Doemprofeten, gelieve U bij de uitgang te melden!
2001-06-22
Hoe vaak hebben we het vroeger hier in blanke kringen vooral onder Afrikaners moeten horen: wij hebben als blanke Christenen hier op de `voorpunt van Afrika` (zo zeggen we dat hier) een God gegeven roeping. Maar dat hoge woord lijkt in het nieuwe Zuid-Afrika verwaaid te zijn. Ik heb het in geen jaren meer gehoord of gelezen.- Jaargang 45
- nummer 13
Wat we wel zien is een massale uittocht van blanken,ook Christenen, weg uit dat tot sterven gedoemde Afrika. Zou God alleen roepen zolang je de wind in de rug hebt? Houdt roeping dan met tegenwind op? Of zou het kunnen zijn dat men onder Gods roeping verstond andere etnische groepen i.c. zwarte te compteren, accomoderen in onze veste, te modelleren naar onze maatstaven van wat goed is en slecht, mooi en lelijk, om te kneden naar ons beeld van cultuur en godsdienst? In dat geval was die God- gegeven roeping wat verdacht.
Op zichzelf is het een normaal, wereldwijd en eeuwenoud verschijnsel mensen in hun duizendtallen naar elders te zien vertrekken. Om maar dicht bij huis te blijven, duizenden Nederlanders trokken na de Tweede Wereldoorlog naar Canada, Australië en Zuid-Afrika. En ik blijf nog steeds bij huis: tijdens en na de Industriële Revolutie schudde Groot Brittanië enkele duizendtallen onderdanen af die in Zuid-Afrika terechtkwamen. Het woord afschudden is niet onterecht. De Nederlanders emigreerden op staatskosten en de Britten kwamen hier met gesubsidiëerde emigratieschema`s. Het moederland was blij hen kwijt te zijn. Dat ligt met onze exodus van blanken uit Zuid-Afrika wel even anders. Nu hebben we het niet over diep verwonde, door misdaad geschonden gezinnen die het hier niet meer zien zitten.
Dat is een diep tragisch geval apart.
Maar vandaag trekken velen, dikwijls bevoordeeld door het uitstekende onderwijsklimaat van de apartheid, om andere redenen weg. Zuid-Afrika zou ze liever houden. Met hen gaan bekwaamheden de deur uit, verdwijnen er banen voor zwarten en wordt het voor ons allemaal weer wat slechter en gevaarlijker. Zij hebben wel pijn maar het is wat iemand noemde de pijn van de geamputeerde arm. De pijn om wat er niet meer is. Pijn om verloren invloed, macht, voordelen.
De pijn om ons Zuid-Afrika dat er niet meer is, onze gezellige blanke binnensteden die vandaag zwart zijn. De arm had niet geamputeerd mogen worden.
Je zou wensen dat zij vandaag met de achterblijvers wat terug zouden willen ploegen in het nieuwe Zuid-Afrika, iets van wat zij ontvingen en dat hun in Afrika niet helemaal toekwam, en dat zij met de wind tegen, van Christelijke roeping zouden praten. Maar tegen hun doemdenken is geen profetie bestand.
Het kan niet anders -zo hoor je dan- of het loopt ook in Zuid-Afrika op volledige chaos uit. En je hebt soms het gevoel alsof men blij afvliegt op weer een corruptieverhaal, een staatsgreep, weer een misser ergens in Afrika.
Zie je wel, het wordt nooit wat met zwart Afrika! Zoals vele zwarten het donkere verleden van kolonialisme en apartheid graag nog zwarter maken dan het al was, zo kleuren deze blanken met hun racistisch penseel een steeds donker wordend prentje in. En alle schuld voor het inderdaad weinig bemoedigende Afrika-beeld wordt aan de voeten van Afrika gelegd. Aan het stellen van redelijke vragen komt men niet toe. Zou bijvoorbeeld de Afrikachaos ook veroorzaakt kunnen zijn door het noodlottige geflirt met Afrikasocialisme waarmee overal geëxperimenteerd werd als begrijpelijke reactie op het blanke kapitalisme van Europa?
Experimenten met Afrika-socialisme als in Tanzania behoren nu wel tot het verleden. Onze regering vandaag vaart een andere koers. Of, zou de blanke erfenis van de natie-staat in Afrika die Basil Davidson in zijn bekende gelijknamige boek de vloek van Afrika noemde, een oorzaak kunnen zijn?
Het Afrika-probleem is zo complex dat Davidson zijn boek als motto meegaf het Yoruba-spreekwoord: zelfs God is niet wijs genoeg. Iets anders: inderdaad is ook in Zuid-Afrika de corruptie angstwekkend.
Maar de vraag is gepast: was het in de apartheidstijd beter toen alle vormen van corruptie van staatswege onder de tafel werden geveegd?
De regering van Thabo Mbeki scoort vandaag heel wat hoger: 75% van alle corruptie komt aan het licht dank zij regeringsonderzoek of inlichtingen van parastatale organisaties. Aan dergelijke redelijke vragen komen onze doemprofeten niet toe want het moet hier eenvoudig slecht gaan. Het mag niet goed gaan! Dit denken werkt aanstekelijk en verlammend. Het kweekt kinderen met wrokgevoelens tegenover Afrika. Je hoeft niet eens te proberen er hier iets van te maken want het lukt toch niet. En de misdaad dan, zullen de doemprofeten zeggen. Je kunt wijzen op het onomstotelijke feit dat de misdaadvlakken in de van oorsprong blanke woonwijken vandaag nog heelwat lager liggen dan de misdaad van de zwarte woonbuurten van de tachtiger jaren. En de onveilige verzwarte binnensteden dan, hoor je de doemdenkers nu klagen. Maar je hebt toch de keuze, broeder, van een winkelcentrum in een blanke woonwijk?
Die verloren binnenstad is dan ook onze erfenis, en een mooie nog wel, aan Afrika. Gezegend is hij die vandaag nog keuzes kan maken. Maar de doemprofeet is al weer doorgelopen en oreert alweer elders om zijn volgelingen te werven. Laat hem maar gaan, denk ik. Ik probeer niet eens meer hem te bereiken. Goede reis gewenst!
Maar ik denk wel dat als er ooit van Christelijke roeping op de voorpunt van Afrika sprake was, dan is het nu.
Roeping met tegenwind!