Handboek voor jeugdleiders
2009-12-18
Hoe kun je ooit in zo’n dun boekje beschrijven wat het betekent om een jeugdleider te zijn? Dat was mijn eerste gedachte toen ik het Handboek voor jeugdleiders onder ogen kreeg. Een klein blauw/wit boekje van 168 pagina’s dat ik zo in mijn binnenzak kan proppen. Ik vond het een pretentieuze titel. Maar ik neem mijn gedachte volledig terug. En met mij meerdere jongerenwerkers, als je de eerder verschenen recensies van dit boek moet geloven.- Jaargang 53
- nummer 25
Eindelijk een boek dat kort, dun, maar verschrikkelijk ‘to the point’ is. En eindelijk een boek dat ik kan aanbevelen aan mijn jeugdleiders, met wat voor vraag ze ook naar me toekomen. Het formaat van dit boekje maakt het uitermate leesbaar, ook voor de lezer die eigenlijk niet zo van lezen houdt.
Brede aanpak Het is thematisch ingedeeld, waarbij de eerste 4 hoofdstukken vooral ingaan op de basis, zoals: ‘Je bent een vrijwilliger’, ‘Jouw geloof en jeugdwerk’ en ‘Werken vanuit een doel’. De andere 16 hoofdstukken bevatten een brede verzameling van onderwerpen, waarbij je kort nadenkt zowel over wat je nu precies met die jongeren aanmoet, als wat voor rol hun ouders spelen in het geheel. Hoe je orde kunt houden op club. Hoe je een sterk team kunt bouwen. Hoe je persoonlijk in gesprek kunt gaan met jongeren, waar de Bijbel en gebed in de picture komen. En zo nog veel meer. Het aantal onderwerpen is echt verbazingwekkend. Daarbij moet gezegd worden dat mocht je de verdieping over een onderwerp zoeken, je toch wel andere boeken zult moeten gaan kopen. Maar geen nood, er is een uitgebreide bibliografie opgenomen achterin, met inhoudelijke materiaal voor de jeugdwerker die verder wil.
Gesproken samenvatting Ook erg leuk is de cd die bij het boekje hoort. De schrijvers begrepen als geen ander dat jeugdleiders in de kerk vaak door de drukke programma’s te weinig tijd (of energie) hebben om zich in te lezen. De cd volgt de hoofdstukken in het boek en is er eigenlijk een samenvatting van, waarbij de belangrijkste punten de revue passeren. Hoewel je na verschillende hoofdstukken de voorleesstem wel zat bent, is het echt een waardevolle aanvulling voor de gestresste, multitasking jeugdwerker van tegenwoordig.
Ankerpunt en voorbeeld Krachtig vind ik de wijze waarop dit boek je uitdaagt een houding in te nemen. ‘Als de HEER het huis niet bouwt, tevergeefs zwoegen de arbeiders’, een quote uit de Psalmen, maar vooral in het jeugdwerk een erg belangrijk ankerpunt. De schrijvers dagen je uit om een leider en een voorbeeld te zijn, om interesse te hebben in je tieners en echt door te vragen naar wat hen bezighoudt, maar met alles ook in de gaten te houden wie de Eigenaar van project jongerenwerk is.
Teamwork Daarnaast is het team waarin de jeugdleider fungeert erg belangrijk en daar wordt uitgebreid op ingegaan. Dit begint al met de verwachtingen die je als jeugdleider van je taak hebt als je het team gaat versterken. Is er duidelijk gecommuniceerd wat er eigenlijk moet gebeuren? Vraag vooral goed door zodat je goed weet waar je aan begint. En als je dan eenmaal met deze groep jeugdleiders een tienergroep leidt, hoe kun je er dan voor zorgen dat je elkaar ondersteunt en samen duidelijke kaders stelt voor de tieners in je groep?
De plaats van ouders Ook zo’n vaak vergeten onderdeel van jongerenwerk: de ouders. De ouders zijn niet voor niets de personen die de meeste ‘invloed’ hebben op het leven van de jongeren. Invloed tussen haakjes natuurlijk, omdat de meeste jongeren een haast natuurkundige ‘hoek van inslag is hoek van terugkaatsing’-houding ontwikkelen. Toch hebben de ouders het meeste contact met hun tieners. Onze tijd als jeugdleiders is beperkt. Hoe kunnen we die ouders dus zo goed mogelijk betrekken bij het jeugdwerk? Je zou ze niet alleen op de hoogte kunnen houden van activiteiten, (oh…moest dat dan, denken sommige jeugdleiders misschien) maar je kunt (of moet?) ook eventueel probleemgedrag van een tiener met hen bespreken. Zorgen delen dus. En misschien kun je zelfs activiteiten organiseren waarbij ouders en hun tieners samen aanwezig zijn. Een positief gezinscontact is toch ook één van de verantwoordelijkheden van de kerk?
Nuttige bijlage En naast al deze handige inhoud, is er ook een uitgebreide bijlage met allerlei hulpmiddelen, werkvormen, karaktertestjes, tips en wat al niet meer. Al met al een erg leuk boek, met een erg brede kennisbasis, ideaal voor de jeugdleider die 1001 pagina’s theologisch geneuzel misschien wel interessant, maar niet direct noodzakelijk vindt voor de praktijk van zijn/haar jongerenwerk. Absoluut een aanrader dus. Of om met de woorden van een andere recensie te spreken: Kopen voor je hele jeugdteam en declareren bij de kerkenraad! (en misschien wel even van te voren overleggen)
Maliepaard, A. e.a. (2009) Handboek voor jeugdleiders (met luisterboek). Buijten & Schipperheijn, Amsterdam. 168 p. €16,90.
Martin Lingstuyl is Jongerenwerker NGK Houten.