Afscheid van de magie?
1999-01-08
Wie op reis door de geschiedenis zijn God verliest, verliest ook het zicht op zichzelf. In zijn verwarring gaat hij nu vreemde dingen bedenken en doen: bijvoorbeeld magie bedrijven. Zoiets moet in Afrika gebeurd zijn.- Jaargang 43
- nummer 1
De levende God van vroeger, van het Paradijs, is onderweg verloren geraakt want wat is Hij zonder liefde, rechtvaardigheid en trouw? God is ontgoddelijkt en wat over is gebleven is een gevaarlijke brok natuurkracht. God is niet meer benaderbaar, kenbaar of aanroepbaar. Hij is nog wel via-via manipuleerbaar misschien. Je hebt een gemechaniseerde god overgehouden, wiens naam je alleen nog maar met een kleine letter mag schrijven.
Maar wie God ontgoddelijkt, ontmenselijkt ook de mens. Want de mens in Gods beeld geschapen, zit aan Hem vast. Wie Hem kwijtraakt, raakt zichzelf kwijt. En gaat zichzelf zien als slachtoffer (maar mens, je bent toch meer dan dat!) en binnen en buiten zijn wereldje naar hulp zoeken om de krachten en God te manipuleren (maar mensje, wat verbeeld je je wel!). Hier komt de magie duidelijk in het gezichtsveld.
Raakte de God van vroeger op een lange reis verloren, Hij wordt heus niet in een preekje van een kwartier weer teruggevonden. Ik heb nogal wat wantrouwen tegenover die plotselinge Afrika-bekeringen. En wanneer dan door de zendeling alleen de bekende thema’s van thuis als ”wat doe ik met mijn schuld voor God?” op tafel worden gelegd, weten we daar in Afrika geen raad mee. Welke schuld? Wat heeft God daarmee te doen? En we bleven bij de magie. Of wanneer, zoals zo dikwijls is gebeurd, de zendelingen gebelgd over polygamie en bloot rondlopen, wreedheid en wat niet al, de zweep der zedelijkheid klapten, verwerd het Evangelie tot een andere leefwijze maar de magie bleef.
Maar als we nu eens even de zonde lieten voor wat hij is en begonnen bij het begin: God verkondigen als Vader die niet zozeer macht heeft maar liefheeft.
God die van je af weet en je naam kent. Die vandaag nog altijd tegen de mensen van die lelijke stamoorlogen zegt: ik heb jullie na al die eeuwen nog niet vergeten, ik heb jullie lief. Je weet toch wel waar je vandaan komt? Van vroeger? Willen jullie mijn kinderen niet worden? Straks zien we elkaar immers weer terug? Deze gekke wereld kan immers niet altijd maar blijven? Er is een begin waar we samen begonnen en er is een eind waar we weer zullen ontmoeten. Hoe zal het daar gaan? En wat doen we nu? Er is een gezin waarvan ik Vader ben.
Behalve dat we zo het Bijbels-historisch frame weer oprichten waarin de Bijbelse boodschap is vervat, komen we zo vanzelf bij de Here Jezus uit.
Golgotha is immers niet als een meteoriet uit de lucht komen vallen.
Maar wat voor mijn onderwerp belangrijk is: we scheppen een ander gevoelsklimaat. Van liefde, van zorg, van intimiteit, van aanspreekbaarheid en verantwoordelijkheid. Van omgang met elkaar. Zoals ieder wel weet hoe het in een gezin moet zijn. Met bulldozers kun je geen omgang hebben. Met een goede vader wel. In dat klimaat is geen ruimte voor magie. Als uitzondering heb ik er wel eens van gehoord dat in een verworden gezin, kinderen magisch actief zijn in gezinsverband tegen vader of moeder. Maar normaliter is dat niet denkbaar! Vader en moeder zijn geen anti-krachten maar ”mijn mensen”. De vijand zit altijd buiten!
Schept het Evangelie geen gezin met ”Onze Vader die in de hemelen zijt”, met onze Oudste Broeder, en met alle kinderen? In lange gesprekken heb ik vanuit deze zekerheid van ”Thuis” wel ontdekt dat de Afrika-gelovige zo op den duur wel afscheid neemt van magie.