...tóch independentistisch?
2001-01-05
Met een ‘Ingezonden’ in Opbouw nr 25 van 8 december 2000 vroeg br Lennart Dollekamp uit Barendrecht zich af hoe het er met onze Nederlands Gereformeerde Kerken voor wat betreft de onderlinge samenhang eigenlijk voorstaat. Zijn we dan tòch independentistisch? mijmerde onze broeder. Terzijde: het Nederlands Dagblad, zich dat moeilijke woord nog herinnerend uit een nog niet zo heel ver verleden, vond de vraagstelling best interessant en haalde br Dollekamp’s ’Ingezonden’ aan. Drie reacties uit de eigen kerken, met een antwoord van de auteur.- Jaargang 45
- nummer 1
Reactie ds M. Janssens, Baarn
Met zeer veel verbazing heb ik het ingezonden van Lennart Dollekamp gelezen (Opb., jrg.44, p.517). In één stuk vraagt hij aandacht voor organisaties van Nederlands Gereformeerde signatuur die te kampen hebben met geldgebrek èn heeft hij een aantal vragen aan die kerken die moeite hebben met het AKS. Dat zijn er trouwens wel wat meer dan het aantal van vijf dat hij noemt. Zijn vraag aan die kerken is oa. of het niet goed is om met elkaar een aantal afspraken te maken en ons daaraan dan ook te houden. Wel, als voorganger van één van die kerken die moeite heeft met het AKS èn als iemand die niet getraumatiseerd is (ik ben slechts 5 jaar ouder dan de heer Dollekamp en heb dus de ‘buitenverbandstelling’ niet bewust meegemaakt), lijkt mij dat er hier een opmerkelijk verband wordt gelegd. Een verband dat mi. absoluut niet klopt. Want met de kerken die zich niet formeel aan het AKS gebonden hebben, valt uiterst goed zaken te doen. Zowel wat betreft de officiële kerkelijke zaken (participeren in de regio en de verplichtingen die dat met zich meebrengt bijv.) als de meer particuliere bezigheden. Dollekamp suggereert dat de ‘losse kerken’ niet meedoen in financiële zin aan de organisaties die hij noemt. Het is een verwijt dat volstrekt geen doel treft.
Ik vermoed dat juist de grotere kerken, die zich aan het AKS verplicht hebben, moeite hebben de financiële eindjes aan elkaar te knopen en dat die daarom hun officiële en morele verplichtingen op dat gebied niet kunnen nakomen. De kerken die menen dat het AKS bijv. teveel wil regelen, zijn over het algemeen zeer gespitst om die organisaties die goed werk verrichten, te steunen. Moeite met een (over)georganiseerd kerkverband is iets totaal anders, dan geen afspraken willen nakomen en je voor elkaar niet verantwoordelijk (willen) weten. Het lijkt mij niet dat een reactie op een ingezonden een heel artikel (of zelfs artikelenreeks) moet worden. Vandaar dat ik het hierbij laat. Ik doe dat in de hoop dat de heer Dollekamp als ‘gewoon Nederlands Gereformeerd kerklid’ er genoeg aan heeft. Wil iemand kerkelijke zaken wat meer met elkaar in verband brengen, prima. Maar doe aub. niet of er verbanden zijn, waar die niet liggen.
Met hartelijke groet, Ds Mark Janssens
Reactie br A.J. van Helden, Utrecht
Dit is een reactie op het artikel van Lennart Dollekamp uit Barendrecht. De gestelde vragen vragen meer tijd en bezinning om te beantwoorden. Maar ik wil een poging doen, op deze vragen in te gaan en van commentaar te voorzien. De landelijke ontmoetingsdag is, voor zover ik weet, een particulier initiatief. Overigens ben ik daar wel voor (alle keren aanwezig geweest), maar er is geen verplichting van kerken daaraan mee te betalen. Dat moet wel aangaande de kosten van de landelijke vergaderingen. De STAGG is eveneens bij mijn weten een particuliere aangelegenheid en bovendien nog een stichting ook. Dat wil zeggen, dat bestuurders het in een stichting voor het zeggen hebben en niet de contribuanten of geldschieters.
