Meer voor minder
2009-10-23
Tijdens mijn vakantie kreeg ik de vraag een recensie te schrijven over het boek Niet meer dan eerlijk, waarop ik per mail positief reageerde. Aan het eind van de vakantie waren we bij de New Wine conferentie, waar ik het seminar over Niet meer dan eerlijk bijwoonde onder leiding van de schrijver ds. Jaap van der Windt. Bij de uitgebreide boekentafel heb ik slechts één boek aangeschaft, dit boek. Toen ik thuis kwam, lag het boek op me te wachten: Ik was mijn toezegging vergeten. De lezer weet dus dat ik interesse in het boek heb en het voordeel heb gehad de schrijver enthousiast over het onderwerp te horen spreken.- Jaargang 53
- nummer 21
Bewust leven Jaap van der Windt is predikant in Pijnacker/Delfgauw en heeft in het najaar 2008 zijn studieverlof benut om het onderwerp van armoede en levensstijl verder uit te diepen vanuit een innerlijke motivatie omdat hij dit onderwerp volop tegen kwam in de Bijbel. Tegelijk zag hij dat christenen zich weinig onderscheiden in een wereld die vol problemen is. Het boek is geschreven als uitdaging om in te gaan op het Bijbelse onderwijs over armoede, het helpt je om te kiezen voor diepgang in je leven en het geeft een model hoe je elkaar daarbij kunt helpen.
Feiten en Bijbels onderricht In het boek komen veel onderwerpen aan de orde. Dat kan ook niet anders als het om zo’n groot en gevoelig onderwerp gaat. In het eerste deel wordt een schets gegeven van armoede met getallen en voorbeelden en de vele redenen waarom we hier toch maar mee hebben leren leven. In het tweede deel staan overdenkingen bij 30 Bijbelgedeeltes die gaan over de leefregels van het oude Israel, uitspraken van profeten, onderwijs uit het evangelie en brieven van Paulus en Jacobus. In het derde deel wordt dit Bijbelse onderwijs samengevat, werkt de schrijver het (wereldwijde) verband tussen armen en rijken uit, licht hij aandachtsgericht leven toe en sluit hij af met praktische mogelijkheden voor u, jou en mij.
Kernthema’s De geschiedenis van het avondmaal in Korinte (1 Korintiërs 11:20-34) vertelt over het samenzijn van leden van de gemeente met een maaltijd, waarbij ieder voor zichzelf houdt wat hij of zij heeft meegenomen. Daardoor worden die gemeenschappelijke maaltijden een aanfluiting, waarbij de één honger lijdt en vernederd wordt, terwijl de ander overmatig eet en dronken wordt. Paulus noemt dat een grote schande. Maar wereldwijd leven we nu net zo, waarbij 20% van de wereldbevolking 86% van alle diensten en producten consumeert waarbij vrouwen, kinderen en ontheemden (‘vreemdelingen’) het zwaarste te lijden hebben.
Aandachtgericht leven is ook een verrassend thema. Veel consumeren kan tot een erg oppervlakkige levensstijl leiden. Vanuit onder andere de Benedictijnse traditie is er veel ervaring met soberheid, waarbij je gericht aandacht kunt geven aan de mensen en zaken waar je mee bezig bent. Door beperking is er juist een toename van kwaliteit en diepgang in je leven.
Mogelijke bezwaren
Al in het begin gaat het boek in op allerlei bezwaren en allergieën die we kunnen hebben als het thema levensstijl en soberheid aan de orde komt: ‘Het gaat toch om geloof en niet zozeer de werken? Wie gaat mij regels opleggen, ik maak zelf uit wat ik doe met wat ik verdien; we hebben zelf al genoeg zorgen, wat moet ik me nog verder druk maken; wat maakt het nu uit als alleen ik dat niet koop; ik kan juist zo genieten van … en dan zou dat niet meer kunnen; al die hulporganisaties, is dat niet een enorme verspilling enz.’.
Natuurlijk spreken die bezwaren ieder van ons aan en het is het makkelijkst om niets te doen. De schrijver probeert dit te weerleggen door te kiezen voor evenwicht: we mogen geen slaaf worden van regels, we moeten kiezen voor kwaliteit van leven en nadenken over wat ons handelen betekent voor een ander. Ons geluk zit uiteindelijk niet in wat we hebben, maar in wie we zijn.
Van gul naar goed In veel gevallen is de Nederlander een gul mens, die soms in actie komt en meestal ook allerlei goede doelen steunt. Toch kan dat iets van de buitenkant blijven. De schrijver werkt een aantal praktische stappen uit, die je kunt zetten om tot verandering van je levensstijl te komen: Koop eerlijk (Fair Trade); Koop duurzaam (groen); Consumeer minder, ga voor kwaliteit van leven; Vorm een ‘Delta’ groep, een kleine groep van mensen met wie je regelmatig bijeenkomt om je in het onderwerp levensstijl te verdiepen en waarbij je elkaar kunt ondersteunen om anders te leven.
Van lezen naar doen Het boek en het seminar erover roepen een verlangen in mij wakker. Ik ken het dilemma hoe te leven in deze wereld, zonder wereldvreemd te zijn. Na een aantal jaren Afrika voelde Nederland erg onwennig en inmiddels hebben we ons redelijk aangepast. Maar waarin doe je dat wel en waarin niet? Een aantal van de overdenkingen hebben we thuis met elkaar aan tafel gelezen en de vragen besproken. We vonden deze overdenkingen fris en goed. Het boek bepleit evenwichtigheid, en dat is belangrijk als je het hebt over levensstijl. Je kunt dat niet voor een ander invullen, en tegelijk wil je het ook niet vrijblijvend houden. Het starten van een Deltagroep (zoals een soort Alphagroep) lijkt me een goed idee om elkaar op weg te helpen. Er zijn tegenwoordig veel mannengroepen, misschien kan zo’n groep ook een goede plek zijn om af en toe bezig te zijn met levensstijl: Mannen die niet over de snelle auto praten, maar over de zuinige auto.
Ik hoop dat dit boek de lezers zal aanmoedigen om dit onderwerp met elkaar te bespreken en samen kleine stappen te zetten, zeker nu het net Micha-zondag geweest is.
J. van der Windt (2009), Niet meer dan Eerlijk. Bijbels pleidooi voor sober leven. Boekencentrum, Zoetermeer. 152 p., € 13,90.
Caspar Waalewijn is werkzaam bij Tear, bestuurslid van het NGK missionair steunpunt en lid van de NGK Veenendaal.