De zorg uit de zorgen? (2)
2001-11-09
In de laatste Opbouw (45/21/pag 430) publiceerde br D.J. Bakker, medisch directeur van het AMC, het eerste deel van zijn inleiding over ‘de zorg’, zoals deze bij het jaarlijkse Prinsjesdagontbijt werd uitgesproken.- Jaargang 45
- nummer 22
‘Levert christelijk management meer budget op?’…… en: ‘Het lastige bij zorgketens is dat je voortdurend tegen al die schotten en schotjes aanloopt….’ Twee opmerkingen uit de vorige Opbouw. Vandaag het tweede deel.
Scoren?
Wat kiezen we verder? Dure patiënten om wetenschappelijk mee te scoren en je ‘citation index’ op te voeren, of ook de 90-jarige Parkinson patiënt met een gebroken heup, waar je van tevoren van weet dat je die de komende vijf tot zes maanden in het ziekenhuis hebt op een zogenaamd verkeerd bed omdat er geen kans is op een plek in het verpleeghuis. Dat betekent weer ruzie met de verzekeraar en boze gezichten op de afdeling en, wat erger is, geen goede zorg voor de patiënt, die in het academisch ziekenhuis natuurlijk niet de verzorging kan krijgen die het verpleeghuis wel biedt.
Je kunt ook denken aan de zorg voor de hoogzwangere, illegale, onverzekerde, HIV-positieve, drugsverslaafde jonge vrouw die zonder kind of kraai al bevallend op je stoep wordt neergelegd. Enkele tonnen aan kosten zijn geen uitzondering, zeker niet met een verpleegprijs van zo’n fl 2500,= per dag om van de neonatale intensive care zorg nog maar niet te spreken!
Volgend jaar bij nacalculatie maar weer zien terug te halen in het lokaal overleg met de verzekeraar, maar wel eerst voorfinancieren natuurlijk.
Laat nou eens zien die naastenliefde!
Ik bid daar ’s morgens voor, voor ik aan het werk ga; leiding in keuzes waar je voor staat.
Personeelsbeleid
Kan onze christelijke identiteit ook uit ons personeelsbeleid blijken? Je verdient hetzelfde maar het werkt er anders? Krijgen hulpverleners in onze instellingen de gelegenheid om naar Gods geboden te handelen en te werken?
Zijn we daar op aanspreekbaar?
We hoeven onze medewerkers natuurlijk niet in detail te vertellen wat wel en niet mag, denk ik. Medewerkers hebben eigen verantwoordelijkheden door eigen verworven kennis en kunde; daar hebben ze nou voor doorgeleerd gezondkun je zeggen. Geen keurslijf maar kaders. Als die door ons aangegeven kaders maar helder zijn!
Het uitdagende daarbij in ons ziekenhuis bijvoorbeeld is dat je met circa 6500 werknemers een redelijke dwarsdoorsnede van de Nederlandse samenleving in huis hebt waar je mee werkt.
Compromissen zijn onvermijdelijk; hoe ga je daar mee om en hoe geef je je persoonlijke verantwoordelijkheid vorm?
Er wordt, erg weinig, geaborteerd; euthanasie komt voor.
Oplossingen?
Zonder nu direct kant en klare oplossingen te hebben kunnen we wel proberen een paar lijnen aan te geven, denk ik.
Wat zouden uitgangspunten kunnen zijn bij het verdelen van het macrobudget?
Ik ben er zelf van overtuigd dat we op korte termijn naar een macrobudget moeten dat een hoger percentage van het BNP betreft dan het huidige (8,7%), willen we de problemen oplossen, en vooral de opgelopen achterstanden inlopen. Mijn voorstel daarbij is om de kosten-pyramide eens op z’n kop te zetten. We beginnen met een redelijke inschatting van die kosten nodig voor de zwakken in onze samenleving; geestelijk en lichamelijk gehandicapten, oudere hulpbehoevenden, bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen, bejaarden aangewezen op de thuiszorg, wijkziekenboegen en andere vormen van mantelzorg. De zorg voor deze naasten regelen we het eerst. Ik heb het altijd een beetje gek gevonden dat een paars kabinet daar nou zelf niet op komt! Daarna gaan we verder en eindigen dan in de punt bij de peperdure behandelingen voor een hele kleine groep mensen.
