Bruggen bouwen naar moslims
2004-12-12
De maatschappij is in beroering en dat merken we allemaal. De taak om eerlijke voorlichting over de islam te geven, met door het evangelie geïnspireerde liefde voor de moslims, wordt voor bijvoorbeeld stichting Evangelie & Moslims des te dringender.- Jaargang 48
- nummer 24
Ook onder christenen is de negatieve beeldvorming nadrukkelijk aanwezig en de angst voor moslims merkbaar.
Stichting Kerk & Wereld en Oikos lieten het NIPO onder 700 Nederlanders een onderzoek uitvoeren met betrekking tot de rol van religies in de samenleving.
Een deel van het onderzoek werd door de IKON opnieuw uitgevoerd na de moord op Theo van Gogh. Daaruit bleek dat christenen, meer nog dan mensen zonder een geloof, na de moord negatiever over de islam waren gaan denken. Ook bleek uit het onderzoek dat moslims minder negatief over het christendom denken dan christenen over de islam…
Licht in de wereld
Toch willen we met het evangelie op een opbouwende en lichtgevende manier in de wereld staan, die ook de wereld is van moslims en niet-religieuze Nederlanders. Daarom wil Evangelie & Moslims zich de komende jaren meer bezinnen op maatschappelijke vragen die betrekking hebben op de moslimse migranten in ons midden, met speciale aandacht voor jongeren en vrouwen.
Dit was overigens al besloten voor 2 november. Betrokkenheid bij de maatschappij en oog voor de context waarin we werken maakt deel uit van de 'missie': getuigenis en dienst onder moslims.
Dat betekent onder andere dat we niet meegaan in tendensen die moslims tot zondebok verklaren voor een groot deel van de problemen waarmee we als samenleving worstelen Als christenen een licht willen zijn in de wereld, moeten ze zichtbaar zijn als een stad bovenop een berg, zo stelde professor James Kennedy (hoogleraar nieuwste geschiedenis aan de VU) onlangs op een congres, waar het hierboven genoemde onderzoek besproken werd door christenen, moslims en niet-gelovigen. Dat geldt voor een stichting als Evangelie en Moslims, maar ook voor de kerken in het algemeen en voor individuele christenen.
Zo liet de PKN een kanselboodschap uitgaan met betrekking tot de gespannen situatie in Nederland (zie www.pkn.nl voor de volledige tekst), en schreven enkele bisschoppen een open brief, waarin ze (o.a.) opriepen tot dialoog tussen moslims en christenen, en zich afvroegen in hoeverre verbaal geweld acceptabel is (Trouw, 11 november 2004). De EA, waarbij ook Evangelie & Moslims is aangesloten, gebruikte de eigen website en een advertentie in ND en RD voor een oproep tot verootmoediging en contact met moslims. Prachtige initiatieven, maar ze moeten handen en voeten krijgen. Zijn we als kerken niet teveel met ons geestelijk leven en naar binnen gericht bezig, met maar weinig vensters naar buiten? Als we moslims beschouwen als enge mensen vinden met een valse religie, die we maar beter op afstand kunnen houden en die eigenlijk niet in Nederland thuishoren, zal het moeilijk zijn hen open tegemoet te treden. Vinden we onszelf ten diepste betere christenen naarmate we een harder oordeel over de islam vellen?
Omgaan met verschillen
Wat doen we met het gegeven van deze samenleving, waar onder de oppervlakte veel lijkt te broeien dat de boel zomaar in lichterlaaie kan zetten?
Of is het voor ons 'kerkmensen-gevoel' nog een-ver-van-ons-bedshow?
Vooroordelen en de waan van de dag mogen bij ons geen voet aan de grond krijgen. Als ik u vertel dat mijn (Turkse) achternaam ook onder christenen negatieve reacties kan oproepen, begrijpt u wellicht dat we nog een lange weg te gaan hebben. De afstand tussen autochtonen en allochtonen blijkt door vooroordelen en onbekendheid met elkaar steeds weer moeilijk te overbruggen, en daarom zijn 'bruggenbouwers' zo vreselijk hard nodig. Het gros van de moslims is geen extremist en keurt geweld ten stelligste af. Ook landen zoals Egypte en Indonesië met een overwegend islamitische bevolking hebben te lijden onder gewelddadig extremisme. Het huidige anti-moslimklimaat in Nederland, waarin allerlei soorten moslims over één kam worden geschoren, en 'vreemde' gedragingen van moslims breed uitgemeten worden in de media, kan echter mede voeding geven aan gevaarlijke, extremistische uitingen (die overigens door de overheid krachtig bestreden moeten worden).
