Immigrant in Iowa
2001-05-25
Het is kaal en koud en leeg op de uitgestrekte prairie in Iowa in het jaar 1862. Huifkarren trekken sporen in de droge grond. Na weken van onderweg te zijn geweest, lijkt dit toch de plek te zijn waar men naar zocht: er is ruimte, er is land, er zijn geen andere mensen.- Jaargang 45
- nummer 11
Een groep gezinnen van Nederlandse komaf zet het kampement op in wat later Sioux Center zal heten.
Achttien kilometer verderop hebben Nederlanders zich al eerder gesetteld, in Orange City. Daar is ook de kerk, en dus loopt men de achttien kilometer elke zondag, op blote voeten wel te verstaan! Zodat de schoenen gespaard worden voor de winter.....
Drive-in-church
Na een aantal jaar heeft men geld en mogelijkheden om een eigen kerkje te bouwen: een vierkant gebouwtje met één deur en aan de zijkanten een raam. Dat is dan de First Reformed Church. Als het gebouwtje klaar is is er geen geld meer voor stoelen of banken en dus nemen de kerkgangers de ‘wagonseats’ mee naar binnen. Of men zet paard en wagen buiten langs het raam zodat men vanaf de wagen mee kan luisteren: de eerste ‘drivein - church’! Anno 2001 is de First Reformed Church de grootste kerk van Sioux Center, en in de winkels prijken de Nederlandse goederen die door de immigranten van toen als belangrijk cultuurgoed werden beschouwd: gehaakte kleedjes, kanten gordijnen, delftsblauwe vaasjes en typisch Hollandse theelepeltjes.
Being Dutch
Ook ik word meer en meer immigrant, maar spaar geen theelepeltjes. Dat tot verbazing van de vele tweede en derde generatie Nederlanders hier: voor hen is het theelepeltje een uniek teken van ‘being Dutch’. Helaas is mijn generatie zonder theelepeltje opgegroeid want wij dronken thee uit mokken en daar verdween zo'n ding altijd in. De ietwat grotere engelse of franse versie was veel praktischer maar die hebben natuurlijk geen molentje bovenop of een plaatje van de koningin. Over vorsten gesproken: via-via krijg ik regelmatig een stapeltje Vorsten Vandaag zodat ik op de hoogte kan blijven van het wel en wee van het vorstenhuis. Persoonlijk geniet ik meer van de NRC weekeditie die op Dordt College de ronde doet, met heerlijk Nederlandse artikelen en samenvattingen van het nieuws.
Amerikaanse gewoonten
In de ruim zes jaar dat ik nu in de USA woon heb ik veel van de Amerikaanse gewoonten en gebruiken overgenomen: eetgewoonten, feestgewoonten, uitdrukkingen, sociale gebruiken etc.Tegelijkertijd zijn er een aantal Nederlandse dingen waar zelfs ik meer dan ooit waarde aan hecht en die ik in stand probeer te houden met fanatieke neigingen die enkel bij een immigrant te bespeuren zijn. Zoals het aanhouden van mijn zondagse kleren gedurende de hele zondag. Hier heeft men de gewoonte om uit de kerk het zondagse pakkie voor een makkelijk zittend jogging pak of korte broek te verwisselen. Waarom? Als antwoord op die vraag vertelt men mij dat dat praktischer is voor de rest van de dag, het zit lekkerder, en het houdt de nette kleren schoon. Als nuchtere Nederlander is dan mijn wedervraag: maar als die nette kleren niet zo lekker zitten waarom zou je ze dan überhaupt dragen? Trek iets leuks aan dat ook nog lekker zit en dan kan je het de hele dag aan houden... Dat gaat er hier toch niet in... Het is het mysterie van de Amerikaan: aan de ene kant moet alles op rolletjes gaan, er goed uit zien, kwaliteitsprodukten leveren, en tegelijkertijd zijn ‘gemak’ en gebabbel over koetjes en kalfjes erg belangrijk in de dagelijkse omgang. Bij grote computerbedrijven in Silicon Valley in Californië moet men ieder dag in pak, behalve op vrijdag, dan mag het jasje uit en werkt men in hemdsmouwen....
Winter in Iowa
Buiten ligt er weer en pak verse sneeuw en is de temperatuur net onder het vriespunt. Weer wat anders dan de23 graden Celsius die we hier soms hadden de laatste tijd want dan kun je een ‘frisse neus halen’ wel vergeten, die vriest er dan gewoon af.... Een paar weken geleden was de sneeuw na een storm zaterdagnacht in zulke hoge bergen opgewaaid dat zelfs de kerken ijsvrij hadden. Hier in het dorp leek het wel begaanbaar maar daarbuiten was men flink ingesneeuwd.
Veel mensen luisterden die morgen naar een kerkdienst op de radio, een herhaling uiteraard...Zelf hebben we met twee andere gezinnen bij ons thuis ‘kerk’ gehouden en daarna samen gegeten.
Dat heeft wel wat, zo'n huiskerk. Winter in America is cold, zingt een liedje. Dat hebben we deze winter geweten, maanden achter elkaar bleef het streng vriezen, tot halverwege maart. Dan denk je weer terug aan die Nederlandse immigranten. Door diezelfde kou naar de kerk in Orange City. Hun nageslacht gaat hier nog altijd trouw naar de vele orthodoxprotestantse kerken in ons dorp. Maar de omstandigheden waaronder we het Evangelie iedere zondag mogen horen zijn inmiddels wel heel wat beter geworden…..
Inge Henderson-van Veen was lid van de Nederlands Gereformeerde Kerk van Amsterdam-Centrum totdat ze met haar echtgenoot Roger naar de USA verhuisde. Informatie over de kerken in de USA is o.a. op internet te verkrijgen via www.crna.org, via www.frcna.org en via www.canrc.org