Alpha in Kampen (1)
2001-07-20
Een wat gefrustreerde evangelisatiecommissie, ‘we staan er alleen voor’; opgejaagde gemeenteleden: ‘ik weet dat het moet, maar ik ben Billy Graham niet’; sussende opmerkingen als: ‘de deuren van de kerk staan ieder zondag voor iedereen open’ enz. Misschien herkent u in deze pennenstreken iets van onze onzekerheid met evangeliseren.- Jaargang 45
- nummer 15
Op welke manier kunnen we daadwerkelijk een evangeliserende gemeente zijn? Ik zal niet de enige zijn die zich deze vraag wel eens stelt.
De Alpha manier...
Daarom trof mij zo’n zes jaar geleden het relaas van Jan Bakker. Hij had even tevoren een methode in Engeland leren kennen die een antwoord leek te bieden op mijn vraag. Een manier van evangeliseren waarin de hele gemeente betrokken kan worden. Geen groots opgezet concept als Willow Creek, maar eenvoudig en goed aansluitend bij onze eigen situatie als NG kerken. Laagdrempelig zowel voor de medewerkers als voor de gasten.
Vitaliserend voor de eigen gemeente, aantrekkelijk voor de buitenwacht.
Kortom een cursus die als een mes aan twee zijden zou snijden. Ik zou wel meer horen van deze Alpha-cursus, voorspelde Jan mij toen. En hij kreeg gelijk.
Met Alpha op weg
Met een kwartet geïnteresseerde gemeenteleden hebben we in april 1997 de eerste Alpha-conferentie in Houten meegemaakt. Als verspieders en wellicht als kern van een eventueel in te stellen Alpha-team Mijn eerste kennismaking met de Alpha-cursus deed mijn interesse toenemen. In theorie en praktijk bleek de cursus bleek inderdaad dienstbaar aan de beide fronten: intern en evangeliserend.
En wat mij daarbij boeide was de centrale plaats die de cursus inruimt voor het werk van de Heilige Geest.
Voordat wij als kerngroepje de cursus wilden aanbeleven bij kerkenraad en evangelisatiecommissie, moesten we eerst helderheid krijgen in twee gerezen vragen:
1. Is de cursus wel echt zo laagdrempelig?
De inhoud van de cursus is pittig en vraagt heel wat van de inleiders, de gespreksleiders en de deelnemers. En ook de wekelijkse voorbereiding van een gezamenlijke maaltijd is geen peulenschilletje.
2. Hoe zit het met de charismatische kant van de cursus? De Engelse inleiders wonden er in leer en praktijk geen doekjes om. Tijdens de conferentie werd er gezongen in tongen en werd er met mensen gebeden in de kracht van de Heilige Geest (de ministry). Reden voor sommigen vanuit gereformeerde hoek om direct afstand te nemen van deze cursus.
Bij ons leefde de vraag: gesteld dat dit zo mag, hoe gaat dit dan ontvangen worden in een traditioneel gereformeerde kerk als de onze?
Doorslaggevend waren voor ons de positieve ervaringen ook van gemeenten van gereformeerde signatuur hier in Nederland. De hete charismatische soep mag kennelijk op een manier gegeten worden zoals die bij ons passend en dienstbaar is.
En over die laag/hoogdrempeligheid ga ik straks meer vertellen.
Groen licht
Zowel de kerkenraad als de evangelisatiecommissie werden overtuigd en gaven het groene licht voor Alpha in Kampen. Na uitvoerige voorbereidingen, zoals informatieverstrekking binnen de gemeente en werving van teamleden, zijn we in het najaar van 1998 met de eerste cursusronde begonnen.
De eerste keer uitsluitend met leden van het volledige team van 12 gemeenteleden.
Ter verkenning en toetsing.
We vonden de cursus zo leerzaam en geestelijk verrijkend, dat we hem met overtuiging gingen aanbieden, binnen zowel als buiten de gemeente.
We begonnen onze publiciteit met de feestelijke slotavond die tegelijk een start is voor de volgende cursusronde.
Een prachtige middel voor werving van nieuwe cursisten. Oud-cursisten worden gestimuleerd om vrienden en familie uit te nodigen.
