Synode in een Frans dorpje
2006-05-12
Sinds het begin van de jaren tachtig zijn er banden met de Églises Réformées Évangéliques Indépendantes de France (EREI). Een kleine kerkengroep die voornamelijk voorkomt in het Zuiden van Frankrijk. We kennen die kerken hopelijk via het werk van de SSGKF: Stichting Steun Gereformeerde Kerken in Frankrijk, waar in vele gemeenten voor gecollecteerd wordt. Half maart werd een generale synode gehouden, waar ik onze kerken mocht vertegenwoordigen. Hier volgt een impressie.- Jaargang 50
- nummer 10
In de plooien van het heuvel- en berglandschap van de Cevennen ligt, op 17 kilometer. ten noordwesten van Alès en dus 60 kilometer boven Nîmes, het voormalig mijnwerkerstadje La Grand’ Combe. Voormalig, want de kolenmijnen zijn al jaren gesloten en alleen een paar kunstwerken met mijnattributen herinneren nog aan een levendig verleden.
Wie nog verder rijdt en links aanhoudt komt na een paar kilometer in een klein dorpje: Branoux. Een honderd (?) huizen, verspreid en een kleine dorpskern. Een pleintje met een grote plataan, een dorpsfontein en een kerkje. Het enige- 19e eeuwse en vervallen- kerkje in het dorp is een protestants kerkje, aangesloten bij de EREI.
Daar is de generale synode van 2006 neergestreken. Het voordeel van deze plaats is dat er een vakantiecentrum is dat door de EREI wordt gedreven. Er wordt veel gebruik van gemaakt door jeugdgroepen. Ook heeft het dorpje een ‘Salle Polyvalente’ en die mogen we gebruiken voor de synodevergaderingen. In het vakantiecentrum wordt gegeten en voor een deel geslapen. Niet iedereen kan er worden ondergebracht en een aantal mensen, waaronder ik, is ondergebracht bij particulieren (in mijn geval in La Grand’ Combe).
Geschiedenis
Deze kerkengroep is ontstaan in 1938. Er was toen een fusie van de Églises Réformées Évangéliques de France met een aantal andere kerken, die samen de Église Réformée de France (ERF) gingen vormen. Omdat dit een plurale kerkgemeenschap werd, waar vrijzinnigheid vrij spel had, bleef een vijftigtal kerken buiten de Unie. Toen na de oorlog er een samenwerkingsverband ontstond (een soort raad van kerken) mochten deze kerken niet meedoen als ze hun oude naam handhaafden (vgl. het conflict met de hersteld hervormden over de naam ‘Nederlands’ Hervormd). Toen is besloten om in de naam ‘Indépendantes’ op te nemen. Deze naam stond op deze synode ook ter discussie (zie beneden). Er zijn in deze kerken zo’n dertig predikanten, die vaak verschillende kerkjes bedienen. De gemeenten zijn klein tot zeer klein. Neem het voorbeeld van Branoux: dat doet samen met la Favède en La Melouze met één predikant, die ook nog verantwoordelijk is voor het vakantiecentrum. De eerste zondag van de maand is er kerk in La Favède, de 2e, 4e en 5e in Branoux en de derde zondag in La Melouze. Al die dorpjes (La Melouze is een prachtig gehuchtje tegen de bergwand geplakt) hebben een eigen kerkje. Lafitte-sur-Lot en Laparade hebben samen een kwart dominee, maar wel allebei een kerkgebouw. Dat zijn situaties die wij ons niet kunnen indenken.
Het ledental is vaak moeilijk vast te stellen omdat officieel alleen de leden van de ‘Association Cultuelle’ meetellen maar er zijn ook trouwe kerkleden die in die zin geen lid zijn. Het officiële ledental is rond de drieduizend maar als je alles meetelt kom je wel veel hoger uit. De kerken worden centraal bestuurd. Er is een ‘Commission Permanente’ die tussen de synodes het kerkelijk leven bestuurt en de salarissen worden centraal geregeld.
De salarissen zijn overigens zeer bescheiden. Als de vrouw van de predikant geen baan heeft, is het eigenlijk niet te doen. Ondanks het kleine getal zijn er veel contacten. Met organisaties binnen Frankrijk maar ook daarbuiten.
