democratie(1)
2000-05-12
Waarom gaat het toch steeds weer mis met al onze democratische idealen, voornemens en beloften in ons Zuidelijke continent? Bij ons in Zuid-Afrika dat voor het Westen als een paradepaard van democratie moet opdraven, gaat het nog wel goed al lijkt het paard af en toe wel even uit de pas te zijn. Ja, onze buurman in het WestenBotswana- verdient een prijs maar verder moet je toch heel lang zoeken eer je een ordentelijke democratie in Afrika gevonden hebt. Het zou te gemakkelijk zijn om te verwijzen naar een Afrikaanse leider als Robert Mugabe die smalend zegt: ‘het Westen zegt dat, als je geen oppositiepartijen hebt, je niet democratisch bent.- Jaargang 44
- nummer 10
Dat is hun cultuur. Laten we geen democratie aan onze mensen opdringen’ (Natal Witness). Ook een wat gematigder president als Museveni van Uganda wil niet verder de democratiestraat binnengaan dan tot bij een ‘geenpartijen-
systeem’ met algemene verkiezingen dat politieke tegenstanders nauwelijks ruimte laat.
Maar met een uitspraak als die van Mugabe en een beleid als dat van Museveni kun je alleen uit de voeten komen in een ondemocratisch denkklimaat.
Minister-president Kok zou ondemocratisch om zo’n uitspraak door U gelyncht worden!
Democratie begint toch al in de straat waar op nummer 1 weer anders gestemd wordt dan op nummer 3. Al te goed herinner ik me een tiental verschillende borden en raambiljetten in de straat waar ik groot werd. Maar vertel ik dat aan de zendingschauffeur of de evangelisten met wie ik ‘s zondags op stap ga dan zeggen ze: dat is veel te gevaarlijk. De mensen zullen je aanranden. Een predikantsweduwe had een andere reactie: zoiets staat gelijk aan het uitlokken van chaos, zo’n democratie is slecht want het doodt de eenheid van de mensen. Er wordt wel gezegd dat Afrika van oudsher in zijn stamstructuren al wist wat democratie was. Nietwaar, het stamhoofd of de chief regeerde samen met de familiehoofden of de induna’s die elk een bepaalde streek vertegenwoordigden.
Maar ten eerste was dit dan net als in het zogenaamde democratische model van het Griekse Athene, uitsluitend democratie voor wie geen vrouw, slaaf of vreemdeling was. En ten tweede was de stamstructuur zo los dat zij vandaag zacht, de volgende morgen keihard kon zijn geworden. De vriendelijke chief die vandaag met zijn induna nog een onderonsje heeft, laat hem morgen ter dood brengen. Er is geen appèl, er zijn geen waarborgen. Waarom lukte het bijna nergens met democratie in Afrika?
Vorig jaar vond ik in de Natal Witness nog weer een vurig pleidooi van Sipho Khuzwayo om toch onvermoeibaar de mensen aan de basis, op school en op het werk democratisch bewust te maken. Daarop zeggen we allemaal hardop Amen. Maar dat het met democratie in Afrika niet zo goed gaat, zit wel wat dieper dan het ontbreken van informatie en onderwijs.
J. Vonkeman Richmond, Zuid-Afrika