Een flink koppel schreef zich in voor de eerstvolgende cursus, waarmee wij januari 1999 van start gingen. Ruim twintig cursisten, voornamelijk (betrokken) gemeenteleden. Maar ook gasten van buiten de kerk en vanuit andere kerken. Leeftijd van 20min tot 70plus.
Deze eerste ronde leverde nieuwe teamleden op en voor een aantal cursisten betekende deze cursus veel voor hun geloof.
Een jongeman van begin twintig – wilde jaren achter de rug, onverschillig over geloof en kerk- verklaarde op de feestavond: "het geloof is voor mij belangrijk geworden en ik praat erover op mijn werk Ze doen best wel smalend.
Maar ik weet wat ik geloof dus ze hebben me maar te nemen als een jongen die tot geloof is gekomen"
Onze oudste cursist, een vrouw en oma van toen 71 jaar noemde twee dingen: Het openhartig en persoonlijk spreken over je geloof met elkaar en het feit dat dat zo natuurlijk ging samen met jongeren van rond de twintig.
Een broeder, onderwijs man, ouderling geweest, altijd actief en betrokken zei: wat mij in deze cursus vooral heeft gepakt is de persoon van Jezus Christus.
De Alphacursus als opfriscursus voor gemeenteleden was voor hem: weer diep onder de indruk raken van Jezus Christus.
Niet iedereen was trouwens zo positief.
Bij sommigen was er ook een gevoel van teleurstelling. In tegenstelling tot alle berichten in de pers hadden zij de cursus als heel gewoontjes ervaren, wel goed, maar niet om bijzonder enthousiast van te worden. Voor trouwe kerkgangers zal de cursus voor wat betreft kennis niet zoveel nieuws te bieden hebben.
De slag naar buiten
De derde cursus in het najaar van 1999 werd gedaan door 25 cursisten en had een meer dynamisch karakter. Ik schrijf dat o.a. toe aan de meer gevarieerde samenstelling. Meer mensen van buiten onze eigen kring: andere kerken, buitenkerkelijk, jongeren aan de rand van de gemeente. Wat was ik blij dat ik hen zag verschijnen (op uitnodiging overigens) en dat ze met enthousiasme bleven komen.
Praktisch alle deelnemers waren zo enthousiast dat zij niet wilden stoppen.
We hebben toen een BETACURSUS voor hen opgezet. Geheel volgens het model van de Alphacursus, inclusief het samen eten en het weekend. Uit een gehouden enquête bleek dat men vooral meer vertrouwd wilde raken met de Bijbel als een boek voor het leven van alledag. De Betacursus wordt nu gegeven aan de hand van Agape-materiaal (inclusief videobeelden) over Jezus volgens het Evangelie van Lukas Inmiddels is in de NGK Kampen de zesde Alphacursus al weer afgerond en staat de zevende voor september a.s. op stapel. De belangstelling is groot, per cursus zo’n 25 deelnemers. Al meer komen ook deelnemers van buiten de kerk en onbekend met het geloof, binnen.
Het is fantastisch en bemoedigend om mee te maken hoe mensen oprecht geïnteresseerd raken in het evangelie, verder gaan zoeken, kerkdiensten gaan bezoeken, tot geloof komen.
Ik denk aan de jongeman die een jaar geleden tegen me zei: "Ton, ik wil wel geloven, maar het moet iets zijn, ik wil ook echt merken dat Hij leeft". Ik gaf hem toen de belofte van de Heer mee: zoek en je zult vinden. En hij heeft Hem gevonden. Hij heeft Jezus leren kennen en lief gekregen en hij heeft belijdenis van het geloof afgelegd onder vele getuigen, gelovigen en zoekers.
Ontroerend het verhaal van de studente die een paar jaar geleden nog nooit van Jezus had gehoord en grote moeite had met het geloof, met zingen, met bidden. Zo raar en vreemd. Dat was echt niets voor haar. En dat ze tijdens een cursusavond op haar verjaardag ondanks zichzelf mee ging zingen: "Heer ik kom tot u, neem mijn hart verander mij" en dat ze inmiddels in een volle kerkdienst getuigd heeft van haar zoektocht en haar voorzichtige ontdekkingen in het geloof….
