Kerkenraad en gemeentelid bij de Stagg
2003-02-28
Buiten was het zonnig. Binnen, in het kantoor van de STAGG, waren bestuurslid Andries Mak, ‘toeruster’ Hermine de Rijk, en psychologe Simone Oerlemans-Kaars met Henk Algra in gesprek over het wel en wee van de STAGG. Deze organisatie staat ten dienste van de Nederlands Gereformeerde Kerken. Wat kan men voor onze kerken en de leden van onze kerken doen?- Jaargang 47
- nummer 5
Marcus Dijkstra heeft de kerk verlaten.
Jarenlang was hij ouderling, maar hij is afgeknapt (Opbouw, 17 januari 2003).
Wat had de STAGG kunnen doen?
Hermine de Rijk werkt voor de STAGG als ‘toeruster’. Ze heeft inmiddels veel ervaring opgedaan in het coachen van ambtsdragers, predikanten en kerkenraden.
Een voorbeeld van hulpverlening is een bezinningsdag voor een kerkenraad, zo’n dag wordt bijvoorbeeld om de 3 of 4 jaar gehouden.
Daarnaast zijn er programma’s waarbij de leden van een kerkenraad (minimaal) 4 dagdelen worden toegerust.
De inhoud van die dagen wordt aangepast aan de plaatselijke situatie.
Daarnaast voert de STAGG individuele supervisie- en coachingsgesprekken met predikanten. Ook een kerkenraad kan gecoacht worden als er een probleemsituatie is ontstaan. Een indirecte vorm is het begeleiden van een ervaren ouderling, die op zijn beurt weer nieuw gekozen ambtsdragers op weg helpt. Voor deze trainingen wordt wel een financiële bijdrage gevraagd, omdat deze kosten niet zijn opgenomen in de bijdrage die jaarlijks van de kerken verwacht wordt.
Maar vroeger werd er toch niet gecoacht? Waarom is daar nu wél behoefte aan?
Hermine constateert dat er veel meer problemen zijn binnen kerkenraden dan ‘een generatie geleden’. Mensen zijn mondiger geworden en de kerk is veelkleuriger. Er is een spanningsveld gegroeid tussen aan de ene kant het zelfbewustzijn en aan de andere kant de dienstbaarheid (de ander uitnemender achten dan jezelf). Individuele gemeenteleden met een hang naar bijv. evangelische geloofsbeleving of juist een behoefte aan de bekende, traditionele vormen, komen voor zichzelf en voor de eigen manier van geloven op. Men wil daar ruimte voor in de gemeente, in de eredienst.
Eigenlijk is een heel belangrijke vraag geworden: hoe leren we om te gaan met al die verschillende geloofsbelevingen en hoe gaan we om met mensen die allemaal hun eigen mening erg belangrijk vinden? Vaak missen predikanten en ambtsdragers de vaardigheden om daarmee om te gaan.
Bovendien vormen die verschillen van inzicht binnen de kerkenraad een belemmering om tot een gezamenlijk beleid te komen.
Hoe geef je dan aan die coaching in de praktijk gestalte?
Hermine: “We proberen mensen de tools, de middelen in handen te geven om met elkaar om te gaan. Vaak gaat het om het ordenen van gedachten, omgaan met elkaar en met de emoties die er ten opzichte van elkaar spelen.
Daarnaast is het belangrijk om je te bezinnen op de bedoeling van het samen gemeente-zijn, de inhoud van het ambt en de taak die je hebt als ambtsdrager. Dat leer je niet alleen uit de boeken, daar moet je ook in groeien. Veel ambtsdragers worden zomaar in het diepe gegooid.”
Is men vaak niet te laat met het vragen van hulp?
Inderdaad wordt hulp vaak veel te laat ingeroepen, vindt Hermine. Er zijn dan al mensen fors emotioneel beschadigd en dat herstel je niet zomaar eventjes. Overigens gaat het binnen de gemeente niet alleen om kerkenraden, het kan ook botsen met een organist, een koster of met welk ander gemeentelid dan ook.
De Stagg geeft supervisie aan predikanten.
Wat houdt supervisie in?
Bij supervisie krijg je inzicht hoe je staat in je ambt en in je werk. Hoe ga je om met weerstanden bij jezelf, bij anderen? Hoe voer je een moeilijk gesprek?
