Wederzijdse betrekkingen
2001-04-27
De Nederlands Gereformeerde Kerken hebben officieel kerkelijk contact met onder meer de Japanse Gereformeerde Kerken. Broeder Arie Baauw uit Maasland combineerde een zakenreis naar Japan met een bezoek aan de synode aldaar, waar hij namens onze kerken groeten overbracht.- Jaargang 45
- nummer 9
Hier volgt zijn verhaal.
Rond 1600 zijn de eerste betrekkingen met Japan ontstaan. In de tijd van de godsdienstoorlogen. Holland had even de handen vrij met een Twaalfjarig Bestand. Het was een verplaatsing van het strijdtoneel. Roomse vorsten streden op leven en dood met Protestantse machthebbers. In de machtscentra woedde een gecompliceerde strijd.
Een strijd om de macht en een strijd om de waarheid die óók macht inhield.
In een tijd dat de eerste betrekkingen met Japan ontstonden was het Gereformeerd Protestantisme in Nederland door twisten verscheurd. Bepaald niet om kleinigheden. Arminius kende bijvoorbeeld de overheid niet alleen de zeggenschap toe in politieke zaken, óók waren de overheden de voedsterheren van de Kerk, soevereine en hoogste herders van de gemeente Gods, van wie alle herders en leraars hun autoriteit en macht om te leren en de Kerk van Christus te regeren, ontvangen moeten. Hierover konden de zeelui en de handelslieden niet communiceren met de Japanners. De eerste betrekkingen waren niet van religieuze maar van zakelijke aard. Vierhonderd jaar na dato moeten wij hierom glimlachen. Wie schrijft ons nog de wet voor? De overheid brengen we in verband met de verdeling van geld en goed of als er zaken van landsbelang spelen of als zich rampen voordoen.
Dan trekken we bij Postbus 51 aan de bel. Bij enige zeggenschap van de Staat over de inrichting van de Kerk of hoe en wat wij geloven zullen, kunnen wij ons niets voorstellen. Kerk en overheid zijn gescheiden zaken.
Zakelijke aard
Onze betrekkingen met de overheid zijn niet van religieuze maar van zakelijke aard. In Japan ligt dat anders.
Daar is de Keizer de man die regeert. Een halve godheid. Op de Japanse treinkaartjes staat dat het nu het 12e jaar is van de keizer, de zoveelste dag van de zoveelste maand. De soevereiniteit in eigen kring moet bevochten worden. Bij dit onderwerp komt Holland in beeld. Er zijn Gereformeerde Japanse broeders geweest die hiervan hoorden bij Nederlandse onderwijsinstellingen. Hier liggen de eerste contacten.
Er is - vanuit Japan geziendurf voor nodig om zulke 'subversieve' gedachten mee te nemen. De verhouding tussen Kerk en overheid zou verstoord kunnen worden en de basis van respect voor elkaar zou kunnen wegvallen. Hoe het leven in twee verschillende constitutionele monarchieën kan verschillen, wat er van te leren valt en hoe de betrekkingen uit te breiden.
Indruk
De broeders van de Commissie voor Contact en Samenspreking - in de wandeling de Commissie Buitenlanddeden in het blad Opbouw de oproep een bezoek aan Japan te combineren met een bezoek aan de Synode van de Gereformeerde Kerken van Japan die in Hamamatsu zou worden gehouden. Ik heb toen mijn vinger opgestoken. Niet wetend wat ik me bij de Gereformeerde Kerken van Japan moest voorstellen. Laat ik direct maar zeggen dat ik het nog niet allemaal weet, maar dat ik wel een indruk heb gekregen van het leven van onze broeders en zusters daar in dat bedrijvige, volle en goed georganiseerde land. Mijn betrekkingen met Japan zijn van zakelijke aard. Religie komt niet in beeld of het moeten de engeltjes van Rafaël zijn die het leuk doen op een tegelpaneel of de keramische voet van een schemerlamp.
De Japanners hebben hun eigen religie. Ze zijn Boeddhist of Shintoist. En hebben ze geen religie dan is er toch het diep gewortelde respect voor de ander, voor de gemeenschap. Respect dat zichtbaar wordt in de wijze van zaken doen, de manier waarop men gekleed gaat, de orde waarin de treinenloop geregeld is. De Gereformeerde Japanse broeders zijn niet anders.
