Straatpastoraat in Utrechtse binnenstad:
2003-10-10
Sinds 1 februari 2001 heeft het Leger des Heils in Utrecht een straatpastor in dienst. Sinds 1 januari van dit jaar wordt deze functie ingevuld door Michiel van den Berg. Hij geeft pastorale zorg aan daklozen en druggebruikers die op straat leven. Daarnaast is al enkele jaren op zondagmiddag in het Inloopcentrum Hoog-Catharijne (IHC) een pastoraal team aanwezig. Het team is opgericht vanuit een initiatief van het Leger des Heils en de leden zijn afkomstig uit diverse kerken in Utrecht, waaronder de Jeruzalemkerk (NGK). Vanaf oktober 2003 organiseert de straatpastor samen met het Pastoraal Team wekelijks vieringen in een werfkelder aan de Oude Gracht voor de mensen van de straat. Een aantal gemeenteleden vanuit de Nederlands Gereformeerde Kerk voelt zich sterk verbonden met het straatpastoraat en inmiddels is vanuit deze gemeente de werkgroep Straatpastoraat opgericht. Deze onderzoekt momenteel in opdracht van de kerkenraad de mogelijkheden om een tweede pastor aan te stellen. Op zondag 2 november staat de ochtenddienst in de Jeruzalemkerk in het teken van het Straatpastoraat. Ds Mark Janssens zal in deze dienst voorgaan en straatpastor Michiel van den Berg en vrijwilligers verlenen medewerking. Officieel start deze zondag de fondsenwerving voor een tweede pastor.- Jaargang 47
- nummer 20
Het werk in het Inloopcentrum Hoog Catharijne (IHC) hoort bij de mooiste dingen in haar leven, vertelt Suzanne Holsappel, een van de vrijwilligers vanuit de NGK Utrecht die werkzaam is in het straatpastoraat. Samen met de andere vrijwilligers zet zij zich in om bezoekers de mogelijkheid te geven de weg van het geloof te kunnen gaan. 'Ik sluit niet uit dat ik daar ook had kunnen lopen als het in mijn leven anders was gegaan.'
Het is een druilerige zondagmiddag aan het begin van de herfst als ik met straatpastor Michiel van den Berg (27) meeloop op een van zijn rondes door de Utrechtse binnenstad.
We lopen onder grauwe viaducten door, over winderige roltrappen en passages, langs betonnen overkappingen en grijze parkeerterreinen.
Wegen en stoepen die me normaliter zo snel mogelijk van A naar B brengen, zijn nu ons doel. Onder het praten groet Michiel af en toe iemand die op de grond zit of in een hoek hangt. We eindigen onze ronde in het Inloopcentrum Hoog Catharijne. Een twintigtal mensen van de straat hebben er de warmte opgezocht.
Een aantal ligt met het hoofd op een krant op tafel te slapen, één man loopt tegen niemand in het bijzonder druk en geanimeerd te praten. Verder veel wazige blikken, geknikkebol voor de televisie, gegiechel bij het loket waar een jonge, onwaarschijnlijk dunne vrouw kleren past. Een paar mannen biljarten. 'Waarom maak je niet even een praatje met iemand?' oppert Michiel.
Waardevol
Michiel van den Berg (27) is sinds begin dit jaar straatpastor in Utrecht. Hij ziet zichzelf niet als een hulpverlener.
Hij geeft zelden geld aan de mensen op straat, hoogstens een smulbon die ingewisseld kan worden voor een warme maaltijd, een garantstelling voor een overnachting in een opvanghuis of kleding die hij via het Leger des Heils krijgt.
'Ik wil God in hun leven present stellen door ze te laten zien en voelen dat ze waardevol en geliefd zijn. Ze kunnen bij mij terecht voor een ontmoeting, in de meest letterlijke betekenis van het woord: ont - moeten. Bij mij hoeven ze niet van alles, ze mogen er gewoon zijn. Dat is de enige manier om deze mensen die vaak al zo de buik vol hebben van hulpverleners en zo worden opgejaagd, in aanraking te brengen met God.'
Dope
De straatpastor wordt bijgestaan door de vrijwilligers van het Pastoraal Team.