Waar liggen de valkuilen? Hoe ga je om met catechisanten die geen zin hebben? Wat heb je te vertellen aan de gemeenteleden en hoe luistert men naar je preek? Wat is je positie binnen de kerkenraad? Een predikant kan bijvoorbeeld een vraag stellen als: 'Waarom word ik zo geraakt door een negatief gemeentelid?' In de supervisie wordt zo’n thema dan geordend, worden de vragen op een rijtje gezet. Er wordt geoefend in ander gedrag, in gesprekstechnieken. Sterke en zwakke punten worden duidelijk. De predikant krijgt inzicht in zijn functioneren. Er worden bijvoorbeeld ook preken doorgenomen.
Het gaat dan niet over de theologische inhoud, maar om de vraag wie de persoon is achter deze preek.
Wat is zijn boodschap? Komt dat over?
Wat is het verschil met therapie?
Therapie is breder. Het gaat dan vooral om de persoonlijkheid zoals die zich bij iemand gevormd heeft, om zelfinzicht, hoe ga ik als persoon om met mijn echtgenote, mijn ouders, mijn kinderen, gemeenteleden, het schoolbestuur, wat voor reactie roept bijvoorbeeld een ruzie bij mij op? Therapie geeft zicht op gedrags-en denkpatronen en helpt die, waar nodig, te veranderen.
De STAGG heeft ook een rol naar de Theologische Studiebegeleiding...
Hermine ziet en spreekt alle studenten die bij de TSB staan ingeschreven voordat ze hun stage gaan lopen bij één van onze kerken.. Het gaat bij het toekomstig ambt van predikant niet alleen om theologische kennis, maar ook om inzicht en vaardigheden die je nodig hebt in de pastorie. Hoe zie je de gemeente?
Wat verwacht je van het ambt van predikant? Wat wil je leren om daar vorm aan te geven? Een 10 voor al je tentamens wil allerminst zeggen dat je geschikt bent als predikant in een gemeente.
Helaas is er op de Theologische Universiteit in Apeldoorn fors bezuinigd op toerusting.
We maken een overstap van de kerkenraad naar de individuele gezinnen. In een themanummer van Opbouw over de STAGG werd destijds gesteld dat er weinig ruimte was voor de behandeling van kinderen. Hoe staan die zaken er nu voor?
Simone Oerlemans vertelt dat één van de therapeuten zich heeft gespecialiseerd in de behandeling van kinderen en jeugdigen. Een probleem kan bijvoorbeeld een kind zijn dat niet meer naar school wil, een puber die absoluut niet weet wat hij met zijn toekomst aan moet, een dochter die somber is, een zoon die zijn thuis lijkt te ontvluchten.
De gesprekken worden vaak met het hele gezin gevoerd, want er is niet alleen een probleem met het kind zelf, maar ook met zijn omgeving.
Hoe reageren de ouders op uitspraken van hun kind, welke invloed heeft een broer of een zus?
De diagnostiek wordt doorgaans uitbesteed.
Als ouders denken dat hun kind ADHD heeft of autistisch is stelt de STAGG niet zelf die diagnose, men kent echter wel adressen waar wel een specifiek antwoord gegeven kan worden op deze vraag.
Met welke vragen komen de meeste aanmeldingen bij de STAGG?
De grootste groep betreft de zgn.
interpersoonlijke klachten, dat wil zeggen dat mensen problemen hebben in de omgang met anderen (bijv. op het werk, in de kerk, of met de eigen partner). Een bijna even grote groep mensen heeft stemmingsklachten, waarbij klachten van depressieve aard het meest bekend zijn. Er zijn mensen met contactproblemen: ze durven bijvoorbeeld hun mening niet te geven of geen nee te zeggen. Ook angststoornissen komen naar verhouding veel voor, bijvoorbeeld iemand die niet meer naar de kerk durft of niet op straat durft te lopen. Klachten over de opvoeding staan op de 5e plaats.
Hoe komen de mensen op het idee om hulp te vragen bij de STAGG?
Opvallend is de grote naamsbekendheid van de STAGG, ruim de helft van de mensen komt via gesprekken met familie en vrienden bij de STAGG terecht.
Een relatief groot deel van de aanmeldingen vindt de weg naar de STAGG via het ‘blauwe boekje’ van de Nederlands Gereformeerde Kerken of via de folder (ligt bijv. in de kerk).
Ook predikanten verwijzen regelmatig door naar de STAGG.
Driekwart van de cliënten komt uit de Nederlands Gereformeerde Kerken.
Wat doet de STAGG bij acute problemen?
Simone: “Een crisisdienst heb je nodig als iemand acuut verward is, in een psychose raakt, agressief is. Voor zulke situaties is Houten bijna altijd te ver weg. We hebben dan ook geen crisisdienst, dat ligt o.a. bij de plaatselijke RIAGG’s in samenwerking met de huisarts.
