Wat zal ik roepen?
2001-09-28
Een predikant, die bezig is met de dienst van aanstaande zondag. Een wekelijks terugkerend gebeuren, waar je zelden of nooit iets over leest in Opbouw. Maar in week 37 was het anders dan anders. Een aanslag op New York en Washington met grote gevolgen bepaalde het wereldnieuws van minuut tot minuut.- Jaargang 45
- nummer 19
U krijgt in dit artikel een blik op het e-mail platform van Nederlandse Gereformeerde voorgangers en leest een impressie met hun bezinning op de diensten van zondag 16 september. In de geest van: wat zal ik roepen (Jesaja 40:6-8). Een artikel om te lezen met een bijbel en een liedboek op de knie.
11-09-01 (20.39 uur)
Deze ramp moet de diensten van a.s. zondag bepalen, lijkt me. Maar waarover te preken? Bidt Jeruzalem vrede toe, want in haar vrede zal uw vrede gelegen zijn? Kunnen we hier niet brainstormen over hoe we dit profetisch (!!)trachten te duiden, samen?
Dick
12-09-01 (10.00 uur)
Dick, hoe het moet weet ik ook niet goed. Als eerste reactie ben ik, naar aanleiding van de afschuwelijke beelden van feestvierende Palestijnen, aan het denken over Mattheüs. 5:38-48 en 1 Johannes 3:12. Uit ontzetting over wat haat kennelijk kan aanrichten.
En vanuit het besef dat wij ook het gevaar lopen ongericht te reageren op Islam. Waardoor de haatspiraal toeneemt.
Als ik deze teksten kies voor zondag dan zal niet mijn insteek zijn om de gemeente te beleren een houding van liefde aan te nemen. Eerst moet er zondag de ruimte zijn voor het uitspreken van gevoelens van ontzetting en een roep om ontferming.
Peter
12-09-01 (10.18 uur)
Ik zit aan Joel te denken, de ramp van ongekende omvang: ‘Is zo iets geschied in uw dagen of in de dagen van uw vaderen?’; met de oproep tot gebed ‘Komt, overnacht in rouwgewaden, gij dienaren van mijn God ... Heiligt een vasten’. En dat in combinatie met de ‘dag des Heren': ‘...want de dag des Heren komt. Want hij is nabij! Een dag van duisternis en van donkerheid, een dag van wolken en van dikke duisternis.’ Ook daarover wordt al gespeculeerd, zeker in Amerika.
Alice
12-09-01 (14.01 uur)
Goed dat Dick het aan de orde stelt.
Want je vraagt je af: wat is de betekenis, wat moet je hiermee. Hoe moet ik dit plaatsen?
Dit is voluit een gebeurtenis, die ons zingevingskader doorbreekt en religieuze vragen oproept. Vragen die reiken naar God en de komst van Zijn Rijk.
Over de macht en omvang van de haat (als het uit fundamentalistische hoek komt) en van 'dwaasheid' (als het een of andere gek blijkt te zijn).
Het mens-zijn zelf en de kwaliteit is in geding. Wat stellen wij voor als mensen, als deze dingen kunnen gebeuren.
Die we niet kunnen voorkomen? Het gaat over de macht van het kwaad, onze menselijke mogelijkheden en onmogelijkheden, over veiligheid die een illusie blijkt te zijn. Over de mogelijkheid en onmogelijkheid van wereldvrede, over angst en het leven daarmee.
Over gerechtigheid in de wereldgeschiedenis.
Over de betekenis van de apocalyptische beelden: het einde der tijden? De angst die dat weer oproept . Over de les die te trekken valt, of juist de onmogelijkheid om lessen te trekken. Etc. En dat is een terrein, waarop wij als pastores geroepen zijn voor te gaan.
Maar hoe gaat zoiets in zijn werk?
Wat mij betreft ongeveer zo:
1. door eerst zelf maar eens de schok (zowel van de publiciteit als van het gebeuren zelf) te ondergaan. Wat roept het bij mij op? Stem geven aan verbijstering etc.
2. Door de slachtoffers en hulpverleners de eerste aandacht te geven. Nood gaat voor duiding.
3. Door te speuren naar de 'betekenis' die het heeft voor jezelf, voor mensen.
Welke vragen roept het op? Speuren naar symboliek ook. Mede aan de hand van reacties van anderen.
4. Door daarmee te gaan staan in het licht van het evangelie. Welke tekst daarbij gaat spreken zal voor ieder verschillend zijn en kan slechts een persoonlijke zaak zijn, gerelateerd aan je eigen specifieke plaats, roeping, proces.
Kortom: ik geloof niet in het aanreiken van 'een goed idee' om over te preken.
En al helemaal niet in de gedachte dat er één tekst zou zijn, die normatief de (juiste, goddelijke?) betekenis van dit gebeuren zou onthullen. Ik geloof wel in een authentiek proces van een pastor, geleid door de Geest, die zo het Woord Gods voor ons in deze situatie mag bemiddelen.
