Samen in de naam van Jezus
2001-09-28
Er was geen redden aan die dinsdag.- Jaargang 45
- nummer 19
De vliegtuigen niet, de passagiers niet. Gebouwen niet - 450 meter hoog met mensen in de val of op de vlucht. Terwijl wij, met de rest van de wereld, niet meer dan toeschouwer waren, tv-kijker. Na zo’n week wordt het zondag. In deze Opbouw indrukken uit zes diensten, die op die bewuste 16e september gehouden werden in onze kerken. We vonden het te weinig om ons te beperken tot een paar preekfragmenten met ‘wat de dominee er over zei’. We hopen dat u door de bijgevoegde gang van de dienst iets meer proeft van verdriet en stilte, schuilen bij God, zelfonderzoek, geestelijke strijd, vragen en duiding ….
1
Morgendienst Amstelveen
Voorganger: ds Jaap Dekker
Orde van dienst
Voorzang: Psalm 5:1-3 (verootmoediging)
Votum en groet
Zingen: Psalm 82:3 (gebed tot God om de aarde richten en met zijn lichtglans door de wolken heen te breken)
Lezing: Mattheüs 5:1-12 en 7:24-27
Zingen: Gezang 284 (gebed om vrede)
Lezing: Psalm 11
Preek over Psalm 11:3
Zingen: Psalm 75:2,4,7
Dankgebed en voorbede (met ruimte voor stil gebed)
Collecte
Zingen: Psalm 93 (ook al wankelt de aarde, Gods troon staat vast)
Zegen
Zingen: Gezang 456:3
Preekfragmenten:
‘Vanwege alle gevoelens van angst en onzekerheid, van onveiligheid en machteloosheid, heb ik vanmorgen als tekst een vers uit Psalm 11 gekozen. Het derde vers, dat in feite een uitroep van wanhoop is: ‘Wanneer de grondslagen zijn vernield, wat kan dan de rechtvaardige doen?' Dit is een uitroep van wanhoop die op het dieptepunt van de psalm wordt uitgesproken. Ik moest aan deze woorden denken toen ik premier Kok deze week in zijn toespraak voor het parlement hoorde zeggen dat deze aanslagen weliswaar tegen de vrijheid en tegen de democratie gericht zijn, maar dat de fundamenten van de democratische rechtstaat zich niet laten aantasten. Iets eerder had de Amerikaanse president Bush eigenlijk al iets soortgelijks gezegd. Hij zei dat deze terroristen wel de fundamenten van grote bouwwerken aan het wankelen kunnen brengen, maar niet de fundamenten van Amerika.
Begrijpelijke woorden, moedige woorden ook, die je van een president op dat moment mag verwachten.
Maar dat neemt niet weg dat die gevoelens van angst en onzekerheid op dit moment wel degelijk een rol spelen.
Deze verschrikkelijke aanslag heeft ons aangetast in de wortels van onze samenleving.
‘De fundamenten van ons bestaan lijken weggeslagen', werd gisteravond gezegd, in de dienst van bezinning en gebed in de Domkerk te Utrecht. Want als zelfs die enorme gebouwen van het World Trade Center in New York, de symbolen van onze westerse welvaart en rijkdom, en het zwaarbeveiligde Pentagon, het symbool van militaire macht, niet veilig blijken te zijn voor mensen die kwaad willen doen, dan wankelen op dat moment de basiszekerheden waarop onze samenleving is gebouwd. Die van de vrijheid en van de welvaart.
