Nationale synode
2010-01-22
Het gebeurt niet zo vaak dat iemand in de openbaarheid z’n mening herziet. De Kamper Vrijgemaakte professor A.L.Th. de Bruijne doet dat in De Reformatie van 19 december. In maart vorig jaar schreef hij kritisch over de plannen voor een nationale synode. Maar inmiddels is er het een en ander gebeurd waardoor hij zijn kritiek deels intrekt en deels opschort. Hij noemt met name het verschijnen van het Credo, een verklaring waarin de deelnemers aan de Nationale synode elkaar zouden kunnen vinden (de tekst ervan staat integraal in De Reformatie, en is te vinden op www.nationalesynode.nl). De Bruijne schrijft:- Jaargang 54
- nummer 2
(Het) is geen vaag, nietszeggend document geworden waarin vooral het omzeilen van klippen opvalt. Er ontstond een indrukwekkende positieve belijdenis. In doorleefde taal en op de toonhoogte van de verbondenheid aan Christus klinken de kernpunten van ons christelijk geloof. Ieder die hier ‘ja’ tegen wil zeggen, herken ik in Christus. En met ieder die in de huidige situatie dit document van harte voor zijn rekening kan nemen, kun je volgens mij ook als gereformeerde samen iets moois proberen te doen voor God en voor de wereld.
De verklaring doet denken aan de Apostolische geloofsbelijdenis. Tegelijk is zij geformuleerd als tekst van en voor vandaag, met soms duidelijke zinspelingen op vragen van nu. Met mijn waardering ontken ik niet dat er ook veel niet in staat. ()
Maar met het Credo voor ogen past het om die kritiek nu minstens op te schorten. Wie weet of er uit deze tekst iets moois groeit. Wie weet, roept deze tekst ook in anderen de kern van het christelijk geloof weer wakker zodat ze zich er achter scharen. Wie weet, wil God met deze tekst wel grote dingen doen. Daar hoop ik op en daar bid ik om. Juist omdat de inhoud van dit Credo verrassend krachtig is, mogen wij dat niet bij voorbaat uitsluiten en met een alleen maar kritische houding zelfs doorkruisen. Wie weet, kan kritiek die nu wordt opgeschort, uiteindelijk zelfs verstommen.
Dat ik nu aan het einde van 2009 terugkom op mijn eerdere standpunt, heeft ook nog twee achterliggende motieven. In het afgelopen jaar heb ik mij (opnieuw) bezonnen op de vraag wat gereformeerd is, en op enkele opvallende bewegingen binnen de Nederlandse christenheid.
Bij ‘gereformeerd’ denken we vrijwel direct aan de Bijbel en de gereformeerde belijdenisgeschriften. Gereformeerd ben je wanneer je daaraan trouw bent. Ook anderen meet je aan die standaard. Dit is zeker typerend voor het ‘gereformeerde’. Toch viel het mij op dat het hart van die aanduiding dieper klopt. ‘Gereformeerd’ betekent in het licht van de Bijbel én van de geschiedenis van de Reformatie eerst iets anders. Het duidt een beweging aan van correctie, vernieuwing en groei. () Overal waar je die ‘reformerende’ beweging opmerkt, sta je voor de dynamiek van het ‘gereformeerde’. () Echt gereformeerd ben je niet als je anderen alleen maar formeel en star weet af te meten aan de eigen gereformeerde standaard. Zo’n reformerende beweging bij anderen moet je om Christus’ wil juist herkennen en dankbaar begroeten. Door mij daarmee te confronteren, daagt de Geest van Christus mij en mijn gemeenschap ook altijd uit. Ben je nu bereid om ook zelf in beweging te komen en als het kan samen naar Christus te groeien? Zo niet, dan nadert zelfs voorbeeldige trouw aan de belijdenis de ketterij. ()
Mijn mening wordt nog versterkt doordat zich binnen de Nederlandse christenheid een bredere tendens aftekent. Er lijkt sprake van een groeiende eenheid, niet op een vrijzinnig-moderne manier maar juist met een orthodox-spiritueel karakter. Die tendens proef je niet alleen rond de nationale synode maar bijvoorbeeld ook bij het platform van de beweging ‘Wij kiezen voor eenheid’. Daarin herkenden voorgangers uit uiteenlopende orthodoxe christelijke tradities elkaar. Zij kwamen terug van hun exclusivisme en namen zich voor alleen nog maar positief over elkaar te spreken en te schrijven.
Gedeeltelijk komen wij hier dezelfde namen tegen als rond de nationale synode, maar in deze beweging doet ook de Rooms-katholieke bisschop De Korte mee. Deze beweging van toenemende eenheid zag je al eerder rond de Evangelische Omroep met zijn ‘oecumene van het hart’.
Tegenover deze beweging sta ik bepaald niet kritiekloos. () Maar tegenover deze kritiek staan bijzondere uitingen waarin ik vingerwijzingen van Christus meen te herkennen.
Wat mij betreft: een verheugende ontwikkeling! Hoewel ik me ook wel kan voorstellen dat Vrijgemaakten van klassieker stempel hierin het zoveelste bewijs vinden van doorgaande deformatie.
Is het toeval dat een paar dagen later in het Nederlands Dagblad een artikel over dit Credo stond van professor J. van Bruggen, waarin hij een behoorlijk ander geluid laat horen? Ons apostolisch geloof wordt hierin, zegt hij, weliswaar niet bestreden, maar wel verduisterd. En daarom is dit Credo een afbraakbelijdenis.
Tijd voor een goed gesprek, lijkt mij.
Drs. Menko Biewenga is predikant van de NGK Enschede.