Toen een imam op beleefde wijze weigerde een vrouwelijke minister de hand te schudden omdat dit volgens zijn interpretatie van de islam niet mag (alle andere 49 imams hadden er geen moeite mee, maar daar hoorden we weinig over) werd hij door de minister neerbuigend bejegend. Is een handdruk dan de enige geaccepteerde manier om elkaar te begroeten? Blijkbaar viel het de minister moeilijk zich in de ander te verplaatsen en diens normen en waarden te doorgronden. Hiermee pleit ik geenszins voor een ondergeschikte positie van vrouwen, maar die kwestie dient bij andere gelegenheden, en met name door moslims onderling, besproken te worden (de imam in kwestie aanvaardde het gezag van de minister overigens wel, anders was hij niet eens komen opdagen!) In de persoonlijke omgang met moslims zullen we met bepaalde religieuze en culturele gevoeligheden rekening moeten houden.
Schoenen
We hoeven daarbij onze eigenheid niet op te geven, maar het kan heilzaam zijn eens in de schoenen van de ander te gaan staan. Veel moslims hebben zich al verregaand aangepast aan Nederlandse normen en gewoonten (hoe onduidelijk en divers die ook zijn).
Ook zij bezinnen zich bijvoorbeeld op vragen rond taakverdeling binnen het gezin en de radicalisering van jongeren.
Ook zij raken soms teleurgesteld over 'het gebrek aan veranderbaarheid' binnen hun eigen gemeenschap, vertelde de Hacý Karacaer, de voorman van de Turkse koepelorganisatie Milli Görü? in een openhartig interview met Vrij Nederland (27 november 2004). De vrees voor een tweedeling tussen 'wij' en 'zij' is ook bij hem duidelijk te proeven.
Integratie is belangrijk, en vergt inzet van beide kanten, maar assimilatie gaat te ver. Fouten die moslims maken en de problemen die er bijvoorbeeld in de grote steden bestaan hoeven we niet te verdoezelen, maar ook niet uit te vergroten. Ook hier is rechtvaardigheid geboden.
Eieren
In het afgelopen jaar heb ik persoonlijk enkele positieve contacten met moslims gehad. Enige maanden gaf ik Nederlandse taalles binnen de Turkse culturele vereniging van een religieuze minderheid (Alevieten), met een liberale inslag. Zij vierden met elkaar bijvoorbeeld het islamitische offerfeest, en enkele weken daarna a?ure, waarbij de marteldood van de zonen van Mohammed wordt herdacht. Steeds werd ik gastvrij uitgenodigd en tijdens de lessen spraken we dikwijls verder over de inhoud van deze vieringen en de kern van het Alevitische geloof. Van daaruit werden ook vragen over mijn geloof gesteld. Sommige mensen wisten na twintig jaar Nederland nog niet wat Paasfeest inhield, alleen dat het iets met eieren te maken heeft (Turken noemen het dan ook 'eierenfeest').
Blijkbaar nooit interesse voor gehad, of misschien nooit een christen in de buurt gehad om het te vertellen.
Schrijnend toch? Ook kon ik proeven dat men zich zorgen maakte over het verslechterende klimaat in Nederland ten aanzien van allochtonen.
Binnenkort hoop ik naar de lustrumviering van deze vereniging te gaan, waarop ik me nu al verheug.
Bruggen bouwen
Natuurlijk doen we ook negatieve of teleurstellende ervaringen op met moslims, net zoals we negatieve ervaringen kunnen opdoen met 'gewone' Nederlanders binnen de kerk, op school, in de trein of op ons werk. Toch vraagt God van ons om de ander positief en respectvol tegemoet te treden, en te streven naar gerechtigheid. Dat is geen 'politieke correctheid', maar 'bijbelse wijsheid', waartoe we worden aangespoord, zeker wat betreft het omgaan met moslims (maar ook met niet-gelovige Nederlanders) in deze roerige tijd.
Ik hoop dat u persoonlijk en als gemeente op een positieve manier wilt ingaan op de uitdaging, waar één miljoen moslims in Nederland ons voor stellen. Word ook een 'bruggenbouwer', zodat de kloof tussen 'wij' en 'zij' niet onoverbrugbaar wordt. Daarbij wil Evangelie en Moslims u graag met adviezen en begeleiding van dienst zijn. 'Zo moet jullie licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel' (Matteüs 5:16, NBV).
Tineke Yürümez-Kroon is lid van de Ned. Geref. Kerk te Amersfoort-Noord en parttime medewerkster van stichting Evangelie & Moslims