Wel kunnen onze cliënten tijdens werkdagen naar ons opbellen en we reageren daar ook dezelfde dag op.”
Hoe staat het met de wachtlijst?
“Onze wachtlijst is maximaal 3 maanden, gemiddeld ongeveer 2 maanden,” aldus Simone. “Sommige mensen vinden dit aan de lange kant. Dat komt vaak doordat mensen ons pas bellen als de nood hoog is. We hebben daar uiteraard begrip voor. Bij ons is het zo, dat aansluitend aan de intakegesprekken ook de behandeling volgt.
Er is dus één keer een wachttijd vooraf.
Bij andere instellingen kan men mogelijk voor het intakegesprek al snel terecht, maar moet men daarna alsnog maanden wachten op de behandeling.
Als mensen erom vragen, bekijken we op de teamvergadering of het mogelijk is om een Nederlands Gereformeerde voorrang te geven.
Dan volgt meestal het eerste gesprek binnen twee weken”.
Stel:
u durft niet meer naar de kerk omdat u bang bent voor wat andere mensen van u denken…… Kunt u dan ook bij de STAGG terecht? Daarover gaat het vervolg van dit artikel. Over twee weken leest u meer over de STAGG in ‘Opbouw’.
| Het toerustingsaanbod van de STAGG 1. De kerkenraad. Ter ondersteuning van het kerkenraadswerk biedt de STAGG ondersteuning op het gebied van: a. bezinning: welke vragen en problemen liggen er binnen de gemeente, hoe gaan we daarmee om? b. toerusting : bezinning op eigen functioneren als ambtsdrager, bemoediging, wat is een goed huisbezoek, gesprekstechniek en andere vaardigheden t.b.v. het pastorale bezoekwerk. c. hulp en bemiddeling bij (dreigende) conflicten binnen de kerkenraad en/of de gemeente. 2. Predikanten Ter ondersteuning van predikanten biedt de STAGG: a. Supervisie: een intensieve vorm van leerprocesbegeleiding. b. Intervisie is een vorm van collegiale ondersteuning, onder leiding van een supervisor. c. Coaching: een vorm van begeleiding waarbij de coach meekijkt naar de wijze waarop de predikant in zijn werk staat. d. Training conflicthantering voor predikanten 3. Toerusting voor de gemeente. Deze toerusting is bedoeld voor gemeenteleden om de taken waarvoor zij aangesteld zijn beter te kunnen uitvoeren (bijvoorbeeld: ouders, jeugd (pastoraal)werkers, wijkcontact personen. Ook is het mogelijk dat een STAGGmedewerker in specifieke situaties een gemeentevergadering leidt of een bepaald thema introduceert. 4. Ontmoetingsdag voor predikantsvrouwen De STAGG organiseert dit voorjaar een ontmoetingsdag voor echtgenotes van predikanten. Door wie? De STAGG heeft drie ervaren freelance medewerkers inzetbaar op het gebied van toerusting en training, waarvan er twee bevoegd supervisor zijn. Anneke Booman – Geerse, toerusting, trainer en geregistreerd supervisor Arine Brouwer – Holwerda, toerusting, trainer, coach Hermine de Rijk, toerusting, trainer, bemiddeling en supervisor Opgave en kosten: Voor meer informatie en opgaven kunt u zich wenden tot Hermine de Rijk Fonteynstraat 10 4101 HZ Culemborg tel 0345-520819 e-mail adres: h.derijk@12move.nl De kosten voor het toerustingswerk bedragen, afhankelijk van de vraag en het aantal deelnemers gemiddeld 200 tot 250 euro per dagdeel. Voor een supervisiesessie van 1,5 uur berekent de STAGG 60 euro. Voor een juiste opgave van kosten kunt u zich wenden tot: Mevr. J.T. Pol – Mooiweer, bestuurslid toerustingswerk Tel. 053-4324842 e-mail adres: tjalling@polparasol.nl Adres van de Stagg: Papiermolen 5, Postbus 406, 3990 GE HOUTEN Telefoon (030) 637 7071 stagg.houten@ wxs.nl “De medewerkers van de STAGG verrichten hun therapeutische arbeid vanuit hun christelijke geloofsovertuiging….. De medewerkers van de STAGG zijn specialisten die de hulp van het ‘thuisfront’ vanuit een andere, professionele, invalshoek aanvullen met therapieën en methodieken. Zij hebben de intentie dit te doen binnen bijbels-ethische grenzen”. (uit: Informatiefolder Stichting voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg STAGG) |