Daar betalen we onze dominee niet voor!
2002-01-25
Nog niet zo lang geleden wees een enquête uit dat ongeveer een derde van alle predikanten wel eens overweegt het ambt neer te leggen. In diezelfde tijd hoorde ik dat momenteel ruim vijftig predikanten uit de vrijgemaakt gereformeerde kerken professionele hulp hebben omdat het niet goed gaat met ze. En ook in onze kerken kennen we helaas het verschijnsel ‘overspannen predikant’.- Jaargang 46
- nummer 2
De oorzaken van dit trieste fenomeen blijken zeer divers. Uit de mond van predikanten teken ik op:
• Omdat dominee-zijn meer dan een fulltime baan is, er wordt doorlopend beslag op je gelegd. -Omdat mijn gemeenteleden een schaap met meer dan vijf poten verwachten en ik daar niet aan kan voldoen.
• Omdat enkele broeders in mijn kerkenraad me het werk haast onmogelijk maken. Omdat ik doorlopend met mijn voorganger wordt vergeleken.
• Omdat ik zelf steeds minder van God ervaar…
Schriftstudie
In menige pastorie is er veel stil verdriet.
‘Herder en leraar zijn’ is een prachtig ambt, maar het put een mens uit. Hoe houd ik het vol?, vragen veel predikanten zich af. Dominee-dichter A.F. Troost heeft in een boek zijn eigen bespiegelingen over die vraag op schrift gesteld. Hij gaf het als titel mee ‘Verder als herder’ (pastor zijn en pastor blijven).
Toen ik onlangs kandidaat M. de Best als predikant van Zalk en Veecaten mocht bevestigen (tekst 1Tim.4:16), heb ik bij het maken van de preek uit dit boek geput. Wat collega Troost zijn collega’s en kerkenraden voorhoudt, is een praktische uitwerking van de adviezen die Paulus aan zijn jongere collega Timotheüs geeft. Timotheüs die als voorganger in de kerk van Efeze werkte.
Eén van die adviezen luidt Zie toe op uzelf. Toezien op jezelf betekent volgens Paulus o.a.: je oefenen in de godsvrucht.
Dat wil zeggen: je trainen in het leven met God, je oefenen in het dienen van Hem. Zoals al die mensen die in de vele sportscholen (gymnasia) van Efeze aan hun figuur en conditie werken, dient Timotheüs te werken aan zijn geestelijke conditie.
Schriftstudie is daarbij van essentieel belang. Timotheüs kan niet teren op de oude kost die hij van zowel van Paulus als van zijn vrome oma Loïs en zijn gelovige moeder Eunike heeft ontvangen. Want wie zich als voorganger niet verdiept in Gods Woord en niet voldoende tijd neemt voor gebed, zal zichzelf na verloop van tijd herhalen en voornamelijk clichés ten gehore brengen. Op die manier loop je als predikant het risico zelf geen vreugde meer te beleven aan het maken en houden van preken. En voorts ook dat men in de gemeente stiekem gaat denken: ’t Zou fijn zijn als dominee een beroep zou krijgen…
Mens uit één stuk
Wie de dagelijkse omgang met God en Zijn Woord kent en zich zo oefent in de godsvrucht, wordt een ander mens.
Wat is het mooi als je in je voorganger iets van Christus herkent! Dat hij in de manier waarop hij spreekt, in wat hij doet en nalaat en in zijn vertrouwen op God een voorbeeld is van de kudde van God. Een aanstekelijk christen!
Paulus sommeert Timotheüs te voorkomen wat een meisje eens over haar dominee bad. Lieve God, is onze dominee uw vriend of kent U hem alleen van uw werk? Met andere woorden: een predikant dient, evenals elke gelovige, mens uit één stuk te zijn. Zo is hij niet alleen voorganger van zijn gemeente, maar ook voorbeeld voor elk van zijn gemeenteleden.
Gebed
In zijn boek wijst ds Troost er bij herhaling op dat bidden één van de meest wezenlijke taken van een predikant is.
Naast de persoonlijke omgang met de HERE heeft een predikant te bidden voor zijn collega-ambtsdragers, te bidden voor de gemeente, te bidden om een helder inzicht in Gods Woord en te kunnen onderkennen waar het in deze tijd voor deze gemeente op aankomt.
Ik las over een voorganger die met een heel moeilijke vraag naar een collega ging. Een collega die bekend stond om zijn wijsheid. Zijn vraag werd dan ook naar volle tevredenheid beantwoord.
Waar hebt u eigenlijk gestudeerd dat u zo wijs en to the point kan antwoorden?, vroeg hij. Ach, zei zijn collega, een doctorsbul heb ik nooit gehaald. Weet je waar mijn wijsheid vandaan komt? Daar! en hij wees op het knielbankje dat in zijn studeerkamer staat! Troost schrijft: Ten diepste dien je telkens weer alleen in de stilte te zijn, om werkelijk mensen te kunnen vertegenwoordigen bij God en God bij mensen.
Ontspanning
Toezien op jezelf heeft, behalve met het volharden in de omgang met God en een christelijke levenswandel, ook te maken met het nemen van voldoende tijd voor ontspanning en gezin.
Troost verhaalt over een predikant die, op de zondag voor kerst, tegen zijn gemeente zei Lieve mensen, vorig jaar heb ik op oudejaarsavond beloofd het komende jaar ieder adres van onze gemeente een keer te bezoeken. Nu, bijna een jaar later, moet ik bekennen dat het me helaas niet is gelukt. Maar wie nog voor het einde van het jaar bezoek wenst mag zich nu melden… Er ging slechts één hand de lucht in. Van wie die hand was? Van zijn eigen vrouw…
Goed zo dominee!
Het is van het allergrootste belang dat een gemeente haar predikant de mogelijkheid biedt goed op zichzelf toe te zien! Natuurlijk is het fijn wanneer je pastor op bezoek komt of je hem op straat, op catecheses, vergaderingen etc. ontmoet. Maar vergeet u nooit: Uw dominee werkt ook wanneer hij op zijn studeerkamer zit. Wanneer hij bidt, in de Bijbel leest, studeert of een conferentie bezoekt, is hij volop aan de arbeid. Dat hoort bij het werk waarvoor tijd krijgt, zult u als gemeente daarvan elke zondag de vruchten plukken!
In Zalk heb ik het als volgt onder woorden gebracht: Wil ds De Best niet overspannen raken of problemen in zin gezin krijgen, moet u hem gunnen tijd voor zichzelf en zijn gezin vrij te maken.
Wanneer u hem met Jan een balletje ziet trappen, met Eline een boodschapje ziet doen –want met papa boodschapjes doen kan Eline goed- of met Loes op een terrasje in Zwolle ziet zitten, moet u niet bij uzelf denken: hu, daar betalen we hem toch zeker niet voor. Nee, denk dan liever Goed zo dominee., u past gelukkig goed op uzelf. Ik kan u verzekeren: uw nieuwe dominee zal er heus de kantjes niet aflopen!