GKV en CGK zien geen toekomst in samensprekingen
1998-05-29
De Landelijke Vergadering ’98 te Doorn berust erin dat de GKV en de CGK op dit moment geen toekomst zien in samensprekingen op landelijk niveau.- Jaargang 42
- nummer 11
Dit bleek uit een informele peiling die werd gehouden na een emotionele vierde zittingsbijeenkomst op zaterdag 16 mei. Een definitief besluit over de samensprekingen zal tijdens een volgende zitting worden genomen.
Zaterdagmiddag 16 mei lag het rapport van de commissie voor contact en samenspreking met andere kerken (binnenland) op de tafel van de Landelijke Vergadering, gehouden op het terrein van Bartimeüshage in Doorn.
Alvorens ds. J.C. Schaeffer, voorzitter van de CCS, het rapport toelichtte, kregen de voorzitters van de deputaten van de CGK en de GKV het woord. Eerste spreker was ds. J. Westerink, voorzitter van de deputaten tot samenspreking van de CGK. Met verlegenheid, zo zei hij zelf, bracht hij helder en duidelijk zijn boodschap in een muisstille vergaderzaal: deputaten achten verdere samensprekingen met de NGK niet zinvol en zullen hun synode waarschijnlijk adviseren hiermee te stoppen.
De vrijblijvendheid van het AKS en de opvattingen over de toeëigening des heils nopen namelijk tot ’grote bezorgdheid’, evenals de theologische fundering van het besluit om zusters toe te laten tot het ambt van diaken, zei ds. Westerink. Met veel klem en broederlijke liefde vroeg hij de vergadering „alstublieft onze bezwaren serieus te nemen”. Doet de vergadering dit niet, zo waarschuwde hij de afgevaardigden, „dan gaat u een geïsoleerde positie krijgen”.
Smartelijk
De tweede gastspreker was dr. A.N. Hendriks van GKV. Hij dankte de vergadering voor de gelegenheid die hij kreeg om te spreken en noemde het een historisch moment. „Het is voor het eerst na de verdrietige breuk dat wij u op dit niveau ontmoeten.” Hij benadrukte vervolgens de zeer broederlijke sfeer waarin de Gereformeerd-
Vrijgemaakte en Nederlandse Gereformeerde broeders met elkaar hadden gepraat.
„Er was herkenning in geloof, liefde en zorg en wij konden samen naar de troon van onze Vader.” Des te „smartelijker” was het, aldus Hendriks, dat na een eerste ronde van verkennende gesprekken moest worden geconcludeerd dat er geen goede basis is voor landelijke samensprekingen.
Zijn kerkgenootschap acht de binding aan de belijdenisgeschriften in de Nederlands Gereformeerde Kerken onvoldoende gewaarborgd. Hendriks: „Hierin verschillen wij te zeer. Wil toch begrijpen waarom dit punt ons hoog
zit.”
Koude douche
De woorden van ds. Westerink en dr. Hendriks kwamen bij veel afgevaardigden over als een koude douche. Zo ook bij ds. Schaeffer, voorzitter van de commissie tot samenspreking.
Hoewel beide heren aangaven dat de commissie hun boodschap had kunnen zien aankomen, gaf deze toch „een enorm gevoel van beklemming”, aldus Schaeffer. Hij zei dat de NGK, „huiverig geworden voor formaliseringen”, weliswaar op andere wijze dan de GKV en CGK, óók vorm heeft gegeven aan binding aan de belijdenis.
„Onze erfenis wordt stevig bevraagd, maar aan een weerwoord ontbreekt het niet.” Schaeffer stelde verder dat in CGK- en GKV-kringen geworsteld wordt met dezelfde soort vragen als binnen NGK-kring.
Pijnlijk
De afgevaardigden reageerden aangeslagen, geëmotioneerd en verbaasd.
Broeder W.J. van Rheenen uit Utrecht: „Dat er bij ons ook pijn en moeiten zijn, lijkt bij deze kerken niet op te komen.” Hij waarschuwde voor een herhaling van de strijd eind zestiger jaren.