Een pijnlijke en ook vernederende ervaring!' ‘Nu onze westerse samenleving zich zo in zijn fundament geraakt voelt, zouden we ook de vraag onder ogen moeten durven zien op welke fundamenten we onze samenleving eigenlijk gebouwd hebben en hoe. En of wij het recht en de gerechtigheid in de wereld daarmee werkelijk gediend en bevorderd hebben. Wat zou het een zegen voor de wereld kunnen zijn als we op deze manier van de nood een deugd zouden weten te maken en ons door deze ramp laten uitnodigen tot zelfonderzoek. Alleen dan zouden we ons met recht tot de rechtvaardigen kunnen rekenen waarin God behagen heeft. Want een rechtvaardige is in de bijbel niet iemand die zonder zonde is, maar iemand die in zijn handelen met God rekening wil houden, iemand die altijd bereid is om zijn eigen leven kritisch onder de loupe te nemen en die recht en gerechtigheid najaagt, in de manier waarop hij zijn eigen leven inricht en meebouwt aan de samenleving ‘In vers 5 spreekt David dan zijn geloof uit dat de HERE zowel de rechtvaardige als de goddeloze toetst. Let wel, zowel de rechtvaardige als de goddeloze.
Daar moet u vanmorgen niet overheen lezen. Vanwege het belang om juist ook als rechtvaardige steeds bereid te zijn jezelf te verootmoedigen en te onderzoeken of je je leven en de samenleving waarin je leeft, wel op het goede fundament aan het bouwen bent.
Want het geldt zowel voor de goddeloze als voor de rechtvaardige dat iemand die geweld bemint door de HERE gehaat wordt. Dat mogen die terroristen die achter die aanslagen zitten zich natuurlijk voor gezegd houden, het is waanzin om te denken dat je God met dergelijke daden een dienst zou kunnen bewijzen. ‘Wie geweld bemint, die haat Hij.' Maar het geldt ook voor de rechtvaardige dat de wijze waarop hij zijn leven inricht geen andere mensen in verdrukking mag brengen. Het bezit van kennis en kapitaal kan ook tot een gewelddadige macht worden die andere mensen in de knel brengt en tot slachtoffers maakt. Het is niet voor niets dat de bijbel de hebzucht de wortel van al het kwaad noemt. God haat het als mensen zich daaraan overgeven.
2
Morgendienst Heemstede-Haarlem
Voorganger: ds Paul Kurpershoek
Orde van dienst
Begin van de ontmoeting met God. Met ons kwetsbare bestaan zoeken we onderdak bij God: Psalm 62:1,5
- De kaars gaat branden en in stilte richten we ons op God
- We spreken uit wat ons in het huis van God brengt
- God antwoordt met de vredegroet; het ‘amen' zeggen we samen hardop.
- Lied: Gezang 308
God maakt het goed met ons
- Verootmoediging
- Lied: Gezang 280:1
God spreekt tot ons door zijn Woord
- Gebed om een open hart bij het luisteren naar Gods Woord
- Bijbellezing uit Openbaring 18:1-19
- Lied: Gezang 280:1,3
- Bijbellezing uit Efeze 6:10-18
- Verkondiging, gevolgd door moment van bezinning
- Antwoord: Gezang 96 wisselzang: Wij spreken tot God: gevend, zingend, biddend
- Collecte: 1. Diaconie; 2. Kerk
- Lied van de bijbelklas
- Gebed
Afscheid
Lied: Gezang 297
- Zegen
Preekfragmenten
..... De imam gisterenavond in de Domkerk in Utrecht. Hij was het meest profetisch in zijn duiding van de gebeurtenissen.
Hij vergeleek de wereld met een passagiersschip met bovendeks de rijke welvarende, gezonde mensen en benedendeks de arme, zwakke, zieke mensen. De mensen op het bovendek vergaten de mensen benedendeks.
Maar die sloegen een gat in de bodem van het schip. Om hun dorst te lessen.
De duizenden doden op Manhattan zouden ons tot bezinning moeten brengen. Waar zijn we mee bezig?
Hoe rechtvaardig gaan we te werk bij het winnen van welvaart en welzijn?
Waar verwachten we ten diepste heil en zegen van?
...… Waar is de weg naar vrede? Wraak?
Vergelding? Nog meer bloedvergieten?
