De goddelijke komedie
2001-11-23
Op het midden van onze levensweg bevond ik me in een donker woud, omdat ik van de rechte weg was afgedwaald….- Jaargang 45
- nummer 23
Ziedaar de beroemde zin waarmee Dante zijn Divina Comedia begint. En alleen degene die deze regel kent, begrijpt Henriëtte Roland Holst, als ze schrijft: Ook ik ben omstreeks ’t midden mijner jaren verdwaald geraakt in ’s levens donker woud.
Wie nu nader kennis wil nemen van de Divina Comedia, kan terecht bij een nieuwe uitgave in de reeks Flamingo pockets. Verschenen zijn het eerste en het tweede deel, de Hel en de Louteringsberg.
Het derde deel, het Paradijs, wordt binnen afzienbare tijd verwacht.
De Divina Comedia is één van die boeken die hoog geroemd worden, terwijl vrijwel niemand ze leest. Als u dat wilt, kunt u daar nu verandering in brengen. Terecht wordt dit boek geroemd en niet zonder opzet heb ik verwezen naar een dichtbundel van Henriëtte Roland Holst, De Vrouw in het Woud. Het werk van Dante heeft invloed gehad op heel wat schrijvers die later leefden en is zo een essentieel element in de Westeuropese cultuur geworden. Maar op zijn beurt is de Divina Comedia tot in details verbonden met de literatuur en gedachtenwereld van de Middeleeuwen. Ik denk dan vooral aan de "Visioenenliteratuur" waarin verteld wordt van mensen die de hemel, het vagevuur en de hel hebben gezien. (Jeroen Bosch heeft onder invloed van die verhalenen waarschijnlijk van "drugs"- bizarre en angstaanjagende taferelen geschilderd.) Wij hebben een boek over Het visioen van Tondalus die de gruwelijkste kwellingen in de hel aanschouwt en voor een deel ook ondergaat. U komt het zelfs tegen in de roman van P.H.van Moerkerken: Het nieuwe Jeruzalem.
En dan is er Sinte Patricius’ Vagevuur waarin de hoofdpersoon leert dat er wel degelijk een vagevuur bestaat en dat met de kwellingen die men daar ondergaat, niet te spotten valt. Verwant met deze "Visioenenliteratuur" is het verhaal van Sint Brandaan die een jarenlange zeereis maakt en wonderbaarlijke dingen ziet: wezens die half dier en half mens zijn, engelen die bij de opstand van Lucifer neutraal gebleven zijn en daarvoor gestraft worden, een eiland van gelukzaligen, maar ook de ingang van de hel. Deskundigen zeggen dat van al deze literatuur de Divina Comedia het hoogtepunt is.
Het eerste deel bevat een prima inleiding over leven en werk van Dante en speciaal over de Divina Comedia.
Achterin vindt u vijftig bladzijden met verhelderende toelichting en daarna nog een register van personen. Als het u vooral om de inhoud gaat en als dichttechnische zaken en vertaalproblemen u minder interesseren, kunt u de desbetreffende bladzijden natuurlijk overslaan. Maar wie zich er wel in verdiept, zal des te meer waardering krijgen voor dit meesterwerk van zeven eeuwen geleden en voor de prestatie van de vertaler, Frans van Doorn.
Elk deelt telt ongeveer 250 bladzijden en kost f 18,90. Uitgever: Ambo/Anthos, Amsterdam (Als er belangstelling voor is, wil ik wel eens wat meer vertellen over die oude verhalen. Dat hoor ik dan wel graag. T.H. 038 4602668 e-mail te.hoekstra@zonnet.nl.)