Harm wordt gedoopt
1998-11-27
Al voor zijn geboorte had zijn moeder gezegd dat er iets niet in orde was. De geboorte liet lang op zich wachten. Toen werd er een jongetje geboren, een zwaargewicht van bijna 11 pond. Zijn ouders noemden hem Harm, naar zijn grootvader.- Jaargang 42
- nummer 24
Niet gedoopt
Harms ouders hadden een Gereformeerde achtergrond. Ze gingen echter nooit meer naar de kerk. Na een conflict met de kerkenraad had zijn vader besloten om nooit meer een stap in de kerk te zetten. Om in huis de vrede te bewaren had Harms’ moeder zich bij dit besluit van haar man aangesloten. Harm werd dus ook niet gedoopt.
Een rustige baby
Het eerste jaar was Harm een opvallend rustige baby. Zijn moeder vertelde dat ze hem vaak wakker moest maken voor de voeding. Toen hij 1§ jaar oud was, werd hij onrustiger. Zijn moeder maakte zich zorgen. Harm was heel anders dan de andere kinderen. Hij maakte weinig contact, hij kon nog niet zelfstandig zitten, hij maakte nauwelijks geluiden. Wel viel het haar op dat Harm rustig werd als ze liedjes met hem zong. Dat deed ze dan ook dagelijks.
Vaak waren dat christelijke liedjes, die ze nog van vroeger kende. Ze hoopte dat ze op die manier Harm iets mee kon geven van het geloof dat haar dierbaar was gebleven. Soms dacht ze daarmee ook iets goed te maken. Want als ze zich zorgen maakte over Harm vroeg ze zich ook af: dat het niet goed is met Harm, is dat onze eigen schuld?
Is dat de straf van God omdat we de kerk de rug toe hebben gekeerd?
Gehecht aan patronen
Toen Harm ouder werd, leerde hij te lopen. Met veel vallen en opstaan, maar het lukte. Maar vanaf toen was er ook geen plekje in huis meer veilig voor hem. Iedere dag wandelde zijn moeder met hem naar de kinderboerderij. Altijd dezelfde route, altijd via de trappen van het gemeentehuis. Harm hechtte aan patronen, maar als die patronen niet gevolgd werden raakte hij in paniek. Als zijn moeder een andere route wilde lopen, kreeg hij dan ook een enorme driftbui. Harm leerde ook te praten. Hij herhaalde alle zinnen van zijn moeder, inclusief de intonatie van haar stem.
Het Groningse accent van zijn moeder was duidelijk herkenbaar in de stem van Harm, en dat terwijl hij in een heel andere omgeving opgroeide.
Agressief
Het ging niet langer thuis. Toen hij 5 jaar oud was, werd Harm in een instelling voor verstandelijk gehandicapten opgenomen. Maar ook daar ging het niet goed. Harm werd sterker en hij viel vaak anderen aan, zowel groepsgenoten als personeel. Toen hij 8 jaar oud was, stond er in zijn dossier dat hij alleen nog maar door twee teamleden tegelijk begeleid mocht worden, vanwege de moeilijk te hanteren agressie.
Maar Harm werd nóg sterker. Na een aantal jaren was de agressie zó heftig en zó onvoorspelbaar dat veel mensen bang voor hem waren. Harm kreeg gedragsbeïnvloedende medicijnen. Ze maakten hem suf, maar hij brak ook weer dwars door deze chemische dwangbuis heen. Uiteindelijk werd Harm geheel geïsoleerd verpleegd.
Helemaal alleen op een kale kamer. Eén keer per dag kwamen er twee personeelsleden om hem te douchen. Eén of twee keer in de week ging Harm naar buiten, alleen als er voldoende personeel was om hem (veilig) te begeleiden.
Dat was ook het enige moment waarop zijn kamer schoongemaakt kon worden.
Drie keer per dag kreeg Harm zijn eten. Dat at hij dan alleen op, op zijn kamer. Hij is één van die mensen voor wie het gemiddelde budget van de gezondheidszorg volstrekt ontoereikend is om een redelijke kwaliteit van het bestaan mogelijk te maken1. Meer begeleiding bleek niet mogelijk.
Harm en zijn moeder
Ondertussen bleef zijn moeder hem regelmatig bezoeken. Harm was dol op zijn moeder en zijn moeder op hem. Ze ’hadden’ iets met elkaar, ze voelden elkaar feilloos aan. Ook als niemand tegen hem had verteld dat zijn moeder op bezoek zou komen, dan nog wist Harm dat hij bezoek van zijn moeder kreeg. Zijn vader wilde hem ook wel bezoeken, maar hij kon de spanningen van de confrontatie met zijn zoon niet aan.
Een doop op de schommel
Harm was niet gedoopt. Toch wilden zijn ouders graag dat hij alsnog gedoopt werd. Ze zagen de doop als een teken dat Harm er ook bij hoorde. Er volgden gesprekken met de predikant. Vroeger ging Harm wel naar de kerk.
Het was duidelijk dat hij daar plezier in had, al werd de spanning hem ook gauw te veel. Hij zat dan helemaal achterin, met veel ruimte om zich heen. Die bezoeken aan de kerkdienst waren nu niet meer mogelijk. Waar voelde Harm zich zo veilig dat er enig contact met hem mogelijk was? Dat bleek het ligbad van zijn kamer te zijn. Uiteindelijk volgde er nog een ander voorstel. Harm wordt gedoopt, niet tijdens de kerkdienst, maar op een zondag, op de schommel bij zijn kamer. Op die schommel kan hij ook rustig zitten.
Veilig in Jezus’ armen
Het was zondag. Harm was gespannen. Zijn kaken waren op elkaar geklemd, ze tekenden zijn gezicht extra breed. Zijn ogen stonden donker. De dominee was er, een ouderling, de ouders van Harm, een paar van zijn begeleiders, stevige verpleegkundigen die tegen een stootje konden. Harm werd begeleid naar de schommel.
Een begeleider had de doopvont in zijn handen. De dominee doopte Harm met de woorden:„Harm, ik doop jou in de Naam van de Vader, in de Naam van de Zoon, en in de Naam van de Heilige Geest.” Daarna zong het groepje mensen, op het grasveld achter het gebouw waar Harm woont: „Veilig in Jezus’ armen, veilig aan Jezus’ hart.” Harm was tot het uiterste gespannen. Hij klemde zijn vingers om het touw van de schommel. Toen opeens verdween de spanning. Zijn kaken lieten los, zijn armen ontspanden zich en opeens huilde hij. Niet krijsend, niet boos, maar heel emotioneel. Heel hartstochtelijk klonk het: „Mamma!” Opeens was die grote man voor wie veel mensen bang waren een klein jongetje. Veilig in Jezus’ armen. Het lied dat zijn moeder vroeger zo vaak met hem had gezongen.
De stoere verpleegkundigen, die tegen een stootje konden, pinkten een traan weg. Het begon zachtjes te regenen.
Alsof er vanuit de hemel instemming betuigd werd. Harm, jij hoort er ook bij. Je weet je veilig in Jezus’ armen.
Noot:
1 Wat mag Jacob Meijer kosten? Trouw, 31 oktober 1998, Z en Z