Mezelf en jullie allen de wijsheid van de Geest toewensend,
Job.
12-09-01 (15.07 uur)
....want in één uur is uw oordeel gekomen (Openbaring18:10). Ik kwam terecht bij dit hoofdstuk uit Openbaring.
Als je dat doorleest is de visuele gelijkenis met de gebeurtenissen in New York griezelig raak. Maar dan kunnen we het Bush en de andere 'koningen der aarde' niet nazeggen, dat dit een aanval op de vrijheid was en dat er een 'new evil’ in de wereld gekomen is - het kwaad van massa-terrorisme, dat moet worden uitgeroeid ' (Tony Blair). Als we de gebeurtenissen in de lijn van Openbaring 18 zouden zien, zijn deze gewetenloze onverlaten de roede in de hand van God geweest om de geldzucht als wortel van alle evil te treffen. In dat geval raakt het de way of live van ons allemaal. Ik weet dat er veel meer van te zeggen valt, m.n. de antichristelijke kant van Babylon en de haat tegen alles wat van Christus is. Dat kun je toch weer niet zeggen van een land en stad welks koning openbaar de Almachtige aanroept en de Palestijnse vrolijkheid over de aanslag op Amerika kun je toch ook weer niet plaatsen in de lijn van Openbaring18: 20 (weest vrolijk over haar gij hemelen, gij heiligen, apostelen en profeten). Toch ... de vernietiging van die twee torens (van Babel?) het symbool van de (cynische) macht van het geld, het daarmee gepleegde onrecht dat is opgehoopt tot de hemel, de rook die opstijgt als van een vurige oven en het oordeel dat binnen het uur werd voltrokken en het weeklagen van alle koningen der aarde (vriend en vijand!), ik kan het niet van me afzetten.
Waarover ik ga preken zondag ... het kon wel eens iets apocalyptisch worden.
Ton
12-09-01 (22.40 uur)
Zondag heb ik een ruildienst, dan preek ik over Psalm 42. Als ik geen ruildienst had gehad, had ik het oecumenisch leesrooster gevolgd, zoals ik dat nu al bijna twee jaar doe. Mocht ik toch reden gezien hebben om af te wijken van deze gewoonte (waarin ik zeer plezierig woon) dan zou ik Lukas 13:1-5 overwegen.
Jan
12-09-01 (23.59 uur)
Jan, Bij jou ligt het min of meer vast waar je over preekt - hetzelfde geldt voor mij: Noach i.v.m. met een dienst met gasten uit het asielzoekerscentrum.
Omdat wij een gedrukte liturgie hebben voor deze dienst moest ik daar wel heel snel over nadenken.
Na bemoediging en groet heb ik een stukje ‘gedenken’ ingelast, met 4 onderdelen:
1. Een ‘statement’ waarin ik probeer te verwoorden, de verslagenheid, het verdriet, het medeleven, de verwarring - ook in je geloofsleven.
2. Een moment van stilte
3. Een psalm - ik heb uiteindelijk gekozen voor psalm 130: 1 en 3 (het aanvangslied is psalm 147 :1)
4. Een gebed - waarin de verwarring en het verdriet aan God wordt voorgelegd en om zijn ontferming wordt gevraagd voor slachtoffers, familie, hulpverleners, etc.
Ik heb dat bewust meteen aan het begin van de dienst gedaan omdat ik denk dat het gezamenlijk beleven van deze ramp - mensen zijn er via tv etc al vanaf dinsdag bij betrokken - ruimte geeft en hindernissen wegneemt, zodat het vervolg van de dienst met een andere betrokkenheid gevierd kan worden.
Na 24 uur denk ik ook dat Dick's vraag wel goed is, maar dat iedereen daar toch een in zijn of haar situatie een eigen vorm aan moet geven.
Richard
14-09-01 (10.00 uur)
Zijn er mensen die de orde van dienst voor zondag af hebben en die hier willen delen? Ik zit er nog op te zwoegen en wellicht kunnen we elkaar helpen.
Mijn (losse) gedachten tot nog toe: treuren en klagen (Psalm 130, Psalm 88, Psalm 42) angst en vertrouwen (Psalm 27:1 of Psalm 46:1+3 of Psalm 56:1 of Psalm 23) bidden voor leiders (Psalm 72:1) Ik loop er ook over te denken mensen in de dienst de mogelijkheid te geven hun gevoelens te verwoorden, om zo ruimte te geven aan het 'huilen, jammeren, weeklagen, treuren' zoals dat in Joel 1 genoemd wordt.
