De betekenis van het kruis
2000-04-14
Op de eerste vergaderdag van hun synode hebben de Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN) uitgesproken, dat dr. C.J. den Heyer de kracht van de klassieke verzoeningsleer onvoldoende heeft gepeild, maar dat dit geen reden hoeft te zijn om deze hoogleraar in dienst van de kerken met maatregelen te confronteren.- Jaargang 44
- nummer 8
Ik vraag me af: wat zouden ze daarna nog gaan bespreken? Wat wil je verder nog organiseren aan toerusting of financiën of zending, als je het fundament straffeloos ter discussie kunt stellen?
Waar gaat het allemaal over? In Psalm 103 lezen we over de Here God: "Zover het oosten is van het westen, zover doet Hij onze overtredingen van ons". Dat is heel ver weg.
Ds. De Jong stelde daarbij eens de vraag: als Hij de zonden zover weg doet, waar laat Hij ze dan?
Dat lijkt voor velen een overbodige vraag. Weg is weg en als God onze zonden weg doet, dan denkt Hij er kennelijk niet meer aan. Maar dat is niet zo.
Iedereen weet dat, bijvoorbeeld in een huwelijk, ook het kwaad dat al lang vergeten leek, zomaar weer boven kan komen. Overtredingen worden ver van ons weg gedaan. Misschien in de diepte van de zee. Of misschien, ander beeld, zijn ze op de kop van de zondebok gelegd, die zo ver mogelijk de woestijn in wordt gejaagd. Maar gifvaten in zee kunnen gaan lekken, koeien kunnen uit de sloot worden gehaald en als die bok ineens terugkomt?
Antwoord
God heeft onder het Oude Verbond al iets van een antwoord laten zien.
Er is ook een andere bok, die geslacht wordt op het altaar: symbool van de betaling voor de zonden.
De Here wil onze overtredingen niet opslaan, maar wegdoen. Daarvoor zal er iets moeten gebeuren met een keiharde werkelijkheid: schuld. Symbolisch werd dat getoond onder het Oude Verbond: "Ik heb u het bloed op het altaar gegeven, om verzoening te doen voor uw zonden". Maar een symbool heeft pas kracht als het verwijst naar een werkelijkheid.
Zouden Mozes en Elia het daarover niet gehad hebben, toen ze op de berg met Christus spraken over zijn "uitgang te Jeruzalem"?
Het is dit ene punt, dit pijnlijke punt, waarin het christelijke geloof zich onderscheidt van andere geloven: dat Gods eigen Zoon met zijn bloed betaalde voor onze zonden.
Een aanstoot voor Joden, een dwaasheid voor de volken. Vandaar dat moslims heel veel geloven over Jezus, maar ze nemen aan dat er op het laatst een verwisseling heeft plaatsgevonden, waardoor een ander in zijn plaats werd gekruisigd.
Vandaar dat Jomanda veel in Jezus ziet, maar ze stelt zich voor, dat Hij de mensen hun eigen kruis zag dragen.
Duivel
Het kan de duivel niet veel schelen of wij van alles geloven, als we maar niet geloven in de kracht van het bloed van Christus. Ik noem hier de duivel, omdat ik uit eigen ervaring plus de verhalen van anderen weet, dat zijn onderdanen, de demonen, alleen terugdeinzen als het bloed van Christus ter sprake komt.
Het is pijnlijk, maar waar.
Iemand anders moest in onze plaats betalen.
En juist dat pijnpunt wordt door Den Heijer (en velen uit oude en nieuwe tijd met hem) weggemasseerd.
Er blijft wel over dat God barmhartig zou zijn en dat Hij vergeeft, maar niet dat Hij wezenlijk iets doet met de schuld. Het is letterlijk een bloedeloze vergeving. En dat is niet genoeg.
Ik begrijp wel, waar het van komt. Het is altijd al pijnlijk geweest en het paste ook niet in ons denken over misdaad en straf in heel de samenleving, dat er betaald moest worden.
We beoogden bij de rechtspraak therapie en misschien afschrikking, maar geen vergeldinghoe kan je dat woord dan begrijpen in de relatie van God naar ons? Vandaar de aanpassing aan het eigentijds denken. Maar dat werkt totaal niet. De kerk komt daarmee trouwens altijd te laat. Toen de kerken dachten, dat de politiek de mensen meer boeit dan het evangelie, stopten ze meer politiek in de preken.
En toen dat gelukt was, interesseerde de politiek niemand meer. Met het milieu kwamen ze helaas ook net te laat. En nu zal de bloedeloze vergeving gaan doordringen, net nu de tendens in de samenleving de andere kant opgaat. Wie wil je daarmee bereiken?
Ik heb al van velen uit de SOW-kerken gehoord: vaak had je bij de preken een ongemakkelijk gevoel, maar met Pasen kun je aan de dominee merken of hij erin gelooft.
Misschien moeten we daarvan zeggen: je kunt het drie dagen eerder al merken, op Goede Vrijdag. En zou dat niet elke zondag te merken zijn?
Dezelfde lucht
Ik schrijf hier niet over alsof het alleen een probleem voor hen is. Wij ademen dezelfde lucht en zitten met dezelfde vragen.
Ik erken voor mezelf, dat ik heel veel niet begrijp en dat ik juist over de betekenis van Christus' kruisiging nog steeds bij moet leren. Maar dit weet ik met hoofd en hart: dat de rechtvaardiging van de goddeloze door het bloed van Christus het geloofsartikel is waarmee de kerk staat of valt.