Mijn overtuiging is dat we daar dan nog best genoeg geld voor over hebben, als we nu tenminste eindelijk eens die discussie over noodzakelijke en niet-noodzakelijke zorg met elkaar afronden. Want dat moet wel! Is kinderloosheid altijd een ziekte bijvoorbeeld?
Is het willen hebben van een kind in plaats van een vrijheidsrecht een claimrecht geworden en is de gezondheidszorg gehouden die wens in te willigen? En moet dit dan op elke leeftijd die de patiënt ons aangeeft als dat technisch mogelijk is? Een lastiger vraag is die over leeftijd en ingrijpende operaties. Hartoperaties en vaatreconstructies na het tachtigste jaar? Hoe staat het met de orgaantransplantaties?
Kunnen mensen continuering van behandeling eisen daar waar dit medisch dubieus of zelfs zinloos is geworden, of moet dit bij kort geding dan maar door de rechter beslist worden?
Hoeveel rechten heeft gehandicapt leven dat voorkomen had kunnen worden door prenataal onderzoek? Open, vraaggestuurde zorg?
Hiernumaals
We kunnen verwachten dat deze vragen zullen toenemen mede omdat patiënten een toenemend belang zien in het hiernumaals bij de ontkenning van een hiernamaals. De hedonistische, soms zelfzuchtige, levensfilosofie van velen werkt dit extra in de hand.
Een aantal van deze vragen wordt voorzichtig wel eens gesteld, maar we hebben er nog nauwelijks een begin mee gemaakt. Moet de dokter ze dan maar oplossen?
Daar zit iets oneerlijks in. We zijn met z’n allen verantwoordelijk voor de gezondheidszorg; niet alleen maar ministers of politici, juristen of economen, dokters of patiënten. Deze mensen hebben wel een bepaalde deelverantwoordelijkheid op grond van functie en opleiding, maar daar waar het over de fundamenten van de zorg gaat zijn er naar mijn idee toch zo’n 15 miljoen verantwoordelijken. Te denken dat aan die verantwoordelijkheid voldoende recht wordt gedaan door iedere vier jaar één hokje rood te maken is mij te gemakkelijk!
In plaats van de huidige aanbodgestuurde zorg, een vraaggestuurde zorg? Bij een vraaggestuurde zorg is de vraag in principe altijd oneindig.
Dit lost dus ook niet veel op, zonder discussie over noodzakelijk of niet.
Sympathiek is het wel en de veelgeroemde autonomie van de individuele patiënt komt zo wel tot z’n recht.
Utopie
Dat de thans voorgestelde basisverzekering de problemen in de gezondkun heidszorg zal oplossen is natuurlijk voorlopig een utopie. Zolang de politiek uiterst gevoelige vragen over nominale of inkomensafhankelijke premiebetaling, basispakket, eigen risico en inkomenseffecten voor zich uitschuift kun je natuurlijk best mooi weer blijven spelen en denken dat je iets bereikt, maar op deze wijze zal 2005, wat dat betreft, ongemerkt voorbij gaan. Het verbond van verzekeraars heeft zich trouwens al tegen verklaard.
Samen zullen we er, concluderend, toch op moeten blijven wijzen dat gehoorzaamheid aan en het volgen van Gods geboden heilzaam is voor de samenleving. Het geloof in een leven na dit leven haalt zo ook de druk een beetje van de ketel. Niet alles hoeft nu; er komt nog heel veel later. Het langs die lijnen denken geeft meer mogelijkheden voor het oplossen van problemen dan het maar altijd alles per sé in eigen kracht willen doen.
Het dagelijks gebed om hulp van de Heilige Geest voor ons leven garandeert ons uitzicht. Daar waar het steeds moeilijker wordt om voor deze dingen nog in het openbaar gehoor te vinden, moeten we ons des te meer toeleggen op het gebed voor onze samenleving.