De griezelbus
2001-12-09
Er waart een spook door evangelisch Nederland. De naam: ‘De griezelbus’.- Jaargang 45
- nummer 24
Ik zal wel niet de enige predikant zijn die gewaarschuwd is door verontruste medegelovigen. Bij mij viel het volgende op de deurmat: Zoals u misschien gelezen hebt () komt () het theaterstuk ‘De Griezelbus’ () in Emmeloord. De Griezelbus is, zoals u weet, een van de z.g. Harry Potter-boeken.
Een schrijver, die meent door enge dingen zijn jonge lezerspubliek te moeten boeien. Nu wordt dit in dit theaterstuk ook nog zichtbaar gemaakt, met waarschijnlijk het gevolg, dat veel kinderen er nachtmerries aan overhouden.
Wij verzoeken u daarom om ouders in uw gemeente te waarschuwen en uw gemeente op te roepen hiertegen te bidden.
Afgezien van de - te vele - feitelijke onjuistheden in dit bericht: hoe moet je op zoiets reageren? Is er echt reden tot verontrusting? Of is het weer het oude liedje dat kerkmensen nu eenmaal graag iets duidelijks hebben om tegen te zijn?
In het Centraal Weekblad van 9 november schrijft dr T.H. van der Hoeven, hervormd predikant uit Woerden, over deze vragen. Een aantal passages uit zijn artikel neem ik hier over: Het is goed en christelijk dat mensen zich tegenover onze cultuur in het algemeen en dit soort verschijnselen in het bijzonder kritisch durven opstellen.
Niet iedereen hoeft klaar te staan met bloemen voor de boze heks. Veel christenen zijn eigenlijk 'cultuurchristenen' geworden en zijn zeker in dit opzicht nauwelijks meer kritisch of strijdbaar. Het grote relativisme en wie lekker wil griezelen, moet dat maar doen. Veel christenen maken zich drukker over hun eigen auto dan over zo'n griezelbus. Ze geloven natuurlijk ook niet meer echt in de duivel en de demonen. God is goed en lief, en het komt wel goed.
Misschien is de kerk wel een verheven vorm van uitslapen op zondagmorgen geworden. Zij willen vooral worden getroost en bemoedigd en verder moet er niet te moeilijk worden gedaan.
Over de duivel en de werken der duisternis wordt vrijwel niets meer vernomen, want daar worden we wellicht onrustig van. Wat moeten we nog met zo'n griezel in kerk, theologie en geloof?
Ik overdrijf, maar geloof wel degelijk dat wij in de gevestigde kerken soms meer bedreven zijn in de slaap der 'rechtvaardigen' dan in de waakzaamheid en strijdbaarheid van de 'volgelingen'.
In dit licht alleen al is het te waarderen dat er nog altijd christenen zijn, die zich bewust zijn van de strijd om ware vrede en daarin het lef hebben de Tegenstander op allerlei gebieden te herkennen en te ontmaskeren.
Mij ontroert ook zeer dat men zich biddend en actievoerend juist wil bekommeren om kinderen en jongeren. () Het kan geen kwaad het moderne griezelen kritisch te benaderen en te volgen. Het past christenen bewust analyserend en onderscheidend te leven, teneinde het goede te bevorderen en het kwaad te ontmaskeren.
Waarschijnlijk zijn er betere en mooiere zaken om je mee bezig te houden dan heksen en skeletten. Het is zelfs niet uitgesloten dat in het omgaan met literaire, filmische en theatrale horror een verkeerde en/of schadelijke interesse voor het obscure en obscene wordt gewekt. Vanuit de christelijke traditie gedacht is het zelfs geen spookbeeld, dat wie hier mee omgaat risico loopt met het occulte te worden besmet en belast. Verontrusting om een griezelbus hoeft geen onzin te zijn. () Toch is enige relativering wel op zijn plaats. In de strijd tegen de Boze moet het ook weer niet te gek en te kinderachtig worden. In bepaalde christelijke kringen wordt de duivel wel heel gemakkelijk juist gezien waar in mythologische symbolen en metaforen beelden van het kwaad een rol spelen. Of het nu is in de verhalen van Paul van Loon, op Houseparty's of in videoclips of in Harry Potter, het betreft in feite een spel. De voortgaande voorstelling van de speelduivel. Ten diepste gaat het om een verhaal over goed en kwaad. Met behulp van mythisch-fantastisch materiaal wordt een vreemde en bizarre wereld 'getoverd’, waarin het meestentijds vooral een visie en commentaar betreft op ons eigen leven in deze wereld. Paul van Loon is niet veel meer dan een (post)moderne versie van de Sprookjes van Grimm.
Juist een echte griezel als Bin Laden herinnert ons eraan dat de strijd tegen de Boze veel ingewikkelder en ingrijpender is. De strijd voor het Koninkrijk wordt onderschat als je je te druk maakt over zo'n griezelbus. Ongewild maken christenen dan van de duivel ook een speelduivel. Het is een soort denkfout te menen dat de duivel vooral daar is waar men een griezelgezelschapspel speelt. Zo gemakkelijk laat hij zich niet ontmaskeren. Hij is juist daar waar wij hem niet of te weinig vermoeden. In de politiek, het omgaan met mensen en de schepping, de christelijke verdeeldheid, in terreur, in onszelf.
We moeten naast waakzaam ook nuchter zijn. Het spel moet ons niet teveel verontrusten en afleiden, het gevecht tegen de duivel is een ernstige zaak.
Zo'n griezelbus is meer een rijdend toneelstukje dan een duivelskermis.
De duivel zit waarschijnlijk niet in de bus, maar in een klein hoekje. Bij je thuis of in de eigen auto. Of in de kerk. Of aan de vergadertafel van politici. De duivel die met óns een spel op leven en dood speelt, zonder genade, daar ben ik vooral bevreesd voor.