Tijd en toeval treffen hen allen
1999-02-19
Waarom moet mij dit overkomen?- Jaargang 43
- nummer 4
De oude vraag. En voor dat woordje ’dit’ kan ieder voor zichzelf invullen wat hem of haar overkomen is. Om het maar even bij mezelf te houden: mijn vader overleed toen ik elf jaar was. En ik hoor nog wat de mensen zeiden en zeggen: God zal er een bedoeling mee hebben. Er bestaat immers geen toeval...
En ik weet wel dat sommigen daar troost uit putten. Maar deze gedachten kunnen mij niet troosten. De verzekering dat er geen toeval bestaat, maakt me eerder boos dan getroost. Immers, dan zou er dus een plan achter dit verdriet zitten. Maar welk plan zou dat dan moeten zijn? Wat voor goeds zou hieruit voortgekomen moeten zijn? Ik zie het niet. En ik laat het me ook niet aanpraten.
Als anderen mij duidelijk willen maken, dat de Here me dit met een plan heeft aangedaan, alsof het (toch) goed voor mij zou zijn, dan steiger ik daar behoorlijk tegen. Ik zal niet zeggen dat de Here dat nooit zo kan doen. Maar om –omgekeerd – te zeggen dat dat dan bij mij ook zo is... nee.
Het was zinloos
Het is niet alleen, dat ik de Here zo niet ken. Het is ook, dat ik zo het gevoel krijg dat mensen me in de steek laten met mijn verdriet. Als de Here er een plan mee heeft, dan klopt het dus allemaal weer. De Here God en de theologie zijn gered en ik blijf alleen achter met mijn verdriet. Alsof ik op een sluitend systeem zat te wachten. Ik zat (en zit) te wachten op iemand die niet bang is de donkere kant van mijn verdriet, mijn leven te zien en mee te dragen. Te blijven staan in het onbegrijpelijke en in het onacceptabele van al deze dingen. Te delen in het gevoelde onrecht wat je als getroffene lijkt te zijn aangedaan: waarom? En waarom ik? En waarom zo!
Voor mezelf zeg ik: het had geen zin; het was zinloos. Dat is ook de kern van de zonde: dat het allemaal zinloos is. Zoals de Here God tegen de Satan klaagt: je hebt me tegen mijn knecht Job opgezet om hem zonder oorzaak in het verderf te storten.
Daarom doet het ook zo’n pijn. Als het nou nog ergens goed voor was. Als je nog ergens een offer voor had gebracht. Als iemands anders leven er nou nog mee gered was of zo...
Slechts de leegte blijft achter.
Tijd en toeval treffen hen allen
Daarom voel ik me meer getroost met het woord van de Prediker: tijd en toeval treffen hen allen. De rampspoed gaat als draak door de wereld. En zijn staart zwiept in het wilde weg heen en weer. En zonder aanziens des persoons treft het dan weer deze, dan weer die. We leven in een onveilige wereld. En als kwetsbaar mens krijgt iedereen een tik mee van die draak.
De één vroeg, de ander laat. Maar niemand kan het ontlopen. Het is geen leuke boodschap. Maar wel eentje die strookt met wat ik zie en merk. Ik kan er niet tegen als met mooie woorden de harde werkelijkheid wordt weggemasseerd.
En de lelijkste dingen opeens een mooi kleurtje krijgen omdat ze zouden passen in het plan van God. Vaak heb ik me vervreemd en vereenzaamd gevoeld doordat allerlei troostend bedoelde boodschappen absoluut niet aansloten bij wat ik van binnen voelde. Bij alle verdriet wat je had kwam dan ook nog eens het gevoel dat je niet helemaal spoorde.
Omdat je de dingen niet voelde zoals je ze als christen eigenlijk behoort te voelen.
Heeft de Here dan helemaal geen plan?
Wat is dan wel een troost voor me gebleken? Romeinen 8: 20,21 „Want de schepping is aan de vruchteloosheid onderworpen, niet vrijwillig, maar om (de wil van) Hem, die haar daaraan onderworpen heeft, in hope echter, omdat ook de schepping zelf van de dienstbaarheid aan de vergankelijkheid zal bevrijd worden tot de vrijheid van de heerlijkheid der kinderen Gods.” Hier wordt in andere woorden hetzelfde nog eens gezegd. Veel ellende en verdriet is gewoon zinloos, het dient nergens toe. Maar toch is het niet het laatste. Het toeval en de zinloosheid zijn geen machten op zichzelf: De draak Leviathan loopt als een hondje aan de lijn van God. Sterker: God heeft zelf die toevalsdraak zijn gang laten gaan. De mens Adam wilde toch kennis van het kwaad?
Kennis van het goede was toch niet genoeg? Hoe kwaad kwaad eigenlijk is, is zo duidelijk geworden. En nu des te meer snakt heel de schepping naar die dag, waarop God dat lijntje weer inhaalt, de draak wegdoet en een nieuwe aarde begint. Zo brengt de zinloosheid het zinvolle bestaan nabij.
Er is dus wel een plan. Maar lang niet altijd zo direct, zo draaiboek-achtig. En als dat er wel is, dan is dat lang niet altijd voor ons te volgen. God ziet mij wel. Daar twijfel ik niet aan. Ook als ik getroffen word door de toevalsdraak.
Maar ik kan ermee leven. Diep overtuigd als ik ben van de vrijheid en de heerlijkheid van de kinderen van God.
Diep overtuigd als ik ben van Gods nieuwe wereld, die in Jezus Christus begonnen is. Door het lijden van het kruis heen. Ik wil blijven bij het geloof „dat wij door vele verdrukkingen het Koninkrijk Gods moeten binnengaan.” (Hand 14:22).
(Voor eventuele reacties: het E-mail-adres van ds Kiers is: jkiers@hetnet.nl)