Kieskeurig
2009-11-20
In de Gereformeerd Vrijgemaakte kerk in Hattem gaat men kerkdiensten houden die speciaal bedoeld zijn voor ouderen. Meest opvallend kenmerk: er worden alleen psalmen gezongen, en dan in de oude berijming. De Zwolse dominee Bas Luiten (in De Reformatie van 17 oktober) wordt er niet vrolijk van. En dan gaat het hem niet zozeer om dit ene bericht vanuit Hattem, maar om een veel fundamentelere vraag, namelijk: ‘Hoe kieskeurig mag je zijn in de kerk?’- Jaargang 53
- nummer 23
De cultuur waarin wij leven tekent hij als kieskeurig en individualistisch:
De gemeenschap wordt minder belangrijk. Het eigen leven komt voorop te staan, met de hoogst persoonlijke beleving daarvan. Jongeren uiten zich zo volop. Ze zoeken naar de evenementen waar ze uit hun dak kunnen gaan, al dan niet geholpen door verruimende middelen. Tot diep in de nacht kunnen ze bewegen en drinken. Het is te begrijpen dat ouderen hier vreemd tegenaan kijken. Zo zijn zij niet opgevoed. Maar cultuur (zo heb ik geleerd) is meestal niet beperkt tot enkele personen of groepen. Zij neemt ons allemaal mee, wellicht meer dan ons lief is. Mensen die boos zijn op deze cultuur van beleving, gebruiken niet zelden argumenten die aan dezelfde cultuur zijn ontleend. Er zijn klachten over Opwekking. Welke klachten? Een studie door deputaten van de generale synode leverde op, dat 90% van de teksten zonder meer bijbels is. Je moet wel opletten voor eenzijdigheden. De liederen zijn soms beperkt qua inhoud. Maar in hun eenvoud en rechtstreekse taal kunnen ze goed bruikbaar zijn in de eredienst. Welke klachten kun je dan hebben? Bij enig doorvragen blijken de bezwaren gewoon neer te komen op ‘ze passen niet bij mijn gevoel voor eerbied en stijl.’ Meer niet. ()
In de eredienst komt God tot ons in zijn Woord. In het Woord is leven voor mensen die in zichzelf dood zijn. Nieuw leven! Niet te versmallen tot kennis. Het is leven met hoofd, hart en handen. Dat mag blijken. Beleving mag er zijn. Niet voorop, wel aangevuurd door de Geest van God. In de maatschappij wordt beleving voorop gezet. Wie niet beleeft, die leeft niet. In de kerk doen we dat anders. Niet door beleving te ontkennen, maar door God de eerste plaats te geven. Onze Heer gaat voorop, ook in deze tijd, Hem volgen wij.
Wie toch uitgaat van zijn eigen gevoel en alles beoordeelt vanuit zichzelf en de eigen ervaring, moet wel bedenken dat dit ten koste gaat van de gemeenschap. Kijk om je heen: het vooropzetten van de eigen beleving is een terugtrekkende beweging. De gemeenschap interesseert steeds minder, het individu wordt nummer één, ieder gaat voor zichzelf. In de kerk krijg je dan dat ieder gaat voor zijn eigen geloof. Anderen mogen er wel zijn zolang ze mij niet storen. ()
Volgens mij wil een kerkenraad niet dat dit denken wordt gevoed. In plaats van hieraan toe te geven is duidelijke leiding nodig. Het klinkt zo mooi ‘er waren ook al jongerendiensten.’ Wat ik van jongerendiensten weet is, dat die met en door jongeren worden voorbereid, en zeker niet alleen voor jongeren. () Daarom valt een ‘dienst voor ouderen’ zo uit de toon. Met alleen Psalmen en dan ook nog in de oude berijming. Ik zou zeggen: doe dat op een bejaardenmiddag. Maar versmal de gemeente niet tot een doelgroep. Fijn dat de jongeren toch welkom zijn. Maar ik kan me goed voorstellen, dat zij zich niet uitgenodigd weten als de dienst voor ouderen wordt belegd. En als er gezongen wordt in een taal waar ze niets mee hebben.
Het is m.i. ook een illusie te denken dat je kritische ouderen hiermee tevreden stelt. Het tegendeel zal blijken. Wanneer men geleid wordt op de weg van ‘eigen beleving voorop’, zullen de wensen hand over hand toenemen en ingenomen posities zullen zich verharden. Want dat is waar die weg naartoe leidt! Alsof je een kerk bestellen kunt. Is zij niet als de ark van Noach, door God bestuurd, terwijl het oordeel nadert?
Ik wil niet generaliseren alsof alle ouderen zo denken. Want dat is niet zo. Toch gaat het in Hattem wel om de ouderen. Daarbij hangt er een permanente dreiging in de lucht van kerkleden die zich niet meer thuis voelen in de kerk. Harde posities worden ingenomen. De leiders onder hen hebben het over allerlei zaken van de generale synode. Maar veel breder wordt deze dreiging gevoed door een gevoel van onbehagen. Mensen in de ark storen zich aan anderen, die er ook zijn. Aan kinderen die aandacht vragen en jongeren die nieuwe dingen willen. Toegeven aan dat onbehagen is m.i. precies wat niemand nodig heeft.
Beter is te onderwijzen vanuit Gods liefde tot alle mensen, waardoor iemand uit de dood wordt gered met vele, vele anderen die allemaal heel erg anders zijn en mogen zijn!
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK in Enschede.