De samenleving van morgen en de kerk van nu
2006-06-23
De Amerikaanse socioloog Peter Berger sprak ooit over de ‘okay-world’. Mensen hadden toen - nog niet eens zo lang geleden - het basale gevoel dat ze in een geweldige wereld leefden.- Jaargang 50
- nummer 13
Uit allerlei onderzoek blijkt dat het met dit goede gevoel in de Nederlandse samenleving is gedaan. Er leeft onzekerheid op alle vlakken van het bestaan. De kerk is daar deel van, maar zoekt tegelijk een weg om ook tegenbeweging te zijn. Dat stelt de kerk voor fundamentele vragen: wie ben ik, wat kan ik, waar ga ik voor. Kan in een samenleving, die zo turbulent is wel iets bestaan als ‘een kerk aller eeuwen’?
Voor het ICS, een platvorm voor geloof, wetenschap en samenleving, lag hierin een uitdaging om bij zijn 35-
jarig lustrum vertegenwoordigers uit de samenleving en de kerk met elkaar in gesprek te brengen. De neerslag ervan vinden we terug in En plein publique.
Een opvallende trek van de Nederlandse samenleving is - en dat gaat dwars door alle lagen en achtergronden van de bevolking heen - dat mensen ondanks materiële welvaart lijden aan een vaag onbehagen over de cultuur. Oorzaken zijn daarbij best te geven: revolutionaire veranderingen op het terrein van wetenschap, politiek, industrie en emancipatie, maar ook de invloed van immigranten met een eigen godsdienst en de opvang van asielzoekers stelt de samenleving voor de essentiële vragen. Oorzaken zijn dus te noemen en gevolgen ook: eigenbelang ten koste van gemeenschapszin, doorslaan van assertiviteit naar agressie, angst en onzekerheid die gemakkelijk uitmonden in zich terugtrekken of juist radicaliseren.
Kan de kerk bij deze ontwikkelingen een eigen geluid laten horen en mogelijk tegengas bieden? Een opvallende trek in een aantal bijdragen is het besef, dat de kerk moet durven blijven vast houden aan haar boodschap.
Want de kerk is niet zélf de maker van haar boodschap. Ook zou de poging om de boodschap relevant te willen maken wel eens een uitholling kunnen bewerken. Maar vooral is de gedachte, dat die boodschap wel degelijk een inhoud bevat die inspeelt op maatschappelijke vragen en die richting kan geven aan oplossingen. De kerk zal om te beginnen haar eigen huiswerk goed moeten doen. Is de kerk in staat om de menselijke afhankelijkheid en saamhorigheid werkelijk tastbaar te maken? Zijn plaatselijke gemeenten echt bereid om de boodschap van gastvrijheid, de zorg voor de vreemdeling, het opkomen voor de zwakken serieus te nemen en tot norm te maken voor het eigen handelen?
Het boek bevat veel inspirerende gedachten. Durf te experimenteren in eigen buurt, op school of in werk: wat een goede weg is staat niet zwart op wit, maar heeft meer van leren ontdekken.
Benader mensen - ook in de zorg - met compassie. Het is dus ondenkbaar om mensen en hun kansen uit te sluiten op wat voor een vlak dan ook. Kortom, een boek dat prikkelt tot het nadenken over samenleving en kerk, dat een spiegel is voor het eigen leven met kansen die niet onbenut moeten blijven, maar kunnen worden aangegrepen.
Govert Buys en Tymen van der Ploeg (red.), 2005, En plein publique, de samenleving van morgen en de kerk van nu, Boekencentrum, ISBN 90-239-1065-6, € 11,50.