Tegen de versimpeling
2000-10-27
Drs. H. de Jong te Zeist kan zich niet aan de indruk onttrekken, dat de beleving van het christelijk geloof versimpelt en versuikert. In zijn ogen mist eigentijdse prediking te vaak prikkels, die het denkvermogen stimuleren. Veel preken lijden onder het overwicht van psychologische en sociale aspecten. Bovendien is er vaak sprake van een gezochte actualiteit. Een goede vriend van mij maakte mij attent op een interview met ds. De Jong, dat werd geplaatst in CV Koers en waarin bovengenoemde zaken aan de orde komen. Hij vroeg mij om hieraan aandacht te willen besteden in deze rubriek van Opbouw. Bij deze voldoe ik aan zijn verzoek. De emeritus uit Zeist merkt o.a. op: ’Veel orthodoxe dominees bevinden zich in een tredmolen’. ‘Preken is ook meer dan het neerzetten van een bijbelstudie.- Jaargang 44
- nummer 22
Een goede preek heeft een boodschap.
Je hebt als prediker iets te verkondigen.
Je mag het ook afkondigen noemen. Je raadt niet iets aan, je brengt geen vrijblijvend advies uit. Je proclameert.
Je roept uit. Preken is ook :nieuws brengen. De uitroep ‘Brand!’ is de kortste vorm van prediking. Als dominee mag jij de mensen vertellen dat er brand is. En je mag ze ook vertellen waar het bluswater te vinden is’.
Hoe leren dominees eigenlijk preken?
‘Ik vrees dat de meeste dominees zichzelf preken hebben geleerd. Veel dominees preken zoals ze het zelf in het opgroeien hebben gehoord. Natuurlijk wordt daar in de opleiding wel wat aan geschaafd, maar het blijft toch een charismatisch gebeuren. Aan retoriek bijvoorbeeld werd in het verleden veel meer aandacht besteed dan tegenwoordig.
Men doet maar wat, is mijn indruk’.
‘Als je een predikant als Martin Luther King beluistert, dan hoor je hoe hij zich bedient van allerlei foefjes om zijn gehoor erbij te krijgen en te houden. Hij gebruikt stiltes, herhalingen, tempowisselingen.
Mijn indruk is overigens dat Amerikanen sowieso meer aandacht besteden aan de manier waarop je preekt. Vroeger was de retoriek ook in Europa een zeer belangrijk vak. Een man als Augustinus moet op dat terrein een grootmeester zijn geweest’.
‘Moderne prediking beweegt zich meer op het terrein van de homilie. Men kiest tegenwoordig gemakkelijker voor de vorm van een gesprek in de sfeer van de huiskamer. Ik keur dat overigens niet zonder meer af. In die vorm kan ook een kwalitatief uitstekende prediking worden neergezet. Maar een bijkomstigheid is wel dat het verband losser wordt.
Het is meer een aaneenrijging van opmerkingen. Minder thematisch’.‘Ik vergelijk de houding van de prediker wel met die van een leraar die zijn leerlingen meeneemt naar een tentoonstelling.
Daar staat hij, gebogen over de vitrine, en hij legt uit wat hij ziet. Hij richt zich niet tot de leerlingen, maar verenigt hen in het richten van de belangstelling. Zo heb ik altijd dominee willen zijn: samen kijkend naar de tekst’.
Besteden predikanten gemiddeld genomen te weinig tijd aan hun preek?
‘Ik denk van wel. En zij zijn daarin niet altijd te verontschuldigen. Een dominee heeft vandaag de dag weliswaar vele bezigheden, maar het aantal preken is toch behoorlijk afgenomen. Als je tegenwoordig gemiddeld één preek per week moet voorbereiden, zit je boven het landelijk gemiddelde. Dat moet toch te doen zijn, tenzij je een heel drukke gemeente dient. Het geheim is: je moet er plezier in hebben. Anders kun je beter geen dominee worden. Het verzorgen van de prediking is nu eenmaal een hoofdtaak voor een predikant’.
Tot zover drs. de Jong. Ik zou graag nog veel meer uit dit vraaggesprek willen citeren, maar dan wordt deze Persschouw te lang. Ik hoor in de opmerkingen van de Jong zo nu en dan hoe hij een oplettende en dankbare leerling is van Prof.
C. Veenhof. Wat heeft Veenhof ons veel meegegeven! Het heeft mijn leven verrijkt!
Verder wil ik graag kwijt, dat ik het helemaal eens ben met collega De Jong.
Op trefzekere manier heeft hij dingen aangestipt, die elke predikant ernstig moet overwegen. Want het gaat met de kerk goed als de schriftuurlijke en praktisch toegespitste inhoud van de verkondiging doorgloeid is van de Heilige Geest!