Dicht bij huis
1998-05-01
Ik zat in de auto en had de radio aan. Mijn Panda was gevuld met eerlijke rockmuziek. Maar wat voor taaltje was dat nu? Nederlands? Nee, toch niet. Duits?- Jaargang 42
- nummer 9
Ook niet. Deens misschien? Inmiddels was ik al weer thuis en stapte uit. Een paar maanden later realiseerde ik wat er gebeurd was. Onvervalst Drents had voor een moment bezit van de ether genomen. Regio-rock is GROOT in Nederland.
De Drentse band Skik, het Friese De Kast, het Limburgse Rouwen Hèze. Terugkijkend op het moment dat ik Skik (Drents voor 'plezier') voor het eerst hoorde, vind ik het moeilijk te begrijpen waarom ik het niet gelijk doorhad. Nu versta ik het grootste deel van de tekst. Waarom toen niet? Misschien omdat ik me concentreerde op het autorijden. Maar er is meer.
Pas op het moment dat ik wist dat het Drents was, herkende ik het als een Nederlands dialect. Daarvoor was er geen categorie in mijn hoofd voor regio-rock. Iets was Nederlands of Duits of Deens. Apart dat mensen vaak pas dingen gaan zien als ze erop attent zijn gemaakt. Mooie gevels, de symboliek in een 17e-eeuws schilderij, de begeerte in ons hart, het leven van Jezus ... zijn we erop attent gemaakt?
Polderreactie?
Wat me opvalt is dat mensen zo'n ontwikkeling in de pop snel willen verkla~ ren. Ikzelf ook. Blijkbaar zoeken we naar redenen, naar betekenis van gebeurtenissen in het leven. Eén van de verklaringen voor de opmars van de regio-pop is dat het een 'polderreactie' op de nakende Europese eenwording is, waarbij nostalgie en identiteit een grote rol spelen (aldus Louis Grijp, geciteerd in Intermediair, 16 april 1998). In een steeds groter wordende wereld is er een groeiende behoefte om ergens 'thuis' te zijn. Syb van der Ploeg (De Kast) in een recent interview in muziekkrant Oor (21 februari 1998): 'In mijn muziek probeer ik ook steeds dichter bij het Friesland-gevoel te komen. Het is een sterk gevoel van saamhorigheid.' Dergelijke verklaringen moeten wel concreet blijven. Ik bedoel: wat heeft een jonge Skik-fan te maken met de Europese eenwording?
Landschap
In het genoemde interview willen de twee voormannen van Skik en De Kast allesbehalve filosofisch zijn. Het zijn nuchtere jongens die gewoon zingen. Ik geloof dat juist dat een verklaring is voor hun populariteit. Daniël Luhues (Skik): 'Dat is heel kenmerkend voor groepen die van buiten de grote stad komen. Wij zijn nooit lyrisch; wij laten ons nooit helemaal meeslepen. Wij relativeren alleen maar.' Syb van der Ploeg reageert: 'Inderdaad. En wat ik ook bij jullie en bij ons hoor, is dat er meer positieve dingen inzitten. Het is optimistischer en hoopvoller; minder vanuit de goot gedacht, zeg maar (...) In plaats van de goot zoeken wij het landschap op.' Uit deze citaten blijkt dat deze nieuwe helden hun muziek als een alternatief zien voor iets .... ja wat? lets onbestemds. Misschien dat de 'polderreactie' verklaring nog niet zo gek is. In onze cultuur die haast boven onze pet groeit van grootte, snelheid en verscheidenheid, zoeken we het meer en meer dichter bij huis.
Geborgenheid
Regio-rock is dus niet zozeer een gril, maar komt voort uit een ervaren spanning. Mensen van nu (niet alleen jongeren lijkt mij) willen ergens bij horen. Als je weet dat je ergens bij hoort, geeft dat een besef van identiteit. Juist deze vraag 'wie ben ik?' hoor ik vaak in onze cultuur. Blijkbaar is de 'grote cultuur' niet zo gastvrij en belooft 'de kleine kring' meer geborgenheid. Maar de persoonlijke spanningen zijn hiermee nog niet verdwenen. De sympathieke zanger van Skik bevestigt in het interview dat de droge en relativerende Skik-humor een manier is om onzekerheid en minderwaardigheid te verbergen. 'Wanneer je je heel beroerd voelt, zeg je dat ook niet'. Durven 'klein' te zijn. Dat is ook de stijl van het Koninkrijk. Voor de christen betekent dit echter absoluut geen kneuterigheid. Levend vanuit de verzoening komt er immers weer volop ruimte voor de 'grote' cultuur!
Heui! (Drents voor 'tot ziens!')