar in evenwicht (ongeveer 60 leden).
Naar de evangelische kerken vertrokken bijna 200 leden. Als mensen vertrekken naar een andere kerk is dat verdrietig voor de plaatselijke kerken, maar deze gemeenteleden houden wél hun band met christelijke gemeente vast. Veel triester is het onthutsende aantal kerkleden dat ‘naar geen kerk’ vertrokken is of dat werd uitgeschreven. Maar liefst 675 vroegere kerkleden zijn op die manier vorig jaar hun kerkelijk onderdak kwijtgeraakt.
Daar staat tegenover dat 52 leden ‘van buiten’ de weg naar de Christelijke Gereformeerde kerk hebben gevonden.
Inspirerend
Bemoedigend zijn de bijdragen aan het slot van het Jaarboek. Stefan Paas schreef een inspirerend artikel over de veranderende kerk in de 21e eeuw: we worden weer zendingskerk! Dr. Siebrand Wierda is predikant in Amsterdam, een stad waar de Christelijke Gereformeerde Kerken 25 jaar geleden nog een aantal kerken en preekplaatsen telde. Hij is nu predikant van één van de twee resterende kleine gemeenten in een ontkerkelijkte stad.
Is de kerk dan ook een doodlopende weg? Nee, want: 'In een nulpunt voor een gemeente kunnen nieuwe kansen komen.' De kerk van Rotterdam-Charlois telde 280 leden. Eind jaren ’90 waren er ’s zondags 15 kerkgangers.
Nu zitten er iedere zondag meer dan 200 mensen in de kerk, waarvan de helft van allochtone afkomst. Wat is er gebeurd in Rotterdam-Charlois?
Daarover schrijft Bram Dingemanse, voorzitter van de plaatselijke kerkenraad.
Kerken in de 21e eeuw
Drie jaarboekjes. Drie kerken die nauw met elkaar verbonden zijn. Waar plaatselijk goede samenwerking is gegroeid. Maar ook kerken die soms zoveel moeite hebben om elkaar te vinden. Met de 3 bijdragen aan het slot van het Jaarboekje van de Christelijke Gereformeerde kerken komen we op datgene wat de kerken van de kleine oecumene zou moeten binden.
We hebben dezelfde opdracht voor Nederland in de 21e eeuw. Dat vraagt soms om andere wegen, een andere vorm van eredienst en meer ruimte dan we gewend zijn.
Naar aanleiding van: Jaarboek 2004 van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Onder redactie van: G.P.M. van der Linden, R.W.J. Soeters, H.J. Th. Velema. Uitegeverij D.J. van Brummen en Buijten & Schipperheijn, Amsterdam; 336 bladzijden.
| De samenwerkingsgemeenten zijn: Alkmaar Almere Amsterdam-Tuinsteden Zuid-West Arnhem Haren Hengelo Lelystad Lisse Nieuwegein Rotterdam-Alexanderpolder |
| In de kast! Koster br. Meijerink van Zutphen sloot moedig een inbreker op in een kast en belde de politie. Uit: personalia, jaaroverzicht 2003 |