Moederdag, de tweede zondag van mei?
2006-05-12
Als ik aan moederdag denk, zie ik voor me hoe we cadeautjes maakten op de basisschool. Als kinderen konden we bijna niet wachten met te vertellen wat we gemaakt hadden. En dan de spanning voor het geven van dat eigengemaakte cadeau. Enkele weken geleden vertelde een moeder me hoe haar tienjarige zoon stiekem van zijn zakgeld een cadeau voor haar verjaardag had gekocht.- Jaargang 50
- nummer 10
Dat een kind geld uit zijn spaarpot haalt om iets voor zijn moeder te kopen, is iets bijzonders. Als moeder moet het een geweldig gevoel geven dat je kind dat voor je over heeft.
In het groot woordenboek der Nederlandse taal wordt moederdag omschreven als: ‘een dag waarop aan moeders door hun kinderen (en echtgenoot) speciale waardering kenbaar wordt gemaakt, meestal door geschenken, de tweede zondag in mei.’ Dus een dag van speciale waardering. Eigenlijk is het jammer dat er niet bij staat, waarvoor die waardering moet gelden. Gaat het om dankbaarheid voor de opvoeding, voor de zorg die ze aan je heeft besteed of is het gewoon omdat ze je moeder is? Dat moederdag ook een dag van pijn kan zijn, werd me duidelijk toen ik er met mensen over sprak. Er zijn veel mensen, die geen moeder meer hebben of haar zelfs nooit hebben gekend. Er zijn er ook, die hun moeder wel gekend hebben, maar geen goede herinneringen hebben. Wellicht zijn ze niet goed verzorgd of hebben ze te weinig liefde ontvangen. En dan zijn er de mensen, die weten dat zij nooit ouders zullen worden.
Made in the USA
Onze viering van moederdag heeft haar wortels in de Verenigde Staten. De eerste moederdag was een idee van Anna Jarvis, dochter van een methodistische predikant, en werd gehouden op 12 mei 1907 in West-Virginia. De moeder van Jarvis was actief in het volkontwikkelingswerk en streefde naar ‘better mothers, better homes and better men and women’. Ze wilde die gedachte kracht bijzetten met een ‘memorial mother’s day for mothers living and dead’.
Na haar overlijden besloot haar dochter Anna dit plan uit te voeren. Als datum koos zij de zondag na het overlijden van haar moeder op 9 mei 1905. Opmerkelijk is, dat de dag in eerste instantie dus bedoeld was om overleden moeders te eren. Dat is bij ons op de achtergrond geraakt.
Jarvis rustte niet, voordat moederdag in 1914 door president Woodrow Wilson tot nationale feestdag werd verklaard. In de jaren twintig waaide het gebruik naar Europa over. Dankzij bloemisterijen en parfumerieën kreeg moederdag bij ons ook een commerciële klank. De basisscholen doen uit andere motieven dapper mee aan de promotie.
Grieks gebruik
Waardering uiten voor een moederfiguur is al een veel ouder gebaruik. We vinden het terug in de Griekse tijd, waarin de godin Rhea als moeder der goden werd vereerd. De Britten vieren al vanaf de zeventiende eeuw Mothering Sunday, een christelijke feestdag op de vierde zondag in de vastentijd, de aanloop naar Pasen. Jonge bedienden woonden in die tijd nog vaak bij hun werkgever. Op Mothering Sunday mochten zij naar huis om hun moeder te bezoeken en te eren. De rooms-katholieke kerk kent een lange traditie in de verering van Maria, de moeder van Jezus. In deze kerk wordt moederdag op 15 augustus gevierd. Die dag herdenken de rooms-katholieken de tenhemelopneming van Maria. Niettemin was het pas de omstreden paus Pius XII, die in 1950 verklaarde ‘dat het een door God geopenbaarde geloofswaarheid is dat de onbevlekte, altijd maagdelijk Moeder van God Maria, na het voltooien van haar aardse levensloop, met lichaam en ziel is opgenomen in de hemelse heerlijkheid’.
Of Maria ten hemel is opgenomen, vinden we in de bijbel niet terug. Wel blijkt uit Johannes 19: 26-27 dat Maria belangrijk was voor Jezus. Zelfs toen hij aan het kruis hing gebeurde er nog het volgende:
‘Jezus zag zijn moeder, en bij haar de leerling van wie Hij hield. Toen zei Hij tegen zijn moeder: “Vrouw, daar is nu je zoon.” Vervolgens zei Hij tegen de leerling: “Daar is je moeder.” Toen, van dat uur af, nam de leerling haar bij zich in huis op.’
Als we om ons heen kijken zien we dat het doel van moederdag in Nederland enigszins ten onder dreigt te gaan aan de commerciële belangen. Paginagrote advertenties proberen ons te verleiden tot het kopen van een zo duur mogelijk cadeau. Misschien is het goed om te bedenken wat nu eigenlijk het belang van een dag als deze is. Zou een stuk waardering voor een ‘goede’ moeder niet iets moeten zijn wat te allen tijde als vanzelf wordt geuit?