Samen rond een dankbare leerling van het Koninkrijk
2009-10-09
De 2e augustus was al een bijzondere dag voor ds. Henk de Jong vanwege zijn vijftigjarig predikantschap. Op die zondag leidde hij niet alleen een morgendienst in NGK Zeist, maar ook (verrassend) de middagdienst in GKV Gees, waar hij in 1959 zijn werk als predikant was begonnen. Niet minder feestelijk was donderdag 1 oktober, omdat hem op die dag Verrassend vertrouwd werd aangeboden, een feestbundel geschreven door dankbare vrienden en leerlingen.- Jaargang 53
- nummer 20
Ds. Jan Mudde leidde namens de redactie van de feestbundel de middag in met woorden van dank richting ieder die had meegewerkt aan het boek. Dankbaarheid was er ook vanwege de gastvrijheid van de vrijgemaakte Theologische Universiteit, waar het kleine symposium kon worden gehouden. Het was immers de plek waar Henk de Jong in de vijftiger jaren zijn theologiestudie had gedaan en waar hij waarschijnlijk ook docent Oude Testament was geworden, als de kerkelijke breuk daar niet tussen was gekomen. Dat maakte het samenzijn met velen in de aula van de universiteit bij voorbaat al tot een bijzonder moment.
Jan Mudde ging in zijn openingswoord in op de vraag waarom het initiatief tot een feestbundel voor Henk de Jong was genomen. Hij noemde daarbij De Jongs vermogen om de Schrift zo ter sprake te brengen, dat het een woord werd ‘op zijn tijd’. En dat zowel in de zondagse preken als in de vele publicaties.
Urbi et Orbi
Voorafgaand aan de uitreiking spraken het Zeister gemeentelid Agnes Amelink en de oudtestamenticus (en ND-redacteur) Koert van Bekkum. Agnes Amelink keek nog even verder dan NGK en GKV en legde haar vinger bij de affiniteit van Henk de Jong met de rooms-katholieke kerk. En dat vooral vanwege de zorg voor het centrum van de bijbelse boodschap: de verzoening in Christus, die De Jong (bij alle verschillen) herkent in de eucharistie van de katholieke mis. Zijn arbeid in preek en publicatie speelde zich volgens Amelink dus niet alleen af in de kerken van de vrijgemaakte traditie, maar in de breedte van de wereldkerk.
Begrafenistoespraken
De combi van preken en pastoraat had het hart van Henk de Jong, zo signaleerde het Zeister gemeentelid, en ze zag vooral in de begrafenistoespraken die twee samenkomen: ‘Tenslotte gaat het dan om de kern. Het leven van de overledene wordt geschetst in het milde licht van Christus’ verzoenend werk’. Amelink was verder getroffen door de aandacht van De Jong voor gemeenteleden die in de marge van de gemeente terecht dreigden te komen. In eerdere jaren waren dat studenten, die klem kwamen te zitten door de vragen van de wetenschap, recenter de mensen die zich in de gemeente ontheemd voelden, omdat ze de hoge standaard van de evangelische leefwijze niet haalden. Agnes Amelink eindigde haar toespraak direct richting De Jong: ‘Wat ons past is dankbaarheid. Wij zijn dankbaar voor de grote gaven die onze Heer je heeft gegeven. Soli Deo Gloria’.
Meest vrijgemaakte
Koert van Bekkum was als tweede spreker uitgenodigd iets te zeggen over de betekenis van Henk de Jong voor kerk en (vooral) theologie. Hij zag De Jong als een erudiete eenling binnen de kleine gereformeerde kerken, met invloed die veel verder reikte dan de eigen kring. Tegelijkertijd typeerde Van Bekkum De Jong als ‘de meest vrijgemaakte Bijbelgeleerde van al zijn generatiegenoten’. Geen van de anderen had zich, volgens Van Bekkum, zo intensief bezig gehouden met de heilshistorische Schriftuitleg als Henk de Jong. Zijn visie op de Bijbelse geschiedschrijving – ‘de Bijbel beschrijft niet de geschiedenis, maar gebruikt die’ – en het zandlopermodel noemde van Bekkum als opvallende elementen: ‘Zo toont De Jong zich een Bijbelgeleerde die zich bewust is van zijn traditie. Hij wordt mijns inziens daarom vandaag zeer terecht geëerd. In beide huizen van de Vrijmaking, én daarbuiten’.
Kritische leerlingen
In zijn dankwoord, na de uitreiking van het boek door Jan Mudde, vertelde Henk de Jong dat hij zeer verrast was, toen hij hoorde over een feestbundel die hem bereid werd. Maar het vervulde hem met trots dat de bijdragen van zijn leerlingen zich kenmerkten door grote zelfstandigheid en kritische zin. Vreugde was er bij de Zeister predikant ook over de inbreng van theologen van buiten de NGK. Hij herkende zich ook op veel punten in de typeringen van zijn werk. Bijvoorbeeld dat theologie voor hem meer wijsheid dan wetenschap was. En dat het hem niet lukte om tijdens zijn predikantschap diepgaande studie van de theologische literatuur te maken. De Jong: ‘Alles moest naast een druk pastoraat: het afleggen van een bezoek ging bij mij voor op het lezen van een boek’. De emerituspredikant las wel dagelijks de Schrift in de beide grondtalen en dat was iets waarin hij zich graag nagevolgd ziet door zijn jongere collega predikanten anno 2009. Het deed hem ook goed dat zijn werk op meer dan één moment in het boek gezien werd in het licht van Jezus’ woord over de Schriftgeleerde, die uit de schat van het Woord nieuwe en oude dingen tevoorschijn brengt – ‘een woord waar ik altijd mee geleefd heb’.
Geloofseenheid
De Jong voelde zich vereerd om dit speciaal aan hem gewijde boek in ontvangst te nemen - ‘Ik vind het gewoon heel bijzonder!’
De eenheid in geloof had hem in de bijdragen getroffen, wat hij verwoordde in de laatste zinnen van zijn dankwoord: ‘Wat hebben jullie, mijn vrienden, allemaal vanuit een prachtige geloofseenheid geschreven! Door alle waardering, bijval en tegenspraak heen! Juist dat maakt dit geschenk voor mij zo waardevol. En al zou later alles wat ik geschreven en gezegd heb aanvechtbaar blijken te zijn, dan nog hoop ik school te hebben gemaakt door mijn liefde en eerbied voor het Woord van onze God. Hem zij de eer en de glorie tot in eeuwigheid!’
De middag ging vervolgens over in een receptie rond Henk en Betsy de Jong, waarin de vreugde en dankbaarheid werd gedeeld met velen.
Drs. Freddy Gerkema is voorganger van de NGK Amersfoort-Noord en redacteur van Opbouw.