Het werelds uitsloven en onze kinderen
2001-01-19
We leven, zo zegt men, in een geïndividualiseerde wereld. Een wereld van de individuele zelfontplooiing, of anders gezegd: de individuele carrière. Dit verlangen kan niet anders dan gevolgen hebben voor onze liefde tot God.- Jaargang 45
- nummer 2
Mannheim, in zijn 'Diagnosis of our time', ziet al rond 1941 in Europa gevaarlijke, voor onze cultuur, dodelijke verschijnselen. De samenleving wordt gestuurd door middel van het hanteren van op zichzelf 'neutrale' technieken. Maar de keuze van de technieken, zo zegt Mannheim, wordt bepaald door de levensbeschouwing.
De bijbel zegt ons de geesten der eeuw te proeven, omdat satan een belangrijke rol speelt in de wereld.
Satan zal steeds mensen 'bezielen' het goede te ondermijnen en te vernielen.
Interessant is de diagnose van Mannheim over Hitler. Hij laat zien hoe het Hitler gelukt is Duitsland te ontwrichten en mensen tot het meest gruwelijke te brengen. Mannheim stelt dat Hitler 'instinctief wist dat, zolang mensen nestelen in hun sociale groepen, zij immuun zijn voor zijn invloed. Groepsbanden ‘(zoals gezin en kerk) geven ondersteuning, veiligheid en erkenning. Een mens aan zichzelf overgelaten heeft geen weerstand. Desintegratie van veiligheid biedende verbanden leidt tot afbraak van het morele geweten van het individu. In zijn diagnose werkt Mannheim niet de strategie uit die Hitler gebruikte voor de desintegratie. Uit andere bronnen weten we dat de vaders in het leger waren, de vrouwen in de fabrieken werkten, de kinderen daarom zo snel mogelijk buiten het gezinsverband moesten worden opgevangen. Later kwamen ze bij de Hitler Jugend en werden ze nog verder losgemaakt van de invloed van de ouders en vervuld van de nieuwe geest. En, zo zegt Mannheim, het geheime doel was om een samenleving te ontwikkelen van onvolwassen en ongebreidelde mensen.
Leiderschapstrainingen moesten leiden tot een vreemde mixture van infantiele emotionaliteit en blinde volgzaamheid.
Wie ziet daarachter niet satans 'bezieling' die leidt tot de 'dood' van mens en samenleving?
Onze tijd
Mannheims analyse is bedoeld, zo zegt hij, om de aandacht te vestigen op de noodzaak van een tegenstrategie. Is het zo vreemd dat Mannheim in mijn gedachten komt als ik weet dat alleenstaande moeders met een uitkering en kinderen onder de 5 jaar móéten solliciteren, dat zoveel moeders móéten gaan werken om de hypotheek te kunnen betalen, dat de 24uurs economie het deelnemen aan sociale verbanden verstoort, dat flexarbeid de verbondenheid met het bedrijf verbreekt en leidt tot vereenzaming van de werkers, dat onze criminele jongeren worden opgesloten en geen recht hebben te worden opgevoed? In de discussies in de media staan normen en waarden centraal, maar in de realiteit bepalen economische normen onze manier van samen leven.
Welke geest drijft ons wanneer we in dit alles meegaan? Vanuit welke geest plaatst het CDA naast de prioriteit van het gezin de kinderopvang, en zegt het Gereformeerd Maatschappelijk Verbond dat het bevorderen van dagopvang een maatschappelijk belang dient? Het is gemakkelijk God te bidden om een tegenstrategie, om God te bidden om bescherming van ons en onze kinderen.
Maar, hebben wij zelf niet onze geestelijke wapenrusting afgelegd en onze muren geslecht om zo, met onze kinderen, ten offer te vallen aan de tijdgeest?
Dr G. de Lange was directeur van het Pedologisch Instituut van Rotterdam. Thans geeft hij begeleiding aan ouders met kinderen waar sprake is van hechtingsproblemen volgens de inhaalstrategie en training en begeleiding van medewerkers van een gesloten Rijksinrichting voor jongeren volgens de sociogroepsstrategie. Beide strategieën zijn beschreven in zijn boek 'Hechtingsstoornissen'.