Nigeria komt naar u toe deze winter
2003-10-24
'De profeet Joshua' is een gebedsgenezer in Lagos, Nigeria, die steeds meer aandacht krijgt onder christenen in Nederland (en daarbuiten). Vele honderden zijn erheen gereisd om genezing te zoeken en de verhalen variëren van luide bijval tot zware kritiek. Dr. Willem Ouweneel ontpopte zich als de grote voorstander en van zijn hand wordt in november een boek verwacht over de profeet. Zojuist verscheen bij Buijten & Schipperheijn echter een zeer kritische bundel: drs. R. van der Ven schreef 'Dossier - Jaargang 47
- nummer 21
T.B. Joshua, Genezing in breder perspectief.'
De auteur koos voor de verhalende vorm: een fictieve predikant die zelf ziek is en overweegt naar Lagos af te reizen, wordt toevallig net uitgenodigd in een onderzoekscommissie die beoogt de bediening van Joshua te beoordelen zonder er heen te gaan. Hij valt er halverwege in; de getuigenissen van genezen mensen zijn net geweest en nu volgt een stroom van 'deskundigen' uit binnen- en buitenland die 150 pagina's kritiek uiten. Ik denk dat het wel om echt bestaande mensen gaat maar in het boek zijn ze allemaal anoniem en zo plat als een dubbeltje.
Iedereen, van ongenezen Hollander tot benadeelde Nigeriaan, zegt: 'Geachte voorzitter en leden van de commissie,' om daarna met ongezouten kritiek te komen. Onveranderlijk reageert de ikpersoon geschokt met de overweging 'het is oncontroleerbaar maar het moet wel heel erg zijn.' Niemand krijgt smoel en dat is voor een verhalend boek wel een nadeel. Ik vind het dan ook niet goed geschreven.
Maar het grootste nadeel aan dit en soortgelijke boeken vind ik dat het zo ontzettend hoog opgespeeld wordt. Het gaat meteen over de vraag of Joshua profeet van God of van de duivel is.
Om het laatste te bewijzen worden zijn genezende krachten dan in verband gebracht met de watergod van Nigeria, de boeddhistische leer van de engel Shaktipat, de reiki-grootmeesters, de late-regen-leer en vrijkomende Kindalinienergie - en dan sla ik de helft nog over.
Onbruikbaar dilemma
Ik vind het in deze situatie een onbruikbaar dilemma of het van God of van de duivel is. Pas dat nou op onze eigen wereld toe: is die afscheiding van de GKV2 uit God of uit de duivel? En de scheuring van 1968, en die daarvoor en al die andere? Ik zou liever zeggen dat zelfs onze beste werken met zonden bevlekt zijn en dat we veel ijver zonder verstand hebben en dat het een Godswonder is dat de Here toch nog bekering wil werken; in gereformeerde kerken en in Nigeria.
Bij heel die onderzoekscommissie uit dit boekje moet ik steeds denken aan het woord van Paulus: 'Wie zijt gij, dat gij eens anders knecht oordeelt? Of hij staat of valt, gaat zijn eigen heer aan' (Romeinen 14:4). Dat oordelen op afstand is zoiets raars.'Geachte voorzitter, de gehele operatie van de profeet kan niet anders dan occult zijn. Zéér verdacht is het wegdraaien van zijn ogen, een veelvoorkomend verschijnsel bij spiritistische mediums' (pag. 81). Tja, als je nog nooit een neger met z'n ogen hebt zien rollen... Daarna beschrijft Van der Ven hoe Joshua een soort zegenende hulp bij een bevalling geeft waarbij de baby er zo uitfloept. Van der Ven oordeelt dan dat dit in tegenspraak met Gods woord is waarin immers staat: 'Ik zal zeer vermeerderen de moeite uwer zwangerschap.' Wat moet je daar nou voor verstandigs op antwoorden?
En dan staat er ook nog kritiek in dat die vrouwen daar in de kerk zomaar hun blote borst laten zien!
Kortom: we zitten te oordelen over een totaal andere wereld. Joshua staat in Afrika niet alleen met zijn genezingsbediening; er zijn veel meer christelijke bewegingen die draaien om kracht, charisma, genezing en levensheiliging.
