Religie of relatie?
2002-05-31
In het Nederlands Dagblad las ik enige tijd geleden, dat iemand op een symposium had gezegd, dat godsdienst tegenwoordig een onbelangrijke hoofdzaak is. Het speelt op bepaalde momenten voor de mensen een grote rol, maar in het gewone leven heeft het geloof weinig invloed meer. Ik meen, dat we hier goed moeten onderscheiden.- Jaargang 46
- nummer 11
Als het erop aankomt gelooft ieder mens al zou hij alleen maar geloven in zichzelf, in eigen kunnen en eigen krachtsprestaties. Zelfs is het ontbreken van het geloof in God niet als ongeloof te betitelen, want het is het geloof van een atheïst. Moet je het christelijke geloof als een religie beschouwen?
Iemand merkte pas op, dat een religie voortkomt uit de menselijke behoefte met het Hogere bezig te zijn. Hij zegt verder dat daar geen openbaring achter zit, geen theologie, alleen maar psychologie ( Bram Krol). Ik kan daarin wel met hem meekomen. Tegenover die beschouwing van religie geldt, dat het christelijke geloof geen verzinsel van een mens of van een groep mensen is. Het is van boven gegeven. ‘Het christelijke geloof vindt zijn oorsprong in de hemel’, zei Prof. Runia eens.
Godsdienst als zodanig zegt mij niet zoveel. Het was m.i. ook helemaal verkeerd, dat heel vroeger in kerkbodes kerkdiensten werden aangekondigd als godsdienstoefeningen. Het gaat er niet om, dat wij onze godsdienst trainen als gemeente van Christus in onze samenkomsten op zondag.
Eredienst
Nee, die kerkdienst is éredienst! Het draait om het toebrengen van de eer, die wij aan God verschuldigd zijn en die wij Hem graag bewijzen, omdat wij een levende relatie met die God hebben. In die eredienst brengen wij onze doop in praktijk. Wij horen het Woord van de Here en geven daarop antwoord. Wij omhelzen de beloften van onze hemelse Vader. Dat beheerst de hele liturgie. En juist, omdat het gaat om de relatie tot God, die boven een religieuze aandrang ver uitstijgt, bergt de liturgie verrassende elementen in zich. Het kan zijn, dat je verrast wordt door een opmerking in de preek, die je de ogen opent voor de almacht van God en de heerlijkheid van zijn koninkrijk, voor de ernst van je zonden en de ruimte van de vergeving der zonden. Het kan zijn, dat je getroffen wordt door een zinsnede in de gebeden of door een regel van het opgegeven lied. Het kan gebeuren, dat je aangeraakt wordt door het voorspel van de organist, dat een verkwikkend effect heeft. Er zijn zoveel mogelijkheden.
Maar het vloeit ons allemaal toe vanuit de relatie met God. Dan worden we boven onszelf uitgetild. Dan is er vanwege de surprise de praise- vanwege de verrassing de lofprijzing.
Schuilplaats
We leven in een tijd, die bij velen angst oproept. Na de moord op Pim Fortuyn worden politici door een lijfwacht beschermd Ik las zelfs, dat er ’s nachts een pantserwagen voor de deur staat.
Onder surrealistische omstandigheden gingen de mensen naar de stembus op 15 mei jl. Ik ga op de uitslag van de verkiezingen in dit artikel niet in.
Dat laat ik graag aan anderen over, die meer verstand van de politiek hebben dan ik. Het gaat mij nu om iets anders.
Er voltrekken zich ongehoorde dingen in onze rechtsstaat. Wanneer politiek en emotie verstrengeld raken in een extreme zin is het in onze huidige situatie meer vreeswekkend dan interessant.
En de vereniging van haat en liefde in één persoon - haat tegen links en liefde voor rechts - maakt de samenleving onstabiel. Maar wat is het dan een zegen om in een wereld vol toenemende agressie in de kerk als gemeenschap der gelovigen te schuilen bij God en bij elkaar. Ja, ook dat laatste!
Want die communicatie tussen de gelovigen is essentieel voor het waarachtig kerk-zijn. Juist in deze turbulente fase van onze volkshistorie mag de kerk tonen, dat ze niet alleen een pijler van Gods waarheid is, maar niet minder een schuilplaats in de wildernis, een huis waarin Gods vrede is (zie Gezang 476 : 4 NLB).
Paulus
Tot slot dit: Paulus was als Farizeeër een diep religieus mens. Hij somt van alles en nog wat op in Fil.3 waarop hij kon bogen. De examenuitslag loog er niet om. Hij had een keurige lijst. Je zou zeggen: allemaal tienen! Een keurige jongen op wie helemaal niets viel aan te merken. En hij vertoonde niet het imago van een zoutzak. Hij legde een Jehu-ijver aan de dag in de fervente vervolging van de gemeente van Jezus Christus. Voorwaar, een praktiserend sektelid! Maar toen hij Christus en de dynamiek van zijn verrijzenis echt had leren kennen kreeg hij pas een werkelijke band aan de levende God en daarvan gaf hij getuigenis. We zouden vandaag zeggen, dat hij al die prioriteiten als afval had verzameld en had mee gegeven aan de milieudienst. Bah, vies, weg ermee! Geen religie, maar relatie!
Transcendent en immanent
God is transcendent en immanent. Hij is hoog boven ons en Hij werkt in ons door zijn Woord en Geest. We zingen met psalm 138 :3: ’Hij slaat, ofschoon oneindig hoog, (transcendent) op hen het oog, die needrig knielen’ (immanent).
En wij bidden naar het model, dat Jezus ons gaf: ’Onze Vader(immanent), die in de hemelen zijt ’(transcendent).
Dat heb ik van K. Schilder geleerd toen hij zich profetisch verzette tegen de Barthiaanse theologie.
God schenke ons een sterke, bewogen relatie tot onze God in Christus Jezus, door zijn Heilige Geest!