’Sterven en dan?’
1999-03-05
Wie al wat langer meeloopt in ons kerkelijk leven in Nederland, herkent in de vraag ’sterven en dan?’ het geruchtmakende boek van wijlen Ds B.Telder.- Jaargang 43
- nummer 5
Het droeg er mede toe bij dat velen in ons midden gebracht werden waar zij eigenlijk niet wilden, namelijk in eigen Nederlands Gereformeerde Kerken.
Maar wat heeft dat stukje verdrietige kerkgeschiedenis te maken met Afrika? Wel, aan de vraag ’sterven en dan?’ kan geen zendingsman in Afrika voorbij. Die wordt namelijk in Afrika weer op eigen authentieke wijze gesteld. En wat is, broeder-zendeling, daarop Uw antwoord? Dat moet dan wel een relevant antwoord zijn, dat past op de in Afrika gestelde vraag.
Het Bijbels in-de-Here-sterven hoe troostend ook, is als antwoord te mager voor wie niets anders hoort. Als nu eens blijken zou dat Bijbelse accenten door Telder gelegd, prachtig inpassen in relevant Bijbels onderwijs in Afrika... je hoeft nog geen Telderiaan te zijn om van de geachte Telder geleerd te hebben. Maar eerst moet de vraag wel gesteld: wat gebeurt er dan na het sterven in Afrika?
Mijn geduldige lezers zullen niet voor het eerst de uitdrukking: de levenddoden voor de gestorvenen horen. Ze zweven onlichamelijk tussen leven en dood. Net anders dan de afgoden uit de Bijbel hebben ze geen oren maar horen wel, geen ogen maar ze zien wel, geen voeten maar ze gaan wel.
Ze hebben nog steeds macht over de levenden, weten wat er onder de zon in hun familie gebeurt. Ze zijn er nog wel maar ze zijn er ook niet meer. Het is een tussenstadium tussen aards leven en echt dood zijn later wanneer tenslotte niemand van de levenden meer aan je denkt, je aanroept en je wegglijdt in vergetelheid. Een gewoon woord voor de levend-doden is zij-die-onder-zijn. Niet onder in het graf dat nauwelijks een rol speelt maar onder onze leefwereld. Het geloof in hen kan verschillende variaties en aanpassingen ondergaan, afhankelijk van waar je bent in Afrika, in hoeverre je door het geseculariseerde Westen en/of het Christelijk geloof bent beïnvloed. Maar de omschrijving hierboven dekt het algemene plaatje wel ongeveer.
Het Europese zendingswerk en dan met name van Christelijk-Angelsaksische zijde heeft zeker zijn impact gehad op het Afrika-geloof. Maar dat had een schaduwzijde. De leer van de onsterfelijke hogere ziel tegenover het lagere sterfelijke lichaam behoorde toch bijna eeuwenlang tot het gewone kerkbankgeloof van het Westen. Maar het werd in Afrika een onderbouw voor het onlichamelijke bestaan van de levend-doden. Daarbij komt dat zeker in onze leefwereld van Zuid-Natal met zijn geschiedenis van intense Rooms-Katholieke zending het geloofsartikel van de gemeenschap der heiligen ook over het graf heen, geweldige invloed had. De kringen van de levend-doden en de gestorven heiligen lopen door elkaar heen. Zoals je in contact leeft met de levend-doden en hen aanroept, zo roep je de heiligen aan. Ach, dit lichamelijk bestaan is niet veel waard, het gaat er toch aan, het gaat erom je onsterfelijke ziel te redden voor straks.
Hoe vaak ben ik het niet tegengekomen!
Kunt U nu verstaan dat ik graag boven mijn volgende Snipper ga schrijven ’Met Telder in Afrika’?