De 'uitsmijter' verdient een uitgebreider antwoord dan ik nu wil geven. Maar allereerst de vraag: zijn het die 5 kerken, die niet betalen aan ontmoetingsdag en/of STAGG? Door deze kerken aan het slot van het artikel de vraag voor te leggen zoals in het artikel gebeurt, zou de indruk kunnen ontstaan, dat het deze kerken zijn, die nalatig zijn. Van mijn eigen gemeente weet ik, dat dit niet zo is. Wij betalen zowel aan de ontmoetingsdag als ook aan de STAGG. Maar we hebben geen AKS ondertekend en zullen dat, naar ik hoop, ook niet doen. Mijn tegenvraag is: kan de kerk in B. niet goed functioneren, omdat U. niet heeft ondertekend? Kan er geen avondmaal worden gevierd, geen ambtsdrager bevestigd worden etc.? Het niet ondertekenen van het AKS is terug te voeren op de zelfstandigheid van de plaatselijke kerk. En dat was een van de pijlers van de vrijmaking. Wat toch is het belang van het AKS voor de plaatselijke gemeente om als gemeente te kunnen functioneren? Maar wel worden de besluiten van L.V. bij ons aanvaard, als dat in het belang van de gemeente is en anders niet. (Vrouwelijke ambtsdragers b.v). Wel eens nagedacht over het feit, dat een kerkverband ook de eenheid onder christenen kan tegenwerken? Als er geen kerkverband was, zou er op veel plaatsen reeds eenheid kunnen zijn tussen bv. christelijk en nederlands gereformeerden. Nu erkennen we elkaars kerken wel bij wijze van spreken in Maastricht maar niet in dezelfde plaats. Want dat mag niet van de synode. En de samenwerking in eigen plaats tussen CGK en NGK, die er al jaren is) kanselruil, gezamenlijk avondmaal vieren, het samen organiseren van een vakantie-bijbel-feest-, kan niet de goedkeuring wegdragen van een synode?
Er zou nog veel te zeggen zijn, maar als eerste reactie is dit voldoende. Mijn naam is Arend van Helden, 73 jaar en geboren in Barendrecht en momenteel wonend in Utrecht.
Met vriendelike groet, A.J. van Helden
Reactie br D. Timmerman, Apeldoorn
Beste Lennart Dollekamp, Even kort een reactie op jouw ingezonden artikel in Opbouw 25. Ik deel jouw zorg en verbazing helemaal. Het is nogal schandalig dat belangrijke organisaties als het NGJ en de STAGG moeten 'bedelen' om geld van de kerken. Eerlijk is eerlijk, bij de vrijgemaaktgereformeerden is dit veel beter geregeld. De vergelijking tussen het niet-ondertekenen van het AKS en ongehuwd samenwonen vind ik sterk. Ik ben bang dat er inderdaad wel iets van een onverwerkt trauma schuilt achter 'de' nederlands gereformeerde visie op de kerk. Aan de andere kant heeft de moeite van gereformeerden met formulieren en kerkorden erg oude wortels. Het was in de tijd van de reformatie al een discussiepunt.
Verschillende nadere reformatoren waren tegen vaste formulieren in de eredienst. In de 'afgescheiden' traditie is er vanaf 1834 ook steeds weer gesproken over noodzaak/invulling van een kerkorde. Vermoedelijk zal het tot aan de wederkomst wel een punt van gesprek blijven. Hoewel ik zelf voorstander ben van het maken en nakomen van afspraken in de kerk, vind ik het erg waardevol dat er in de NGK ook ruimte is voor gemeenten die moeiten hebben met een formele binding aan afspraken.