De hemel beware ons. En de hemel wijst een andere weg. Een andere weg dan wraak, grote woorden, harde taal en gebalde vuisten, raketten, tanks en soldaten. En toch staande blijven: Grijp naar de wapenrusting die God u geeft, om weerstand te kunnen bieden op de dag waarop het kwaad aanvalt.
Dan kunt u staande blijven, omdat u op die manier goed toegerust bent.
Een andere bewapening dus. Niet die van ons. Maar die van God. Want het gaat niet tegen Osama Bin Laden.
Niet tegen Bush. Goed en kwaad zijn niet simpel te verdelen over bad guy's en good guy's. Het westen is niet het goede. En het Oosten het kwade. De Christelijke beschaving is geen betere dan de Islam-cultuur. De scheiding tussen goed en kwaad loopt dwars door uw en jouw en mijn hart. De strijd tegen het kwaad is een geestelijke strijd.
Tegen het kwaad dat op de bodem van het hart van ieder van ons sluimert, tot het wakker geroepen wordt, als het op overleven aankomt. Wij kunnen niet buiten schot blijven. Wij moeten door de knieen: Grijp daarom naar de wapenrusting die God u geeft, om weerstand te kunnen bieden op de dag waarop het kwaad aanvalt.
..... Met Gods wapenrusting sta je stevig.
Niet van je stuk te brengen. Door geen duizend terroristen! Als je leeft uit God.
Door Christus. In de woorden van Paulus: Zoek je kracht in de Heer, in zijn sterke macht. Hij die zwak werd aan het kruis, stierf zonder een vuist te ballen, Hij overwon het kwaad. een leven in zijn spoor is een leven in bidden en smeken. Opzien naar God.
Afhankelijk van Hem.
3
Morgendienst Culemborg
Voorganger: ds Klaas Holwerda
Orde van dienst
Bemoediging en groet
Zingen: Psalm 79:1,4
Schriftlezing: Openbaring 18:1-10
Zingen: Psalm 125:3
Smeekgebed, afgewisseld met de strofen van Gezang 280
Gebed bij de opening van de Schrift Schriftlezing: Lucas 12:13-21
Zingen: Psalm 49:1,2
Verkondiging
Zingen: Gezang 350
Voorbeden
Inzameling van gaven
Zingen: Gezangen voor Liturgie 527 (Tijd van leven, zie slot artikel ‘Wat zal ik roepen’)
Zegen en amen
Preekfragmenten
…… Antwoorden zijn niet zelden beter gestelde vragen.
De vraag waarmee de man binnenkomt luidt: Hoe krijg ik mijn wens gerealiseerd?
De vraag waarmee Jezus hem weer laat gaan luidt: Waarom vraag ik wat ik vraag? Wat maakt die wens zo belangrijk voor mij?
Juist door niet op de vraag in te gaan, gaat Jezus er wel op in.
Het kunnen pijnlijke vragen zijn, waarmee wij dan weer op pad gestuurd worden.
…… Geen ruimte hebben. Groter moeten.
Afbreken en groter weer opbouwen.
Kampen met overschotten. Waar hoor je dat meer?
En die neergehaalde tweelingtorensze waren toch meer dan een willekeurig doelwit van een meer dan verwerpelijke actie?
Waren het niet de symbolen van een groei-economie in oorlogstaal?
Waren het niet symbolen van onmatige zelfverheffing die naar de hemel reikt?
…… Beklemmend hoe de boer in de gelijkenis in zichzelf gevangen zit en slechts een monoloog met zichzelf kan voeren. Opgesloten in zichzelf.
Geen ruimte voor de ander.
En straks komt God om zijn ziel van hem te vragen. Wat die ziel rijker geworden is; wat die aan nieuwe indrukken heeft opgedaan. Geen enkele - het zal toch niet waar zijn?
…… Antwoorden zijn niet zelden beter gestelde vragen.
Juist door niet op de vraag in te gaan, gaat Jezus er wel op in.
