Men neme ...
2004-10-15
Zo begint een recept. En dat is precies wat Jan van Butselaar in het Centraal Weekblad van 9 juli aanreikt: een recept voor een geestelijke opwekking, of, moderner gezegd, voor een nieuw elan in de kerk. Hij reageert daarmee op een oproep van (PKN) synode-secretaris dr. Plaisier, die bij de start van de PKN pleitte voor zo’n nieuw elan in deze nieuwe kerk. Het recept van Van Butselaar is verbazend eenvoudig; drie ingrediënten maar. Men neme: geloof, bijbellezen en gebed.- Jaargang 48
- nummer 20
Altijd als de kerk door een periode van dood tij heen moest, gebeurde het ineens dat ergens het vuur er door heen kwam. () In de tijd van de kerkhervorming was dit het geval: een volksopstand tegen kerkelijke autoriteiten en een beroep op de Geest die door de Bijbel tot de mensen sprak. Wat begon als een monnikenprotest verspreidde zich als een lopend vuur door de toenmalige westerse wereld. () De Geest was niet te houden! Bijbels gingen van hand tot hand, psalmen werden eerst zachtjes en tenslotte steeds luider gezongen, mensen knielden in gebed, zelfs voor ze de brandstapel moesten bestijgen. () Persoonlijk geloof, bijbellezen en gebed. Het is een recept dat niet alleen () in Europa werkte, maar dat je ook elders in de wereld tegenkomt.
() Korea staat bekend als één van de landen in Azië waar de christelijke kerk een stormachtige ontwikkeling doormaakt. Niet alleen is in korte tijd het aantal christenen (en kerken!) enorm gegroeid, maar zijn deze kerken ook zo zendingsminded, dat er vandaag haast meer Koreaanse zendelingen buiten hun landsgrenzen aan het werk zijn dan Europese.
Als je in Korea komt, zie je het ook op alle hoeken van de straten: kerken, soms onooglijke appartementjes in enorme flatgebouwen, soms imposante bouwwerken. Soms huisgemeenten, soms kerkdienst 'fabrieken' waar de hele zondag door (en in de week!) mensen bij duizenden samen komen om te luisteren, te bidden, te zingen.
Opvallend is dat Koreaanse christenen daarmee bepaald niet wereldvreemd zijn geworden. Korea is het land waar in het begin van de vorige eeuw de christenen leiding gaven aan een sterk protest tegen de gruwelen van de Japanse bezetting van het land.
Korea is het land waar christenen aan het eind van die eeuw hun leven inzetten voor handhaving van mensenrechten in een situatie die veel weg had van een politiestaat. Korea was aangeraakt door een reveil dat kennelijk niet alleen de ziel, maar ook hart en handen raakte. Wat was het geheim van deze opwekking? () Het bleek een sterk persoonlijk geloof, een leven van gebed en een concentratie op de bijbel te zijn. Dat was het 'recept'. Het werkt nog steeds in Korea.
Nog een voorbeeld. In de jaren dertig van de vorige eeuw kwam een paar Oegandezen samen om zich te bezinnen op de situatie waarin hun (Anglicaanse) kerk verkeerde. () (Zij baden) om de leiding van Gods Geest. Hun gebed werd verhoord op een geweldige manier: er brak een opwekking uit, die als een olievlek heel Oost-Afrika bedekte. Kerkleiders hadden er knap moeite mee dat ongeregelde zingende en biddende volkje in de hand te houden. Ze konden er weinig tegen doen, het was ze te machtig. In Rwanda kon je ze vijftig jaar later nog tegenkomen, de abarokore, de mensen die het licht gezien hadden. Ze hielden hun bijeenkomsten in de kerk, vaak na de reguliere diensten. Daar hielp geen ouderling tegen. Ze waren voor de duvel en zijn ouwe moer niet bang, durfden iedereen in zijn of haar gezicht de waarheid te zeggen en riepen te pas en te onpas mensen op zich te bekeren. Hoogst irritant soms, ook hoogst effectief. Hoe gingen ze te werk? Intensief bijbellezen en gebed brachten mensen tot inzicht en schuldbekentenis. Een sterk persoonlijk geloof was het resultaat. Een elan dat niet stuk te krijgen was.
We willen een nieuw elan in de nieuwe PKN. Dat is te begrijpen. De tijd van tandeloze verkondiging waarin we slechts voelden of we voelden wat we voelden en geloof niet meer dan een hulpmiddel bij ons gevoel was, heeft weinig opgeleverd en was betrekkelijk slaapverwekkend. Het sociaal-
politiek activisme, dat de illusie gaf dat wij de wereld konden hervormen als we maar ons best deden, in de kerk en op de barricaden, heeft nog slechts bejaarde aanhangers en ook die zijn nogal teleurgesteld. Een nieuw elan is meer dan welkom. Uit de ervaring van generaties christenen, ver weg en dichtbij, is duidelijk dat zo'n nieuw elan niet zomaar te organiseren is. Wel dat er in het recept voor een nieuw elan een paar ingrediënten staan die je tenminste moet hebben, wil het wat worden, wil het ergens naar smaken, wil het vuur op je tong, vuur in je hart geven: bijbelstudie, gebed en persoonlijk geloof.
Wellicht dat we daar onze PKN-programma's en ons PKN-personeel eens op kunnen doorlichten... Het zou een goed begin zijn.