Laf?
2000-03-31
Thoko zit met een kind op schoot naast mij voorin het zendings-‘bakkie’ door de binnenspiegel zie ik naar achteren toe niets dan een glimmende donkerte met verspringende witte lichtjes, evenzoveel ogen van een schare kerkgangers die ik nu na de dienst onderweg hier en daar nog zal afzetten.- Jaargang 44
- nummer 7
Langs Thoko heen kijk ik naar waar we rijden; een goede buurt van Mpumalanga, de enorme zwarte township met keurige huizen en huisjes, elk in eigen tuin. Geen huurhuizen hier; elk huis staat op naam van een eigenaar met een vaste job.
Thoko is een jonge onderwijzeres, bijdehand en niet bang van zich af te praten. ’Zal ik het wagen?’ denk ik. Het is nogal een heikel onderwerp.
Ach, ik ben toch al een oude man die al half de samenleving uit is. Zo onnozelweg vraag ik: ‘Thoko, betalen jullie hier nu veel voor riolering?`. Ik voel haar blik op me. Zo half tussen snibbig en belerend komt haar antwoord: `nee, mfundisi, die betalen wij hier niet`. Ik geef het niet op en waag nog een stapje verder: `En erfbelasting aan de Plaatselijke Raad dan?`.
`Nee, die betalen we hier ook niet` komt het nu resoluut uit haar mond.
Op een toon die mij te verstaan geeft dat het nu genoeg is. Ik kan het beter niet wagen nog naar elektriciteit en water te vragen. Genoeg is genoeg. Maar waarom ligt dit dan zo moeilijk?
De overheid is immers zwart en Thoko is een zuster in de Heer die wel iets weet van Rom. 13. En dat niet-betalen is meer dan een plaatselijk probleempje.
Van de 843 gemeenten in Zuid-Afrika zakken er meer dan de helft diep in de rode cijfers weg. Op elke zes is er één volledig failliet.
Landelijk gaat het vanwege het niet-betalen van electriciteit, water, erfbelasting, riolering à la Thoko om een slordige twaalf billioen randen (Natal Mercury,20 Juli ‘99).. Toch ga ik niet verder dan een schuchter vraagje. Laf? Een paar dagen later moet ik`s morgens even naar de bank in Richmond.Wie hebben we daar? Mevr. Claudia Mhlongo die nu eigenlijk een dertig km verderop voor haar klas zou moeten staan! Net zo`n gevoelige situatie als vóór in de auto met Thoko. We kennen elkaar al vele jaren.
Jarenlang heeft ze in de goede ouwe tijd in één van onze zendingsschooltjes voor de klas gestaan.
Dat stadium zijn we nu voorbij. Het is nu alles staatsschool. Ik kan het niet laten even op het gevoelige plekje te drukken.
Zij zou nu toch bij haar schoolkinderen moeten zijn maar -zo heeft ze me al verteld- ze moet een paar betalingen afhandelen vandaag.
Geruststellend en toch even ongemakkelijk vertelt ze me: er is iemand die op haar schoolkinderen let. Maar wacht, daar komt een vriendin van haar aan die ik ook nog van vroeger ken. Ook een onderwijzeres. We nemen maar gauw weer afscheid.
Beiden zijn actieve leden in hun kerken. Moest ik toch niet hier op de bank een vriendelijk en nog duidelijker vermaanwoordje hebben laten vallen?
Laf? Van nabij hoor ik van een keurige Zoeloekantonrechter die gewoon niet kwam opdagen.
De openbare aanklager, de verdediger en getuigen hadden van ver moeten komen maar vertrokken maar weer na een uur of wat. Niemand wist van iets! Het zal wel zoiets geweest zijn als een zieke broer naar het ziekenhuis brengen. Men zoeke daar niets opzettelijks achter! Nog al te goed herinner ik mij hoe toen ik nog wekelijks les gaf op de Enkumane-
Mavo, ik ‘s maandagsmiddags nogal eens de enige aanwezige onderwijzer was. Van de vaste staf van vijf of zes was niemand aanwezig. Elk met zijn eigen excuus vertrokken.
Zoals ook elke politieman zomaar afwezig van dienst (de statistieken zijn nogal schokkend) zijn geldig verhaaltje zal hebben.
Maar het helpt niet de bladeren te behandelen wanneer de boom ziek is. Ik zie geen kans Thoko of Claudia persoonlijk aan te spreken op hun Christelijke verantwoordelijkheid.
Het is beter eerst maar wat laf te zijn. Zij zijn -beste meisjes als zij zijn- de blaadjes. Zij weten wel dat ‘eigenlijk’ voor die rioolbelasting en de electriciteit betaald zou moeten worden; onze zwarte regering doet hard en vergeefs zijn best het geld binnen te krijgen. En Claudia weet best dat ‘eigenlijk’ haar plekje op school is en niet op de bank op dinsdagmorgen.
Maar er is een cultuur ontstaan van ‘non-payment’ De mensenrechtencultuur lijkt het te winnen van de mensenplichtencultuur.
De boom is ziek.
Men kankere daarom niet over dat slechte Afrika maar denke er liever over na waar dit alles toch vandaan komt en wat er mogelijk aan te doen is.
Het probleem is groter dan Thoko!
J.Vonkeman
Richmond, Zuid-Afrika