Waarom vraag je wat je vraagt?
Een pijnlijke vraag èn een bevrijdende vraag, die je uit de gesloten cirkel trekt.
Zalig wie die vraag aandurft en aangaat.
Wat is mijn aandeel in gespannen en verstoorde verhoudingen?
Waar heb ik ongemerkt en onbedoeld misschien voedsel gegeven aan weerstand, onbegrip, ergernis en misschien wel haat?
Van mensen en volken die zulke vragen aandurven moet de wereld het hebben om uit de kringloop van haat, geweld en terreur te treden.
4
Morgendienst Zwolle II
Voorganger: ds Han Horsman
Orde van dienst
Aanvangslied: Opwekking 281 (Als een hert)
Stil gebed
Votum en groet
Zingen: Psalm 130:1,2
Wetslezing: Mattheüs 5:21-26
Zingen: Psalm 5:1-3
kinderpreek
Zingen: Opwekking 42 ('k stel mijn vertrouwen)
Gebed voor de dienst
Zingen: Psalm 102:1,8
Lezen: Psalm 70
Zingen: Opwekking 176 (U bent mijn schuilplaats, Heer)
Lezen: Lukas 13:1-5
Zingen: Psalm 71:2,3
Lezen: Lukas 12:25-40
Zingen YFC 205 (Zo vriendelijk en veilig als het licht)
Voorbede door drie personen afgewisseld met "Blijf met uw genade bij ons" (Taizé) afgesloten met moment van stilte en gemeenschappelijk 'Onze Vader'
Collecte
Slotlied: Opwekking 121 (De Heer is mijn herder)
Zegen
Preekfragmenten
Bij Lukas 13: 11 september 2001 is een dag waarvan je later nog kunt zeggen wat je aan het doen was toen het nieuws je bereikte.
Ik was aan het opbellen, een preekafspraak bevestigen. Toen het genoteerd was zei mijn gesprekspartner: Dan ga ik nu weer terug naar de TV.
Iets in haar stem deed me vragen : Wat is er dan? Ze vertelde dat terroristen expres een vliegtuig tegen het WTC hadden gevlogen en een op het Pentagon.
Ik begreep dat ik naar beneden moest en de TV moest aanzetten. Maar iets in me wilde dat niet. Ik dacht: Ik kijk niet, dan weet ik het ook niet. Ik wil hier geen deel aan hebben, dan ben ik ook niet aansprakelijk. Maar mijn voeten wisten beter en waren al op weg naar beneden. Toen zag ik het: onvoorstelbaar. Alsof het een rampenfilm was met trucopnamen. Toen ik de TV aanzette zag ik juist het tweede vliegtuig aankomen.
Het zal wel een herhaling geweest zijn, maar ik wist van niks. In mijn onschuld dacht ik dat het misschien een blusvliegtuig was. Maar het vloog verdirekte woestend de tweede toren binnen. Ik was ten prooi aan een heleboel gevoelens tegelijkertijd. Een hol gevoel van binnen. Waar is dit het begin van.
Het ziet er apocalyptisch uit.
Wat gebeurt hier. Wat komt er nog meer.
Een kille hand sloot zich om mijn hart.
Er waren ook gevoelens van ontreddering.
Zo'n gebouw, dat staat toch voor economische macht, die nu getroffen wordt. Je denkt aan de toren van Babel, maar mag je die vergelijking wel trekken? Op een meer triviaal niveau denk je: wie bouwt er ook zo'n hoog gebouw, dat is toch vragen om moeilijkheden!
Betekent het iets dat de centra van economische en militaire macht getroffen worden?. Ja maar dit was toch niet Gods hand, dit waren toch terroristen!
Toch schiet die gedachte door je hoofd.
Eigenlijk denk je niet een direct aan de slachtoffers. Het is zo massaal, maar bij een aardbeving vallen ook duizenden doden. De verschrikking hier is dat het door mensen wordt gedaan, met opzet, met kwaadaardige, zelfvernietigende opzet. Wie was vergeten tot welk kwaad de mens in staat is, is nu weer helemaal bij de les.