Ik denk aan de jonge vrouw die het allemaal wel aardig vond, maar God was voor haar zo vreemd en zo niet aanwezig, dat bidden voor haar volstrekt ondenkbaar was. En gelijk had ze. Totdat God zelf zich in haar denken en beleving ruimte verschafte en ze om hulp bij het bidden ging vragen. Wat er niet was, kwam er: geloof als een gave van God.
Vanaf het begin hebben we ook contact gezocht met andere gemeenten die de Alphacursus in Kampen aanboden.
We konden goede afspraken maken zowel over gezamenlijke publicaties in de pers, via flyers en posters, als over een verdeling van de diverse cursusavonden. Van maandag tot en met donderdagavond kon men in Kampen een Alpha-cursus volgen in de diverse kerken (NGK, CGK, Baptisten, Vrij Evangelisch).
En het geheim?
Wat maakt nu dat deze cursus zo enorm aanspreekt?
De berichten en de publiciteit rondom deze cursus zijn niet gering. De moederkerk in Londen (Holy Trinity Brompton) die deze cursus ontwikkeld heeft, timmert bepaald aan de weg. Ik ben niet onverdeeld gelukkig met deze aanpak.
De cursus kan als de succesformule van de eeuw worden gezien. ‘Doe maar de Alpha-cursus en je gaat wat meemaken’ en ‘dom dom dom als je deze cursus links laat liggen’. Dat bedoelt niemand zo. Maar ik signaleer het gevaar.
Tegelijk ben ik ervan overtuigd, dat deze mogelijke uitglijder haaks staat op het eigene van deze cursus.
De kracht van de eenvoud
Het meest opvallende van deze cursus vind ik het volstrekt eenvoudige karakter: Samen eten, samen naar een speech luisteren, samen daarover doorpraten.
Dat is de Alpha-cursus. En de onderwerpen?
Niets opzienbarends. Geen cursus bij de gratie spectaculaire acties. Je kunt zo beginnen. Het sluit aan bij waar je bent en wat je kunt. Dat is bevrijdend, vind ik. Tegelijk dwingt het je terug te keren tot de fundamenten van het geloof en het kerkzijn. Het evangelie is niet enkel dat oude verhaal dat we zo zachtjes aan wel kennen. We moeten steeds terugkeren tot de Heer van dat verhaal. Hij komt tot ons in het gewaad van de Schriften, zei Calvijn al. HIJ komt zo tot ons. Dat is iets dat je moet verwachten. Daar moet je tijd en ruimte voor durven en willen nemen.
Dan maakt Hijzelf dat oude verhaal weer bevrijdend nieuw.
Laat Hem het doen...
De grote veronderstelling van het christelijk geloof en ook van de Alphacursus is dat wij geloven in de levende Heer die beloofd heeft: ‘Zie, Ik ben met u en Ik zal u Mijn Geest geven. Ik ben in uw midden waar twee of drie samenzijn’.
Dat maakt dat deze cursus toch weer laagdrempelig wordt.
Allereerst voor de eigen medewerkers.
Zij mogen bewust geloven en verwachten, dat niet zijzelf, maar de Heer het moet doen. Die verwachting moet je je als deelnemer eigen maken: Hij en Hij alleen kan de ander raken en Hij moet zich aan die ander openbaren.
Ik ben maar een tussenschakel. Dat geeft een bevrijdende ontspanning, want ik hoef niet meer te doen dan ik kan. Hij doet met mijn inbreng wat Hem welbehaaglijk is. Ik mag zo maximaal mezelf zijn. Ik hoef niets waar te maken. De Heer kan wel voor zichzelf opkomen. Ik moet naar beste weten van Hem vertellen en hoef mezelf niet te overschreeuwen. Eigen vragen en twijfels hoe ik niet te verbergen. Zo mag ik juist een levend voorbeeld van afhankelijkheid zijn. Niet ik heb Hem, maar Hij heeft mij gegrepen!
Die boodschap is fundamenteel en heeft meer zeggingskracht dan dat ik antwoord weet te geven op alle vragen.
