Vijandsbeeld
2010-01-22
Beter dood dan rood! Zo ‘bemoedigde’ op het hoogtepunt van de koude oorlog een dominee zijn gehoor. Beter in de hemel bij de Heer dan op aarde onder de knoet van de communisten. Dit gaat te ver. Het gaat uit van een ongenuanceerd vijandsbeeld. Stereotype vijandsbeelden zijn bekend uit de politiek. We zijn George Bush en zijn As van het Kwaad nog niet vergeten. Zo hebben Arabieren een vijandsbeeld van de Joden, en de Joden van de Arabieren. In ons land bouwen we aan een vijandsbeeld van de Islam. Een paar kenmerken. De wereld wordt opgedeeld in ‘wij’ en ‘zij’. Zij zijn kutmarokkanen, wij trots op Nederland. Wij staan voor vrijheid en democratie, zij voor dwang en collectiviteit. ‘Onze’ Bijbel is een van de bronnen van een hoogstaande beschaving. Hun Koran verschilt niet veel van Hitlers Mein Kampf. Wij moeten hen ongestraft kunnen schofferen uit naam van de vrije meningsuiting. Zij moeten inburgeren. Wij en zij staan onverzoenbaar tegenover elkaar. Nuanceringen passen niet in dit gepolariseerde klimaat. De reductie van nuanceringen voert de polarisatie op. We krijgen een botsing van beschavingen: de onze wordt bedreigd door die van hen. Het vijandsbeeld wordt net zo lang gepropageerd door politici en opiniemakers, totdat er een angstpsychose ontstaat (beter dood dan rood). Haat is het gevolg. In voetbalstadions roepen hooligans: Hamas, Hamas, joden aan het gas. Of het nu joden zijn, of moslims, of zwarten: de haat is hetzelfde. Er is maar plek voor één cultuur en één taal, de onze. En religie? Dat is voor thuis achter de voordeur. Maar we vergeten toch niet dat onze cultuur ‘ergens’ calvinistisch is? Het Calvinisme is wel eens onverdraagzaamheid verweten, niet altijd ten onrechte. Is dat het wat Nederland van het Calvinisme heeft overgehouden?- Jaargang 54
- nummer 2
Onverzoenbare tegenstellingen optrekken tussen ‘ons’ en ‘hullie’ isoleert ons van elkaar. Dan blijven we blind voor wat ons over barrières heen verbindt als mensen. Samen leven in één land vraagt om wederzijds respect. Als christenen belijden we dat daarvoor liefde nodig is. Waar liefde woont, gebiedt de Heer zijn zegen. Daar wordt het leven pas leefbaar.
Bob Wielenga
Dr. Bob Wielenga woont in Zuid-Afrika en is emerituspredikant van de NGK Kampen.