Wat zijn onze reacties op rampen. In Lukas 13 komen we betrekkelijk kleine rampen tegen. De moord door Pilatus op een aantal Joden. De toren van Siloam, erg, maar er waren maar achttien doden. Welke vragen doemen er op. Vele vragen, maar ook onterechte vragen. In Lukas 13 rijst de vraag: was het aan de slachtoffers zelf te wijten?
Nou ze waren niet schuldiger dan anderen, kijk eens in de spiegel!
Die mensen in het WTC gebouw - het had jou kunnen overkomen en wie weet zal het je overkomen.
5
Middagdienst Oegstgeest
Voorganger: Alice Langbroek-Knoeff
Orde van dienst
Welkom en mededelingen
Votum en groet
Zingen: Gezang 285:1
Inleidende woorden
Verdriet:
Lezen: Joel 1:1–12;
Zingen: Psalm 130:1,3
Verootmoediging:
Lezen: Joel 1:13-14
Zingen: Evangelische Liedbundel 301 (Heer, Gij hebt dit lieve leven ons gegeven)
Duiding:
Lezen: Joel 1:15-18
Overweging:
Zingen: Gezang 130:3,4
Voorbede:
Lezen: Joel 1:19-20
Zingen: Opwekking 382 (O Heer de nacht komt over ons)
Voorbeden
Zingen: Psalm 72:1
Belijdenis: HC zondag 1
Zegen
Preekfragment
Al vóór de ramp was mijn keus voor deze dienst gevallen op Joel, en dat bleek verrassend actueel. Misschien is dit inderdaad wel een van de tekenen der tijden, iets dat verwijst naar de komende dag des Heren. Maar dan moet de hand ook in eigen boezem gestoken. Verootmoediging past ons dan. Want waren deze torens van geld en macht ook geen steunpilaren voor mijn leven? Een stuk houvast?
Waar sta ik? Waar ben ik bang voor en waarop vertrouw ik? We zijn kwetsbaarder dan we misschien ooit gedacht hadden. En ik wist al wel dat in het aangezicht van de dood macht en geld niet meer baten, maar toch…. Wat blijft er over van mijn zekerheden als de beurzen gaan dalen, de welvaart minder wordt, als de rente stijgt en ik m'n hypotheek niet meer kan betalen.
Wat blijft er van me over als er gemorreld wordt aan mijn welvaart en veiligheid? Die belijdenis van het enig houvast in leven en sterven, hoe reëel is die in mijn leven? Als op de dag des Heren al het onrecht zal worden weggevaagd, alles wat niet kan bestaan in het licht van de liefde van Jezus, wat blijft er dan van mij over? Ben ik eigenlijk wel klaar voor een plotselinge dood, of voor de komst van onze Heer als een dief in de nacht?