Ik zeg niet dat antwoorden er niet toe doen. Integendeel! . Maar het is niet het eerste en belangrijkste. Meer dan op antwoorden hebben mensen toch Iemand nodig bij wie ze helemaal terechtkunnen met alles wat hen drukt en bezighoudt! Door zelf zichtbaar afhankelijk te willen zijn van de Heer, maakt dat je niet als de weters tegenover de niet-weters staat. Je bent die ene bedelaar die aan de andere vertelt waar brood te vinden is. Deze basishouding van de Alphacursus is niet nieuw, integendeel, het is de klassiek bijbelse en gereformeerde lijn.
Aandacht voor de Geest.
Als basis onder de hele cursus staat de verwachting dat wij de Heilige Geest mogen gewaarworden als Gods aanwezigheid en kracht in ons leven. God die ons aanraakt, die ons vervult en troost, die ons bevrijdt en vernieuwt, die ons Zijn gaven geeft. In de cursus wordt het spreken in tongen vrij uitvoerig behandeld. Niet als een voorwaarde voor het christenzijn, wel als voorbeeld van het heel direct gewaarworden van Gods Geest in ons. Ook is er een aparte avond gewijd aan genezing.
Voor gereformeerden is het charismatische aspect van de cursus ongetwijfeld het meest opvallend. In het hart van de cursus staat het themaweekend over God de Heilige Geest: Wie is Hij? Wat doet Hij? Hoe kan ik vervuld worden met de Heilige Geest?
Oergereformeerd.
Ik stel vast dat de opvallende aandacht voor de Heilige Geest binnen de Alphacursus bepaald niet op gespannen voet staat met onze gereformeerde belijdenis.
Ter voorbereiding op onze eerste interne cursus in Kampen heb ik eens citaatsgewijs op een rijtje gezet hoe en hoe vaak onze belijdenisgeschriften de Heilige Geest noemen. Dat is een verrassend lange lijst citaten geworden.
Wie vanuit de nieuwe invalshoeken van de Alphacursus door de wat geijkte en versleten bewoordingen van de belijdenisgeschriften heenkijkt, komt tot de ontdekking dat onze gereformeerde voorvaderen al diep onder de indruk waren van de ‘empowering presence’ van God door Zijn Geest in de gemeente en de gelovigen.
De grote Reformatoren kregen dan ook het predikaat: ‘theoloog van de Heilige Geest’ mee. De grote impact van de Reformatie op de mensen en op de hele wereldgeschiedenis kan toch alleen als een beweging van Gods Geest verklaard worden!
Niet kopiëren.
Ik onderschrijf van harte de verwachting die de cursus draagt, dat wij de Heilige Geest daadwerkelijk mogen ervaren als Gods kracht in ons leven nu. God geeft ons Zijn Geest, zegt Paulus in 1Thes.4:8 en gebruikt daarvoor de onvoltooid tegenwoordige tijd. Behalve dat Hij zijn Geest heeft uitgestort - voltooide tijd - op het Pinksterfeest, is zijn geven van de Geest tegelijk ook een doorgaande activiteit. Daarom moeten wij bidden zoals de Catechismus ons in Zondag 45 leert. In de hele cursus wordt aan het gebed trouwens een centrale plaats toegemeten.
De wijze waarop wij de Geest gewaarworden staat wat mij betreft wel volop ter discussie.
Het cursusboekje geeft soms voorbeelden en volgt een benadering die ik niet faliekant afwijs - maar die ik voor mijzelf niet gauw zal volgen. Toen ik zelf de inleidingen verzorgde over het onderwerp "Geneest God vandaag nog" en over de Heilige Geest, heb ik duidelijk andere accenten gezet dan Nicky Gumbel en nuances aangebracht die ik soms wel een beetje miste. Die mogelijkheid van eigen accenten bestaat ook zonder de cursus geweld aan te doen.
Ervaringen en vormen van elders helpen om eigen eenzijdigheden te onderkennen, maar laten zich niet zomaar kopiëren.
We mogen verwachten dat de Heilige Geest zich zal openbaren op een wijze die weer aansluit bij onze eigen traditie.
Volgende keer verder.