Kinderen in de vroeg-christelijke kerk
2000-07-07
Eén van de aardige kanten van bovengenoemd boekje (geschreven door de engelse theoloog W.A.- Jaargang 44
- nummer 14
Strange) vond ik, dat het pas in het laatste deel van het boek gaat over de doop van kinderen en hun deelname aan het avondmaal - als niet meer dan één van de aspecten. Je wordt als lezer dus breed rondgeleid in een andere wereld en een andere tijd.
Dat het in veel opzichten anders toeging merk je b.v. al bij de visie op het kind. Het kind-zijn werd namelijk niet als een fase in de ontwikkeling van het mens-zijn gezien (een klein mens dat groot mens wordt), maar meer als een voorfase van mens-zijn. Plato gaat wel heel ver met zijn overweging dat ‘van alle wilde schepselen het kind wel het meest onhandelbare is’, maar helemaal uit de lucht gegrepen was zo’n gedachte in die tijd niet.
Het zal u niet verbazen, dat vaak de harde hand (en soms de stok) werd ingezet om dat hoge doel van mens-wording te bereiken. Maar Strange wijst ook op gegevens, die getuigen van grote liefde en tederheid van ouders tegenover hun kinderen.
oude wereld is het patroon van bijna jaarlijkse zwangerschappen en grote kindersterfte.
Vreemd om te bedenken, dat wij wat dat betreft in een unieke uitzonderingspositie zijn beland - gelet op de eeuwen achter ons - en ook nu nog is het in de derde wereld veelal als vanouds. Je leest ook over het schokkend gebruik, vaak ingegeven door radeloze armoede, om pasgeboren kinderen achter te laten op de vuilnisbelten.
Daarbij was het percentage gehandicapte baby’s hoog, maar ook veel meer meisjes dan jongens hebben zo een tragische dood gevonden. Het is goed te lezen dat deze handelwijze in de joodse en later de christelijke leefsfeer sterk werd afgekeurd.
Hopenlijk ging dat ook gepaard met diaconaal getinte opvang van probleemgevallen, maar daarover lees ik niets in het boekje.
Kinderen in de wereld van het Nieuwe Testament
Het eerste deel van het boek gaat over kinderen, die rond het jaar nul opgroeiden in een joodse of romeinse context.
Strange gaat vooral in op de verschillende fases in het onderwijs en komt met tal van interessante details. Soms illustreert hij zijn betoog met citaten uit de bronnen en komt b.v. ergens met een verslag van een ochtend uit het leven van een kind uit de betere kringen. Op zo’n moment besef je ook dat het beeld, dat uit de oudheid tot ons komt, alleen al eenzijdig is, omdat de gegevens vrijwel steeds afkomstig zijn uit de hogere standen.
Hoe het toeging in de arme milieu’s blijft gissen.
Strange is zich van dit soort beperkingen goed bewust.
Kinderen in het Nieuwe Testament
Misschien dat het u ook vergaat zoals het mij verging bij de lezing van het hoofdstuk over ‘het kind in het Nieuwe testament’: nooit geweten dat er zoveel plaatsen zijn, waar het over kinderen gaat.
Vaak terloops, maar Strange wijst er op dat dat weinig opzettelijke juist heel interessante kanten heeft. De moeite waard zijn zijn overwegingen over de aard van de evangeliën en de beschrijving van Jezus’ geboorte en jeugd, maar zeker zo waardevol is wat Strange schrijft over de rol die kinderen spelen in het onderwijs van onze Heer en natuurlijk zijn ontmoetingen met ouders en kinderen.
Na een hoofdstuk over de brieven en de naapostolische tijd gaat het in het laatste deel van het boek over ‘kinderen en de sacramenten’. Strange houdt het voor waarschijnlijk dat ook in de eerste eeuw de kinderen werden gedoopt. Maar even aannemelijk lijkt het hem dat de kinderen in de eerste eeuwen deelnamen aan de vieringen van het avondmaal. Wie wil weten hoe Strange met de schaarse gegevens uit die eerste eeuwen op zulke (en andere) punten zijn weg gaat, moet het maar nalezen in dit boek.
Bij de overdenking van de betekenis van die eerste eeuwen voor het hier en nu, kunnen enkele bespiegelingen in het slot van het boek een mooi opstapje zijn. Maar ik denk dat het boek over het geheel genomen, door zijn talloze doorkijkjes naar die andere wereld, stof tot nadenken geeft over hoe wij nu onze weg te gaan hebben in de omgang met onze kinderen.
W.A.Strange. Kinderen in de vroeg-christelijke kerk; ISBN 90-5829-085-9, in 1999 uitgegeven door Barnabas, Heerenveen; f 24,95.
F. Gerkema, Amersfoort