Daar lijken me grote risico's aan verbonden, maar ik zou het niet allemaal duivels willen noemen. Je kunt toch niet verwachten dat al die kerken de Drie Formulieren van Enigheid hanteren?
Je stuit steeds weer op het feit dat God niet zo gereformeerd (of baptistisch) is als wij zouden willen, maar dat zijn werk wel doorgaat.
It is easy
Als we nu die loodzware last ('is het van God of van de duivel?') even laten rusten, dan zouden we op een veel meer nuchtere manier kunnen bespreken of het aan te raden is om met je ziekten naar Lagos af te reizen.
Ik heb daar grote moeite mee, niet omdat het duivels zou zijn maar omdat ik het ethisch haast niet vind kunnen. We hebben het hier over Afrika, een totaal opgegeven wereld waar zelfs de grote ontwikkelings- en gezondheidsorganisaties eigenlijk niks meer in zien. Als het God nu eens behaagt om in een land vol armoede en geweld een overdosis genade en kracht uit te delen, moeten wij rijken dat daar dan gaan halen? Ik zie die vliegtuigen landen in een verscheurde stad. Blanke christenen stappen eruit en er staan bewapende busjes klaar om je door de sloppenwijken heen te rijden naar een westers appartement waar je genezing komt halen voor je MS, je keelontsteking of je onvruchtbaarheid.
En als je teruggaat, is Lagos een plek waar jij genezing vond of (zoals in dit boek) waar jij onverrichter zake terug op het vliegtuig werd gezet. Maar het Lagos van geweld en tranen waar God licht in laat schijnen, ligt slechts in de marge.
Een variant op de reis naar Nigeria is binnenkort beschikbaar als Victor en Judith Emenike van 'It-is-easy ministries' met de hulp van Willem Ouweneel een campagne houden in Utrecht, van 31 oktober t/m 4 november. Joshua is er niet bij, maar wel verschillende anderen uit Nigeria die 'the miraculous power of God' komen tonen. Het ethische bezwaar dat ik boven noemde, vervalt hiermee en ik geloof dan ook niet dat er iets mis mee is om deze broeders te bezoeken. Wat dan blijft, is het enorme cultuurverschil en dat is wel iets aparts. Ik voel een uitgesproken irritatie bij mezelf over Nigerianen die hier dwars door kerken en groepen heen fietsen om ons eens te vertellen hoe het zit. Maar dat is ook wel heel leerzaam. Hoe zouden de zwarte christenen het gevonden hebben dat er blanke zendelingen kwamen die de Dordtse Leerregels in het Nqutu vertaalden en tegelijk heel veel liefdewerk deden? Daar kun je toch niet tegen zijn want het is bijbels en het levert veel goeds op? Ja maar...
Maat houden
Nou, van die ja-maars komen er bij mij ook op als ik over die campagne in Utrecht hoor. En ik zal maar niet opschrijven welke vooroordelen ik zelf heb tegen Nigerianen met wonderverhalen.
Ik houd mijn hart vast. En toch.
Met die zorgen moet ik ook een beetje maat houden. En daarom s.v.p. niet alles duivels noemen wat we niet snappen.
Misschien zelfs een beetje nederig zijn dat christenen uit Nigeria ons nu komen overtuigen dat je met huid en haar op God vertrouwen moet. Haast alles wat we aan ziekenzorg voor lichaam en ziel hebben in dit land, is ooit begonnen in de boezem van kerk en klooster. Het is daarvan door de massieve secularisatie volledig losgeraakt.
Het Hôpital de Dieu werd een ziekenhuis en de dokter kwam op het voetstuk waarop ooit de dominee stond. Wat de dokters kunnen tegenwoordig, dat is natuurlijk geweldig en ik zou het nooit willen missen. Maar nog steeds sterven de mensen en ze zijn niet gelukkig. Waar is de kerk in dat alles; waar is God in dat alles?
Het laatste woord over Joshua en over wonderlijke genezingen is nog niet gezegd. Ik wil er voor open staan dat God ons dingen leert via dienaars waar ik veel op aan te merken heb.
Naar aanleiding van Drs. R. van der Ven, Dossier T.B. Joshua. Genezing in breder perspectief, Buijten & Schipperheijn 2003, 152 pag. ? 15,-