Ds. Dekker uit Nijverdal stelde de vergadering voor krachtig te protesteren tegen twijfels van de CGK en GKV over de confessionele betrouwbaarheid van de NGK. Dekker: „Het is ondenkbaar dat bij ons meningen worden verkondigd die ingrijpend afwijken van de drie formulieren van Enigheid.” Volgens hem hebben de GKV de verkennende gesprekken te vroeg afgebroken. Andere afgevaardigden noemden de vele en soms intensieve samenwerkingsvormen die op plaatselijk niveau tot stand zijn gebracht. Zij verbaasden zich over het verschil in resultaat. Anderen benadrukten dat de voortschrijdende secularisatie samenwerking noodzakelijk maakt.
Vrolijk en blij
Ds. Van der Linde („Ik sta hier met een kloppend hart”) vergeleek de drie kerkgenootschappen met vestingen die granaten naar elkaar aan het gooien zijn. Volgens hem zouden de drie kerken meer weg moeten hebben van een herberg. „Laten wij vrijgemaakten zijn met de vrijgemaakten. Dwingen zij ons één mijl te gaan, wij gaan er twee. Maar laten de vrijgemaakten ook proberen Nederlands Gereformeerd te zijn met de Nederlands Gereformeerden.” Ds. Smouter uit Breukelen stelde vast dat de belijdenis van de NGK niet verschilt van die van de twee andere kerkgenootschappen en vroeg zich af wie er wordt gediend als de teugels een of twee mijl worden aangesnoerd. „Wij stáán voor wezenlijke vragen als hoe we het geloof kunnen doorgeven.” Van zijn vrouw, zo zei Smouter, heeft hij geleerd dat kerkstrijd de ergste strijd is die er is, of het nu om scheiding of hereniging gaat. „Wil men niet met ons praten, laten we er niet om strijden. Laten we in geloof leven alsof de kerkelijke muren er niet zijn. Dan trekken we uiteindelijk aan het langste eind.”
Tranen
In de derde en laatste gespreksronde nam ds. B.J. Eikelboom het woord. Geëmotioneerd vertelde hij hoe hij door de breuk was gevormd. Door de pijn die zijn ouders hebben geleden, door het hebben van een broer en zuster die misschien hun geloof hadden behouden als er niet zo was gebekvecht.
Eveneens geëmotioneerd sloot ds. Veldhuizen uit Leerdam de rij sprekers af. Hij riep de afgevaardigden van de CGK en de GKV op de band niet te verbreken. „Ieder heeft zo zijn eigen waarheid, maar er staan vreselijk grote dingen op het spel. De secularisatie is enorm en onvoorstelbaar groot. Laten we toch met elkaar samenwerken om ons geloof door te kunnen geven.”
Buitenlandse kerken
’s Ochtends waren de contacten met buitenlandse kerken aan de orde geweest. Als gast sprak dr. David Engelhard namens de Christian Reformed Church in de Verenigde Staten. Hij benadrukte de gezamenlijke achtergrond in de gereformeerde traditie en sprak zijn blijdschap uit over de contacten met de Nederlands Gereformeerde Kerken, te meer nu enkele kerken, waaronder de Christelijk Gereformeerden, de contacten verbraken vanwege de openstelling van het ambt voor vrouwen.
De voorstellen van de Commissie voor het onderhouden van kerkelijke contacten met het buitenland werden zonder discussie aanvaard.
Gemiste kans
Tijdens de ochtendzitting werd verder het verslag van de RCOB besproken. Het voorstel van de afgevaardigden in deze commissie, ds. J.H. Veefkind en ds. W. Borgdorff, aan de LV om gedurende vier jaar elk jaar tweeduizend gulden bij te dragen aan het project ’Jaar met de Bijbel’ werd met grote meerderheid van stemmen verworpen.
„Een gemiste kans”, vond een teleurgestelde ouderling B. Krol uit Amerongen.
Participeren in activiteiten wordt nu aan plaatselijke gemeenten overgelaten hetgeen vaak meer tijd en energie kost – áls er al iets ondernomen wordt – dan meedoen met het RCOB, aldus Krol.
Internet
Na de middagpauze presenteerde de Internetcommissie, bestaande uit ds. W. Smouter, Gert-Jan Kole (Utrecht) en Peter Tunderman (Utrecht), de splinternieuwe internetsite van de NGK. De NGK is de eerste kerk met een website onder de eigen naam, aldus Kole.
Voor wie een bezoekje aan de site wil brengen, het adres luidt: www.ngk.nl.