Synode
Ondanks het kleine getal waren er meer dan 80 afgevaardigden met stemrecht en ook nog een groot aantal genodigden, zodat we vaak met 130 man aan tafel zaten. Omdat de synode eigenlijk maar twee dagen duurt was het tempo van de vergadering hoog. Maar veel van de zaken die aan de orde kwamen waren ook al besproken op de drie regionale vergaderingen, dus men was bekend met de onderwerpen en ook wel met de verschillende standpunten. Een niet onaanzienlijk deel van de vergadertijd werd gebruikt voor het kiezen van een nieuwe permanente commissie en van een aantal andere belangrijke commissies.
Rouw
De synode werd getekend door het plotselinge overlijden van Corinne Fines, de vrouw van de Secretaris Generaal. Zij was zelf ook predikant in Nîmes en ze was vlak voor de synode plotseling gestorven. Iedereen kende haar en haar overlijden legde een rouwsluier over de synode. Gelukkig had de Secretaris Generaal al het voorbereidende werk al gedaan. Hij was zelf niet aanwezig tijdens de synode.
Besluiten
Naast de bespreking van de rapporten van de verschillende commissies werd er een nieuwe permanente commissie gekozen. De vorige voorzitter, Antoine Scluchter, was niet herkiesbaar; hij gaat ander werk doen: in dienst van een kerkelijke organisatie gaat hij zich bezig houden met de integratie van buitenlandse (zwarte) kerken in Parijs. De nieuwe voorzitter heet Philippe Girardet. Hij heeft veel ervaring in het buitenland, met name in Afrika. Zijn werkleuze is: ‘Wees niet bang om te zijn wie je bent’. Verder werd een gemeente, die door evangelisatie is ontstaan, toegelaten als volwaardig lid van de Unie. Het gaat om een kerk in een nieuwbouwwijk in Marseille. Een andere kerk, in Lyon, die ontstaan is uit samengaan van enkele EREI-mensen en een Amerikaans-presbyteriaanse groep, heeft nu ook banden aangeknoopt en is nu adspirant-lid van de Unie. Er was een zeer uitgebreid catecheseproject uitgewerkt door de commissie die daar over gaat. Het klonk zeer ambitieus en we hopen dat het gaat werken. Verder was er een rapport van de ethische commissie die handelde over het huwelijk (‘Le couple se forme’) - de problematiek rond samenwonen en samenlevingscontracten. Een aantal hoofdstukken werd aanvaard maar over de consequenties van samenwonen was men het niet eens. In het rapport werd samenwonen gerangschikt onder het label ‘porneia’.
Dat was voor een aantal afgevaardigden wel een beetje te gortig. Besloten werd ook om de functie van ‘Animateur Biblique’ te handhaven. Eén van de predikanten heeft programma’s waarmee hij langs de kerken reist. Die programma’s gaan over allerlei geloofsonderwerpen en over ethiek.
Naam
De naam van de kerken gaat veranderen. De toevoeging ‘Indépendantes’ wordt afgeschaft. Dat was een verlegenheidsoplossing (vgl. de toevoeging ‘onderhoudende art 31’, die de vrijgemaakten moesten voeren na 1945).
Bovendien was volgens een van de afgevaardigden de titel Unie van Onafhankelijken meer karikaturaal dan karakteriserend. De discussie verliep geëmotioneerd. Er zijn veel herinneringen aan de naam. Toch zal die veranderd worden. Alleen is nog niet besloten wat de nieuwe naam zal worden. Daar was geen eenstemmigheid over en dat wordt over drie jaar beslist. dan kan iedereen er nog eens rustig over nadenken. De meeste kans maakt de naam ‘Union Nationale des Églises Évangéliques Confessantes en France’.
Faculté Libre de Theologie Réformée d’ Aix en Provence
Deze faculteit wordt mede bestuurd en bekostigd door de EREI. Maar de financiële zorgen zijn groot. Er is opnieuw besloten om het docentenaantal te verminderen. Overal wordt op bezuinigd en de toekomst ziet er niet rooskleurig uit. Met één van de docenten, die in Kampen heeft gestudeerd, heb ik uitgebreid gesproken.
Op zondag werd de synode besloten met een plechtige kerkdienst in de Salle Polyvalente, waarbij ook de Commission Permanente werd geïnstalleerd.