Die ruimte moet er ook blijven, zolang de echt belangrijke taken van ons kerkverband (zoals jeugdwerk en STAGG) daardoor niet in de knel raken.
Met vriendelijke groet, Daniël Timmerman
Antwoord aan de brs A.J. van Helden en ds Mark Janssens
Laat ik beginnen om te zeggen dat ik geen enkel verband heb willen leggen tussen het niet nakomen van financiële verplichtingen enerzijds en de kerken die het AKS niet hebben ondertekend anderzijds. Het spijt mij als ik door mijn schrijven die suggestie (onbedoeld) heb gewekt. De aanleiding voor mijn artikeltje was vooral de financiële noodkreten van het NGJ en Landelijke Ontmoetingsdag en het jaarverslag van het STAGG. Ik verbaas me namelijk nogal eens over het feit hoe kerken (en particulieren) omgaan met hun geld, en hoe wij als Nederlands Gereformeerde Kerken omgaan met elkaar. Dat laatste punt trok ik door naar een heel ander en losstaand onderwerp: het AKS, trouwens naar mijn mening het minst belangrijke van deze twee onderwerpen. Bij wijze van spreken heb ik liever tien kerken zonder AKS die hun steentje kerkelijk en financieel bijdragen, dan één kerk mèt AKS die het met zijn verplichtingen niet zo nauw neemt. Br Van Helden schrijft dat zowel de landelijke Ontmoetingsdag als het STAGG particuliere initiatieven zijn (het NGJ wellicht ook?), waardoor het niet per definitie onder de kerkelijk verplichtingen valt. Maar zijn deze initiatieven ook niet ontstaan omdat we als ‘bottom-up’ georganiseerde kerken weinig landelijk hebben geregeld? Blijkbaar heeft een aantal mensen destijds de noodzaak voor iets in gezien en wordt dit breed ondersteund door de kerken. Ik ben een volledige leek op kerkvergaderend gebied, maar het betekent toch in ieder geval niet dat we als kerken dit soort initiatieven onder het motto ‘particulier initiatief’ links kunnen laten liggen? In het algemeen gesproken vraag ik me wel eens af waarom geld eigenlijk zo’n taboe- onderwerp is? Waarom zijn zoveel kerken zo terughoudend in het geven van richtlijnen betreft de VVB? Als ik lid word van een voet- of volleybalvereniging vertellen ze me toch ook hoeveel contributie er van mij verwacht wordt? Voor wat het AKS betreft heb ik enigszins chargerend de lijn gehuwd en ongehuwd samenwonen getrokken, zolang er namelijk liefde en trouw is tussen partners zie ik namelijk best overeenkomsten tussen die twee. Maar als er onmin komt is het toch goed dat een aantal zaken duidelijk vastgelegd is. Ook dat is geen garantie, maar het is in ieder geval een extra drempel om erger te voorkomen.
Zo vind ik het bijvoorbeeld niet juist als er iemand preekt in onze kerkdiensten die niet de ambitie heeft om predikant te worden of zelfs geen preekbevoegdheid heeft binnen onze kerken. Niet dat zo iemand geen uitstekende voorganger is, maar gewoon voor de goede orde. Om bijvoorbeeld te voorkomen dat hij stokpaardjes gaat berijden. Laat me duidelijk zijn, ik ben blij met de grote mate van vrijheid die we elkaar gunnen, maar staan er nou echt in die 40 artikelen van het AKS zaken waarmee de nietondertekenaars het beslist oneens zijn? Ik ben het eens met het principe van de plaatselijke zelfstandigheid, maar volgens mij staat het AKS die niet in de weg. Trauma’s spelen blijkbaar een kleinere rol dan ik dacht, maar mijn beeld van romantisch idealisme (iets wat weldegelijk zijn wortels heeft in onze recente kerkgeschiedenis) hebben de scribenten tot nu toe nog niet kunnen wegnemen.
Met vriendelijke groeten, Lennart Dollekamp