Alice
14-09-01 (15.26 uur)
Ik heb me af zitten vragen: wat als het nou andersom was? Als Amerika ergens in het Midden Oosten een bombardement had uitgevoerd? We zouden er dan toch anders tegenaan kijken, denk ik. Toen ik vorig jaar in Afrika was, noemden de studenten ‘Bill Clinton’ in het rijtje ‘Nebukadnessar, Hitler, Ceaucescu... Amerika heeft in de ogen van veel Afrikanen veel kwaad gedaan in Afrika.
Dat maakt dat ik er wel wat anders tegen deze ramp aankijk. In de richting die ook Ton aangaf.
Alice
14-09-01 (17.14 uur)
Ik denk erover om Gezang 130 te laten zingen. Een adventslied dat mij diep raakt, iedere keer weer (couplet 3).
Ben
14-09-01 (21.05 uur)
A.s zondag zal ik weinig beweren of duiden. Ik weet zelf ook niet wat ik er van moet denken. Ik bereid een dienst voor van verootmoediging en gebed (of hoe je het ook noemen wilt). Ik wil proberen de gevoelens van ontreddering en onzekerheid en verbijstering stem te geven en daarmee voor God te komen. Wij roepen Hem aan in onze benauwdheid. Hier en daar past dan misschien een vraag.
Waarom zijn we zo onzeker; heeft dat ook te maken met de bedreiging van ons eigen comfort? Ik wil veel laten zingen en met een aantal mensen de gebeden verwoorden. Natuurlijk moet er ook plaats zijn voor woorden van bemoediging en vertrouwen, ook in de liederen komt dat tot uitdrukking. Als tekst koos ik Mattheüs 10:28 (Weest niet bevreesd voor hen, die wel het lichaam doden ....).
Han
14-09-01 (23.19 uur)
Zondagmiddag hebben we een doopdienst met als tekst 1 Corinthe 12:13 (allen in één lichaam gedoopt). Henk Hofland vergeleek de val van de torens niet met Pearl Harbor, maar met de val van de muur. De periode van optimisme die toen ontstond (de aarde weer één) is, zo zei hij, nu definitief de grond in geboord. Toch geloven wij in een toekomst waarin Arabier, Jood en New Yorker Eén en Dezelfde prijzen. Bij die wereldwijde beweging wordt je ingelijfd door de doop. De enige beweging die werkelijk toekomst heeft.
Dick
14-09-01 (23.19 uur)
Ik heb het al voor de ramp voorgenomen schriftgedeelte toch maar laten staan: de rijke dwaas (Lucas 12,13-21).
Die parabel biedt wel raakvlak voor vragen in dezelfde richting als Ton ze stelt bij Openbaring 18. Niet meervoor teveel duiding is het ook te vroeg, denk ik - en ook niet minder.
Wel heb ik ruimte gemaakt voor een langere ''voorbereiding'' dan gebruikelijk en daarin gezocht naar meerstemmigheid.
Mijn eigen gevoelens bij het gebeuren zijn immers niet eenduidig, en die van de kerkgangers zullen het ook niet zijn. Zo kwam ik tot de volgende opzet:
* In plaats van de gebruikelijke ‘psalm van de zondag’ heb ik gekozen voor Psalm 79: 1 en 4 als uitdrukking van de primaire gevoelens van verbijstering (over de wrede dood van zoveel onschuldige mensen; en wie aan hen komt, komt toch ook aan hun Maker Spreuken 14,31 en 17,5), angst en boosheid (de roep om vergelding aan het slot van strofe 4).
* Tegelijk voel ik moeite met die psalm: de roep om vergelding en de al te verdirekte vereenzelviging die in het zingen ervan kan meekomen. Daarom laat ik - mede met dank aan Ton - een gedeelte uit Openbaring 18 volgen, dat helpt de ramp en de eindeloos herhaalde beelden van de instortende torens in nog ander perspectief te zien en kritische vragen bij de getroffen symbolen en ook onze eigen cultuur en levenswijze niet uit de weg te gaan.
* Dan Psalm 125: 3 (ik vind dat premier Kok daar met zijn reactie erg dicht bij zat).
* Tenslotte een smeekgebed, gevolgd door of afgewisseld met de strofen van Gezang 280, waarin ondermeer gezocht wordt naar troost en naar een plek om te schuilen.
Na deze uitgebreide voorbereiding volgt dan de dienst van de Schrift, zoals gezegd te openen bij Lucas 12, 13-21; in dat verband zingen we Psalm 49: 1, 2 en Gezang 350. Na voorbeden en inzameling van gaven als slotlied het lied 'Tijd van leven', een tekst van Huub Oosterhuis, geïnspireerd door Prediker 3 en op de melodie van Psalm 77/86 (onder meer in Gezangen voor Liturgie 527), waarvan de derde en laatste strofe luidt: Wie aan dit bestaan verloren nieuw begin heeft afgezworen, wie het houdt bij wat hij heeftsterven zal hij ongeleefd.
Tijd van leven om met velen brood en ademtocht te delenwie niet geeft om zelfbehoud, leven vindt hij honderdvoud.
Klaas