Suzanne Holsappel is al jaren als vrijwilliger betrokken bij het straatpastoraat. Zij werkt een dagdeel in de week in De Hoek, een hostel voor druggebruikers aan de rand van Utrecht. 'Gewone mensen denken vaak over druggebruikers als mensen die alleen maar bezig zijn met het bij elkaar krijgen van hun dope. Maar een gebruiker is ook een mens met een geschiedenis en een toekomst, iemand die ziek is, pijn heeft, lijdt onder gevoelens van bedreiging en onveiligheid.' In de gesprekken met gebruikers merkt Suzanne dat het geloof juist erg leeft onder deze mensen. 'Vaak zijn het heel gevoelige, religieuze mensen die een probleem hebben waardoor ze in die wereld blijven zitten. Het is heel belangrijk dat als zij zich willen uitspreken er iemand voor ze is.' Voor Suzanne is de ontmoeting met druggebruikers in de loop der jaren veel gaan betekenen. 'Mijn eigen geloof is er enorm door verrijkt. Ik heb van hen geleerd. Elke ontmoeting is bijzonder.'
Resultaatgericht
De vrijwilligers van het Pastoraal Team zijn volgens een rooster een aantal uren per maand aanwezig in het inloopcentrum. Straatpastor Michiel werkt twintig uur per week in de Utrechtse binnenstad.
Daarvan brengt hij ongeveer vijftien uur op straat door. In die uren knoopt hij gemiddeld zo'n 25 tot 30 korte of langere gesprekjes met mensen van de straat aan. 'Vorige week heb ik een uur met iemand bij de Burger King een kop koffie zitten drinken. Ik had de man al regelmatig gezien, kort gesproken en nu nam hij mijn uitnodiging voor een kop koffie aan.' Michiels eerste doel in zo'n gesprek is niet het evangelie brengen.
Wel probeert hij een gesprek op gang te brengen waarin zijn gesprekspartner een band met hem aangaat.
Soms leest hij een klein stukje uit de bijbel of bidt hij.
'Mijn werk heeft wat rebels, het is totaal niet resultaatgericht.
Dat gaat erg tegen de regels van onze maatschappij in. Mijn werk is puur mensgericht.
Dat is de enige manier om iets op straat te kunnen betekenen. Overigens zijn er wel resultaten: mensen die na een gesprekje of een gebed veel rustiger zijn, iemand die soms voor het eerst in lange tijd zijn vertrouwen geeft.' De uren die Michiel niet op straat doorbrengt, besteedt hij aan de coördinatie en het werven van vrijwilligers, gesprekken met mensen die hij via het maatschappelijk werk krijgt doorverwezen, kantoorwerkzaamheden en de vieringen die vanaf oktober elke zondagmiddag worden gehouden.
Het initiatief vanuit de NGK Utrecht om te zoeken naar mogelijkheden voor het aanstellen van een tweede straatpastor is geen luxe, aldus Michiel. 'De doelgroep is groot, zo'n duizend mensen.
Er is gewoon heel veel werk. Maar het zou ook goed zijn om met z'n tweeën de straat op te kunnen. Uit oogpunt van veiligheid en om voor elkaar te bidden. Verder zouden we het opleiden en begeleiden van de vrijwilligers van het Pastoraal Team kunnen professionaliseren.'
Praatje
Michiel is blij met de vrijwilligers van het interkerkelijke Pastoraal Team. Hij vindt dat straatpastoraat per definitie een taak van de kerk is. 'Het Koninkrijk begint onderop.
Jezus gaf ons de opdracht om op te komen voor de zwakken.
Bovendien, de kerk heeft iets heel moois in handen om uit te delen. Juist aan de opgejaagde mensen die op straat leven.' Maar Michiel ziet het straatpastoraat ook als taak voor gewone gemeenteleden.
'Zij mogen zich niet verschuilen achter het feit dat namens de kerken een aantal vrijwilligers en een straatpastor zich met deze mensen bezighouden.
Niet iedereen heeft overal gaven voor, maar iedereen kan zijn best doen om zich in zijn eigen omgeving ook voor deze mensen open te stellen.
Maak eens praatje met iemand van de straat. Kijk niet gelijk weg als je een haveloze dakloze op straat ziet zitten, maar zie de mens erachter. Hij of zij is ook een uniek mens dat er mag zijn.
En bedenk: als God naar mij omkijkt dan kijkt Hij ook zeker om naar hem of haar.'