Een goed georganiseerde synode vergadering in een rustig gelegen oord aan zee met een perfect georganiseerde catering en logies voor de circa 160 afgevaardigden en de enkele bezoeker. Een soepele aanpassing van het vergader-programma om de afgevaardigden van de Buitenlandse Kerken de gelegenheid te geven de groeten van hun Kerken over te brengen. En weer soepel en zakelijk verder met het volgende onderdeel. Want er is veel te bespreken.
Verspreid
Tussen een miljoenenvolk vallen 9000 Gereformeerden niet op. Zou je denken. Zeker niet als zij verspreid zijn over het land met gemeenten van gemiddeld niet meer dan 30 á 40 leden. Een land van enkele duizenden kilometers lengte. Een land met een eeuwenoude cultuur en een even oude religie die geworteld is in deze cultuur. Een land waar de normen en de waarden niet van christelijke oorsprong zijn. Toch is dat maar betrekkelijk. Want wellicht ontstaan juist in de situatie waarin de Gereformeerde Kerken van Japan leven, andere mogelijkheden. Het is bijvoorbeeld verrassend te vernemen waarover dit handjevol christenen tijdens een synode spreekt. Over evangelisatie en zending. Praktisch alle gemeenten zijn evangeliserend bezig. Wat wil je als je met 40 leden bent? Dan is iedere Japanner die Christus leert kennen een dansje waard bij de engelen. Gezamenlijk bedrijven ze zending.
Eigen mensen
De kerken hebben eigen mensen naar Indonesië en de Filippijnen gezonden. Maar ook de binnenlandse zending.
In hotels kwam ik het boek met het wiel tegen van Boeddha, én het Boek met de vis. Ik sprak broeders die hun moeizame werk doen in de grote steden, ver van gemeenten waar het getal moet overtuigen. Een jaarlijkse bemoediging op een vergadering van een synode en gesprekken met binnenlandse en buitenlandse broeders is een weldaad. Ik sprak broeders die studeren aan de eigen Theologische School in Kobe en broeders die daar les geven. Een schitterende school, werd me verteld. Een school waar wij jaloers op kunnen zijn. Een school die evenals alle predikanten en werkers door de gemeenten wordt bekostigd.
Een school waar wordt geleerd wie Christus is in de Japanse samenleving.
Want het mag allemaal mooi, lief en aardig lijken, die schitterende tempels, die ijverige priesters, die offers en die stille devotie: het is het niet. Het is zelfs heel betrekkelijk. Want het respect voor elkaar wordt pas volledig als het voortkomt uit de wetenschap dat de Here God - de Schepper van alle zienlijke en onzienlijke dingen - zó bewogen was met Zijn schepselen dat Hij tenslotte besloot - óók voor de Betrekkingen met Japan - Zijn zoon in te zetten. Om óók tegen dat mooie volk van de Japanners te zeggen: Kijk, lieve mensen, zóveel houd ik nu van jullie. Onder mijn heerlijke hemel is geen andere Naam gegeven.
Verbonden
Ik voel me verbonden met die broederschap van 9000 mensen. De betrekkingen met Japan zijn door de actie van de Commissie Buitenland aangehaald.
Je komt als afgevaardigde van gemeenten van Christus in Holland. Ik stond daar samen met een Christelijke Gereformeerde broeder. Het ging misschien wat schuchter. De Japanse broeders zullen hun schouders misschien hebben opgehaald. Wat moeten wij ermee? Twee soorten Gereformeerden uit Holland op de stoep bij de synode. Wat zou die twee scheiden?
We hebben er daar maar niet over gesproken. Wij wisten dat wij beiden het beste eind van de Waarheid vasthouden in de Hemel. We kregen even de gelegenheid in Japan om ons heen te zien. We zagen de 160 afgevaardigden van die kleine Japanse kerkjes. Klein maar dapper. Hoe zij het doen. Wat zij doen. Op pad met het Evangelie.
Op weg in het labyrint van religie, respect en bijgeloof. Geleid door een perfecte Gids. Terug in eigen land zie je kleine Nederlands Gereformeerde Kerken. Misschien van 30 of 40 leden. Ook die gemeenten moest ik van de voorzitter van de Synode van Gereformeerde Kerken in Japan de hartelijke groeten overbrengen namens alle Japanse gemeenten.