6
Middagdienst Kampen
Voorganger: ds Roel Venderbos
Orde van dienst
Inleiding
Zingen: Psalm 76:1,2,5 en 6
Stilte
Votum en groet
Lezen: Psalm 130
Zingen: Psalm 130:1,2,3
Gebed
Gesprekje met de kinderen (zie a)
Overdenking met lezingen en liederen (zie b)
Dankzegging en voorbeden (zie c)
Collecten
Zingen: Opwekking 461 (Mijn Jezus, mijn Redder)
Zegen
a. beeld van een paraplu als beeld voor God bij wie we kunnen schuilen (niet dat dan de regen ophoudt, maar bij Hem zijn we veilig
b. Klaagliederen 3:19-24 en 34-36; Jesaja 46:3-10; Psalm 11; Jesaja 60:17b-22) en liederen (Psalm 2:1; Psalm 72:4; Psalm 68:10; Gezang 25:1, 2, 3, 4, 5, 8, 9)
c. Dank voor evangelie; Gebed voor slachtoffers en nabestaanden en voor nabestaanden van daders en de "organisatoren"; gebed om wijsheid voor president Bush; gebed voor Afghanistan (talibanbewind, angst van onschuldige burgers, de chr. hulpverleners); gebed voor Israël, palestijnen; gebed voor onszelf; gebed om Goddelijke haast bij de vervulling van Gods beloften (Jesaja 60)
Preekfragment
Zingen: Psalm 2: 1 Huilen bij de puinhopen van een verscheurde wereld. Wat waren we deze week met elkaar totaal verslagen en diep geschokt. Ik denk dat u ook het gevoel had, alsof iemand die u geweldig lief was op een afschuwelijke manier is omgekomen. Zo uit het lood, zo verslagen, zo lamgelegd. Dat gevoel was zo intens en totaal dat de ramp in Amerika veel meer impact had dan de crash in de Bijlmer, de vuurwerkramp van Enschede en de café-brand van Volendam. Waarom eigenlijk, terwijl Amerika zoveel verder weg is? Ik denk dat dat ten diepste komt, omdat we de duivel nu echt in zijn gezicht hebben kunnen kijken. Bij de Bijlmer, Enschede en Volendam was er geen boze opzet in het spel. Mensen maakten wel afschuwelijke fouten, maar ze waren er niet op uit slachtoffers te maken.
Dat was van de week zo anders. Hier zat een afschuwelijk, demonisch brein achter. Dat haat tussen mensen en volken zo allesvernietigend kan zijn, dat wisten we wel, maar nu zagen we het met eigen ogen. Dat je al je intellectuele en organisatorische vermogens inschakelt om een vliegtuig vol mensen door een wolkenkrabber vol mensen heen te jagen, hoe krijgt een mens het verzonnen? Dat kan alleen maar als je je helemaal door haat in beslag laat nemen. Dat je je op touw laat nemen door de mensenmoorder van de beginne. Die hebben we deze week in het gelaat gekeken. Zo gaat hij dus te werk. Het nieuwe kwaad genoemd, anoniem en ongrijpbaar. Niets en niemand ontziend, en geen enkele uitleg gevend waarom hij iets doet. Als alles en iedereen maar kapotgaat. Dinsdag 11 september 2001, we zagen de duivel ten voeten uit.
Even leek het erop alsof hij in onze wereld niet veel meer te zeggen had.
Tenminste in ons westerse deel van de wereld. Ver weg was hij er dan nog, maar na de val van de muur en het einde van de koude oorlog leek er toch nauwelijks meer een vuiltje aan de lucht. We voelden ons veilig in een wereld vol vrijheid en democratie, en de macht van de duivel leek zich te beperken tot ons privé terrein als hij toesloeg met ziekte en dood. Maar verder... Deze week kwam hij op een vernietigende manier te voorschijn.
Hij grijnsde ons toe, en zaaide dood en verderf onder ons. Wat een slachtoffers, wat een onnoemelijk verdriet, alsof mensenlevens niet tellen... Is er dan niemand die dit ziet? Iemand die sterker is dan hij, die gemene gluiperd, die mensenmoorder van de beginne?
Ja, die Ene. Hij die het gevecht met deze is aangegaan. Hij die wel eerlijk is over zijn bedoelingen met deze wereld. God de HERE, Hij ziet het. Bij Hem kun je je verdriet kwijt. Hij wil het horen, en wordt niet moe het te blijven horen. Hij luistert naar mensen die huilen bij de puinhopen van een verscheurde wereld. Mensen die niet weten wat ze moeten met zoveel terreur en geweld. Lees maar mee in Klaagliederen 3:19-24 en 34-36.
Wat er deze week gebeurd is gaat de Here niet voorbij. Dat laat Hem niet koud, integendeel. Het bloed van al die slachtoffers en gewonden is kostbaar in zijn oog. Alle reden om over Hem te zingen: Psalm 72:4.