Gemengde gevoelens over christelijk geschenk
2003-03-14
Het is volstrekt begrijpelijk dat de christelijke boekhandelaar het officiële geschenk Gala van Ronald Giphart niet aan zijn klanten wil meegeven.- Jaargang 47
- nummer 6
Elk jaar blijkt echter weer hoe moeilijk het is een goed alternatief te vinden. De glazen schelp van Jaap Zijlstra (2000) en het geschenk van vorig jaar Wapenbroeders van Joke Verweerd waren gelukkige keuzes.
Over Eindbestemming het boekje waar de CLK1), die zorg draagt voor het geschenk, dit jaar mee komt ben ik minder enthousiast. Het is geschreven door Thom Lemmons (1955), een Amerikaanse schrijver, wiens boeken in korte tijd ook in Nederland zeer populair geworden zijn. Hij schrijft bijbels-historische romans, o.a Jeremia, de man die huilde en Daniël, de man die de morgen zag; beide boeken waren al snel goed voor een tweede druk.
Kort
Ik heb ze niet gelezen en kan ze dus niet beoordelen, maar Eindbestemming valt me als geheel niet mee. Het boekje bevat in een bestek van 90 pagina’s negen verhalen, alweer over bijbelse figuren of personen uit hun directe omgeving. Sommige zijn heel kort, ik zou ze eerder schetsen dan verhalen noemen.
Ander perspectief
Wat is het aantrekkelijke van dit soort vertellingen? Dat de levens van mensen over wie de bijbel heel summier is hier als het ware ingevuld worden.
Figuren van wie we alleen de naam weten krijgen een uiterlijk en een compleet karakter; de fantasie van de schrijver vult aan wat aan de beknopte bijbeltekst ontbreekt, zodat ze voor je gaan leven. Ook al doordat de omgeving in beeld gebracht wordt, zowel het landschap als de menselijke omgeving. En soms krijg je een gebeurtenis vanuit een heel ander perspectief te zien. In Eindbestemming is dat bijvoorbeeld het geval in het verhaal Twee sprinkhanen.
Het speelt tijdens de woestijntocht van het volk Israël.
Hoofdpersoon is de zoon (12 jaar) van een van de tien verspieders die het volk vertellen dat Kanaän niet in te nemen is. De jongen is hevig teleurgesteld in de houding van zijn vader en stelt zich tegenover hem op.
Op dezelfde manier origineel van opzet zijn ook De stem uit de hemel, over Lot, maar dan gezien vanuit diens vrouw en Ik veroordeel je niet, de geschiedenis van de op overspel betrapte vrouw door haar zelf verteld.
Nieuwe doorkijkjes
Originele ideeën, maar de uitwerking valt soms tegen. Het laatstgenoemde verhaal is wel geslaagd, maar De stem uit de hemel is oppervlakkig, onaf.
Het meest uitvoerige verhaal uit het boekje heet Waarom een vreemdelinge?
en gaat over Ruth en Boaz. Het overtuigt me niet, sterker ik las het met tegenzin. De schrijver tekent Boaz als een man die al twintig jaar weduwnaar is en die nu, bij de eerste ontmoeting, op slag verliefd wordt op Ruth. De ontwikkeling van hun relatie wordt op haast sentimentele wijze verteld.
Daarmee verzwakt het de kracht van het prachtige bijbelverhaal.
Andere verhalen bieden juist nieuwe doorkijkjes. Zo bijvoorbeeld De dood meester, waarin Lazarus zijn leven vertelt op het moment dat hij voor de tweede maal stervende is. Mooie gedachten zijn erin verwerkt. Op paas-
morgen, als de vrouwen bij het graf vandaan komen is hij de eerste man die gelooft wat ze vertellen: natuurlijk is Jezus op gestaan; als er één is die weet dat Hij baas is over de dood, is Lazarus het wel.
Izak
Wat ik ook een mooi verhaal vind, is Alles heeft een bedoeling, de geschiedenis van Izaks offer zoals deze dat zelf beleefd zou kunnen hebben. Hier beslist geen overgevoeligheid.
Integendeel, het is terughoudend geschreven en daardoor veel meer overtuigend.
Het eindigt met de betekenisvolle woorden van Abraham tot Izak: ‘Je moet nooit vergeten dat God Zelf voor een offer gezorgd heeft.’
Taalgebruik
Waar ik in bijna alle verhalen moeite mee heb, is het taalgebruik. Zaken worden nogal eens voor mijn gevoel opzettelijk mooi gezegd. Zo mooi dat de zinnen ontsporen of in de beschreven situaties hoogst merkwaardig overkomen.
‘Als een blok graniet sleepte ik mijn emoties achter mij aan.’ (30, nota bene gedacht door een kind); ‘Hun gedeelde verdriet versmolt tot een gemeenschappelijke tranenvloed’ (43); ‘Zijn stem werd afgeknepen door woorden die smeekten om uitgesproken te worden’ (50).
Sommige fouten komen voor rekening van de vertaalster: Boaz drinkt met grote teugen in plaats van met volle teugen (47).
Eindoordeel
Al met al is Eindbestemming een bundeltje met positieve en negatieve kanten dat ik daarom met gemengde gevoelens aanbeveel. Jammer dat niet alleen de goede verhalen opgenomen zijn.
Slechter word je er zeker niet van, wat van het officiële geschenk niet gezegd kan worden.
N.a.v. Thom Lemmons, Eindbestemming, getuigen van leven en dood. Uitg. Barnabas, Heerenveen, 2003. 94 blz. ISBN90 5829 377 7 Prijs t/m 12 april E 1,90. Daarna E 6,95
1) Christelijke uitgevers en boekhandelaren hebben zich verenigd in het CLK, dat staat voor christelijk lektuurkontakt.
Bijna 300 zaken hebben zich erbij aangesloten.