Conflict of valse vrede?
2001-11-23
Op zaterdag 3 november stond in het Nederlands Dagblad een artikel onder de kop ‘Kerkelijken geven in conflicten snel toe’. Het ging over een afstudeeronderzoek, waarin uitkwam dat mensen van kerkelijke huize meer dan anderen geneigd zijn om conflicten uit de weg te gaan. Laten ze het wel op een confrontatie aankomen dan blijkt dat ze minder vaak winnen en weinig bereid zijn tot compromissen.- Jaargang 45
- nummer 23
Een betere - zij het wat late - reclame voor het ICS-symposium ‘Welles-Nietes - omgaan met conflicten’, was niet denkbaar. Maar ook zonder dat waren op deze eerste zaterdag in november ruim honderd deelnemers naar het prachtige SOW-dienstencentrum te Utrecht afgereisd.
De spits van het symposium werd afgebeten door de theoloog C. van der Kooi (dogmaticus aan de VU) met de stelling ‘dat het beter is een conflict aan te gaan dan de valse vrede te bewaren’.
Hij wees daarbij op de bijbelse notie, dat God zélf steeds weer het conflict met zijn volk is aangegaan, elke keer als het verbond van menselijke kant werd ondermijnd. Erkende het volk (de mens) zijn schuld, dan kwam er ruimte voor verzoening en werd de verbinding tussen God en mens hersteld. In Jezus komt God met een uniek aanbod van een ‘nieuwe verbinding’, waarbij meer dan in het in Oude Testament de genade voorafgaat aan de erkenning van het begane kwaad. Zo komt Zacheüs binnen de relatie met Jezus met zijn plannen om de schuld uit het verleden te vereffenen.
Een gezonde zondeleer, zo achtte Van der Kooi, is onmisbaar wil onze cultuur geen spijt- en excuus cultuur worden.
Het is heilzaam wanneer het kwaad ook echt als kwaad benoemd en erkend wordt (berouw) en niet als een normaal bijverschijnsel van het menselijke wordt gezien.
Een tweede spreekster, de pedagoge J. Hogenbirk liet het publiek opstaan, de armen horizontaal ter zijde strekken en zich omdraaien. Daarmee maakte ze op slag duidelijk hoe gemakkelijk er spanningen kunnen ontstaan tussen binnen- en buitenruimte. Ze besprak vervolgens de handelingsmogelijkheden aan de hand van het VOV model (Vluchten-Onderhandelen-Vechten).
De theatergroep Switch maakte het onderwerp nog concreter door een aantal conflictsituaties uit te spelen, waarbij mensen vanuit de zaal konden inspringen op één rol. In het daarop volgende korte forumgesprek plaatste de psycholoog A. Hegger de kanttekening dat hij zowel vanuit de zaal als bij Switch teveel Libelle-taal had gehoord - vol van begrijpen, luisteren en snelwerkende oplossingen.
Je zou toch iets meer mogen verwachten van zo’n gezelschap van hoogopgeleiden, zo besloot hij zijn kritische opmerking. Het was direct een mooie opmaat voor het middagprogramma, waarbij de deelnemers werden geplaatst voor de moeilijke keuze tussen acht workshops. De rode draad was het conflict, maar dan zeer breed toegespitst.
Van conflicten in gezin, school/ gezin, werkvloer, kerk en kerkenraad tot in de verhouding arts-patiënt.
Workshops
De psychotherapeut C.Roest maakte in zijn workshop duidelijk hoe moeilijk het is om bij Libelle-taal weg te komen. De zogenaamde sub-assertiviteit - het conflict niet (echt) aangaan door mijding, geslotenheid of onduidelijkheid - scoorde hoog in de test, die Roest de deelnemers afnam. In een aantal geschetste conflictsituaties liet hij vervolgens zien hoe de weg van sub-assertiviteit net als die van een agressieve benadering altijd één en vaak twee verliezers oplevert. Met een assertieve benadering, die Roest omschreef met woorden als ‘duidelijk’, ‘open’ en ‘respect voor zichzelf en de ander’, is wel winst voor beide partijen weggelegd.
In een andere workshop kwam de rector van een Amsterdamse scholengemeenschap A.D. Senf in wezen met dezelfde boodschap. Ook hij liet aan de hand van een aantal voorbeelden uit de schoolpraktijk zien hoe heilzaam het kan zijn om in probleemsituaties bewust een conflict aan te gaan. Gebeurt dat op een beheerste en open wijze dan is een doorbraak ten goede eerder te verwachten dan wanneer de problematiek onder tafel wordt gehouden.
Het was een praktische en leerzame afsluiting van een dag met de heldere boodschap dat een conflict wel degelijk de lucht kan klaren.
Wie meer wil lezen over deze thematiek kan terecht in de ICS-bundel ‘Welles, nietes’ (Boekencentrum, f.19,50), die aan het congres van 3 november voorafging. De bundel heeft weliswaar niet de breedte van het congres (zie bovengenoemde workshops), maar bevat wel boeiende bijdragen van een aantal van de sprekers: C. van der Kooi (conflict en verzoening in bijbels perspectief); C. Roest (Omgaan met conflicten: aangaan of vermijden) en L. Korevaar (Conflicten in de kerk). Van harte aanbevolen