Tijd
2000-03-03
Onlangs kwam ik in onze krant van de Natalse Middellande (The Natal Witness) het verhaal tegen van een Belgische Rooms-katholieke broeder uit Kinshasa in de Kongo die besloten had helemaal langs de Westkust van Afrika van zijn woonplaats uit naar het Noorden te reizen tot hij ergens in Marokko bij de Middellandse Zee zou uitkomen.- Jaargang 44
- nummer 5
Maar dan wel uitsluitend met openbaar vervoer van taxi’s, bussen en treinen. Op drie korte vliegreisjes na waar het vechten te hevig was is hem dat gelukt Maar het had hem wel twee en een halve maand gekost. Hij vertelt dan dat hij door die reis ontdekte hoe Afrika met tijd kan omgaan.
Het is in staat omwat het Westen niet kantijd te scheppen waar die niet was. Want bijna altijd ging er wel wat mis onderweg. Waren het de motoren niet dan waren het wel de banden. En er gebeurde ook zo dikwijls iets waarom het reisje niet doorging, de trein bleef staan, de chauffeur verdween, de bus kwam nooit opdagen. Er was dan onder de reizigers altijd wel wat gemopper maar minder luidruchtig dan het gemopper over het weer of het stof op de weg. Ja, zijn medepassagiers waren zo gewend aan al die onderbrekingen dat zij eerder zich wat ongemakkelijk verbaasd voelden wanneer alles vlotjes verliep.
Hij als kind van het Westen was aanvankelijk telkens weer verontwaardigd over zoveel tijdvermorsing totdat hij met nieuwe Afrika-ogen- ontdekte dat al die onderbrekingen zeeën van tijd schiepen die er eerst niet was. Plotseling kon hij nu existentiëel praten, rondkijken nadenken, zichzelf zijn zonder op zijn horloge te moeten kijken voor een nieuwe afspraak.
Niet langer de tijd te hoeven indelen in uren en minuten maakte hem gelukkig en beschaamd.
Beschaamd omdat hij zag: ik ben altijd verkeerd geweest. Het is geen slordigheid van Afrika om wat zorgeloos en nonchalant met tijd om te springen.
Het is een levenskunst om met zoveel lege tijd om te kunnen gaan en er zin aan te geven zonder verveling. Wij van het Westen hebben die kunst onderweg in de geschiedenis voorgoed verloren, lijkt het wel.
Moest die onbekende Belg niet liever optreden als een zendeling van Westerse waarden? Dat tijd geld is en een mens vooral doelmatig en stipt moet zijn? Zo`n prediker krijgt van de blanken hier een krachtiger Amen mee dan wie met het Evangelie van de Here Jezus komt. Ofmaar laten de blanken van Afrika dat liever niet horen- heeft het Afrikabeeld van tijd misschien onze hele samenleving in Zuidelijk Afrika van Europeanen, Aziaten, Kleurlingen door de jaren al zó beïnvloed dat wij allang niet zo punctueel, efficiënt en competitief meer zijn als de echte Westerlingen? Ik denk dat er hier allang een proces van vermenging van Europa-tijd en Afrika-tijd aan de gang was, al van ver voordat Nelson Mandela aan de regering kwam. Wie vers van Europa kwam, kreeg toch al gauw door dat onze Zuidafrikaanse samenleving als geheel makkelijker en slordiger met tijd omgaat, minder punctueel is, wat langzamer in zijn tempo en minder doelmatig. Nooit zal ik de dag vergeten dat ik nog maar net weer in Nederland op verlof, in een koude winter bij het vallen van de avond ontdekte dat de centrale verwarming het niet meer deed. Mezelf instellend op een dag of wat kou, was ik stom verbaasd de volgende morgen voor acht uur een auto te zien voorrijden waaruit een meneer stapte die mij overlaadde met honderd excuses om te verduidelijken waarom hij de avond tevoren al niet was gekomen. Ik kon alleen maar dankbaar stamelen: meneer, U verdient de Afrika-Grand-Prix in klantenservice al kan er blijkbaar in Holland zelfs geen troostprijsje voor U af.
Vele Europeanen hier zullen mij een Snipper als deze niet in dank afnemen.
Stel je voor, er hangt aan ons een Afrikaanluchtje!
En ik kan zo`n persoonlijke observatie met geen artikel of boek onderbouwen. Maar wie wat trager en gemakkelijker is (laten we het woordje ‘slordig" even binnenhouden) is doorgaans ook wat vriendelijker en minder koel.
Afrika heeft het stukje leven hier dat we Europees noemen wat verzacht en een wat vriendelijker gezicht gegeven.