De foto
2000-10-27
Als ik op de gang loop word ik aangeklampt door een ernstige eerstejaars.- Jaargang 44
- nummer 22
‘Anja zit helemaal te shaken en ze wil alleen maar met jou praten.’ Ik hou daar niet van.
Leerlingen die zich volledig afhankelijk lijken op te stellen. Als ik er die dag niet ben, stopt zo’n meisje ook wel weer met shaken.
Ik loop toch maar mee. Normaal gesproken shaked Anja nooit.
Ze zit in een kamertje, ineengedoken en omringt door zorgelijk kijkende leerlingen. Loshangende blonde haren verbergen haar gezicht. Haar benen trillen licht.
Ik dank de groep leerlingen voor hun zorg en stuur ze weg. Eentje mag blijven en na een blik van verstandhouding laat ze Anja los en gaat ze naast haar op een stoel zitten.
Ik vraag Anja wat er met haar gebeurt.
Anja is zestien. Anja heeft het idee dat ze gek is. Ze hoort stemmen in haar hoofd. Of, anders gezegd, ze heeft teveel ruis in haar hoofd, vindt ze.
Anja kijkt met tranende ogen naar me op. ‘Jij vindt het vast ook wel stom van me.’ ‘Hoezo ‘ook wel’, wie vindt het nog meer stom?’ ‘Ikzelf’, zegt ze.
‘Ik niet’, zeg ik, ‘maar het lijkt me wel lastig voor je.’ Hij heette Steffan en is negentien jaar geworden. De vriend van haar broer.
Op vrijdagavond ging ze nog met hem en zes anderen stappen, zondagochtend is hij dood. Van een brug gevallen.
Ik wist het. De jongen zat in ons ROC ergens in een opleiding. Ik kende hem niet, maar las het in een mededelingenblaadje.
‘Gevallen of gesprongen’ dacht ik, toen ik het las.
Anja vertelt me in de volgende weken van alles.
Met stijgende verbazing hoor ik hoe de familie van de jongen de begrafenis in stilte en in besloten familiekring heeft laten plaatsvinden. Hoe de vrienden, Anja incluis, niet uitgenodigd zijn geweest. Hoe Anja en haar broer geprobeerd hebben in die dagen afscheid te nemen van de jongen.
Het mocht niet.
Anja heeft geen stemmen in haar hoofd. Ze is gek van verdriet en vol onbegrip en eigenlijk heel erg boos.
De woede die Anja voelt voor de ouders van Steffan zit diep. Ze vertelt hoe hij leefde en hoe hij in haar ogen bekrompen opgevoed was in het supergesloten gezin met vreemde gewoontes en gebruiken. Hoe ongelukkig hij werd van zijn ouders.
Anja probeert respect op te brengen voor mensen die ze niet begrijpt.
Probeert afscheid te nemen van een vriend die ze niet meer mocht zien.
Anja heeft de ouders gevraagd om een foto. Maar de mensen hebben gezegd dat ze daar niet aan kunnen beginnen.
En vroegen of Anja daar begrip voor had.
In de gesprekjes die ik met Anja heb komt de foto vaak ter sprake. Het blijkt ook wel dat Anja eigenlijk een beetje verliefd was op Steffan.
Dit zestienjarig meisje voelt zich ‘weduwe’, al gebruikt ze die woorden niet.
Begraven heeft ze haar vriend niet. En gecondoleerd werd ze ook al nooit. Ze heeft zelfs geen foto…
Ik weet dat er een foto van Steffan op zijn aanmeldingsformulier in ons schoolarchief zit. Ik realiseer me dat zijn afdelingsdirecteur een Pietje Precies is en niet bekend staat om zijn flexibiliteit. Ik denk dat ik geen toestemming zal krijgen de foto aan haar te geven. Misschien overlegt hij het eerst met de ouders… Het is vrijdagmiddag. Half vijf. Ik sluip het archief in. Na drie minuten heb ik de foto gevonden. Een paar vriendelijke ogen kijken me vanaf het papier aan. Voorzichtig trek ik de foto los en doe hem in mijn borstzakje.
Stiekem verlaat ik het archief.