Wie is toch die man die hier op zondag het gebed uitspreekt?
1999-01-08
De agenda zat de hele week vol.- Jaargang 43
- nummer 1
Geen enkele dag had hij daardoor thuis de gezamenlijke maaltijd meegemaakt. Op zondag zaten ze tussen de middag aan tafel, het eten dampend in de schalen. “Wie is toch die man die hier op zondag het gebed uitspreekt?’’ had de zoon gevraagd. Een variant op de vleessnijdende vader in het STER-spotje op de televisie.
Die was dus raak....
Veel kerkelijke vaders kennen dit dilemma. Hoe verdeel je je tijd? Je wordt gevraagd voor de kerkenraad.
En je gezin dan? Je werkgever biedt je promotie op je werk aan, maar dan moet je eerst een cursus volgen. Wat gaat er voor? Er is een probleem in de kerkelijke gemeente. Je moet nodig even langs bij dat gezin. Maar je had aan je zoon beloofd om een partijtje met hem te schaken. Je moeder vraagt je of je dit weekend langs wilt komen. Maar je was dit weekend net van plan om eens extra aandacht aan je gezin te besteden.
Tijd en eeuwigheid
“Tijdgebrek heeft niets te maken met te weinig tijd hebben. Elke dag bestaat uit 24 uren, en jij bepaalt voor een groot gedeelte hoe jij die besteedt. De urgente dingen verdringen de belangrijke dingen en laat je dat gebeuren?” Aldus de orthopedagoog Bert Reinds in het boekje ’Vader zijn met hart en handen’. Volgens Reinds moeten vaders leren inzien dat de basis van het kiezen begint bij het erkennen dat tijd een onderdeel van de eeuwigheid is. “De kwaliteit van een christen zit niet in wat hij doet, maar hóé hij het doet en waaróm hij het doet.” En even verderop: “Eerst God liefhebben met alles, dan je vrouw, je kinderen en dan de rest. God liefhebben is niet hetzelfde als het werk van de Heer doen.
God zoekt in de eerste plaats aanbidders en geen activisten die Hem al doende o zo gauw voor de voeten lopen.”
Vaders achter de bosjes
In navolging van Larry Crabb is ook Reinds van mening dat vaders zwijgen waar ze spreken moeten. Adam verstopte zich achter ’de bosjes’, vaders verstoppen zich achter de krant, (achter) het kijken naar de televisie, het werk, de kerk, hun hobby. Een juiste tijdsbesteding betekent: Gods prioriteiten navolgen. Dat betekent: een vernieuwingsproces, waarbij je van gedaante verandert (metamorfose).
Laat daarbij je hart spreken, aldus de boodschap van Reinds.
Kriebels
Toen ik dit hoofdstuk las, kriebelde er iets bij mij. Dat is natuurlijk ook de bedoeling van dit boekje. Met minder mensen meer werk doen. Een steeds grotere werkdruk voor een kleiner aantal mensen.
Veel kerken hebben al jarenlang vacatures in de kerkenraad. Je wordt gevraagd voor de kerkenraad. Voor jou hebben twee verkozen broeders bedankt. Moet jij ook bedanken? Je hebt immers opgroeiende kinderen?
Moeten de anderen dan maar dubbel zo hard werken? Wat zijn Gods prioriteiten dan? Moet ik niet op bezoek gaan bij een gemeentelid, omdat mijn gezin voor gaat? Heeft Reinds wel door hoeveel oudere gemeenteleden vereenzamen?
Reinds wordt niet concreet in zijn advies. Hij vult mijn agenda niet in; dat mag ik zelf doen. En hij beweert ook nog dat dat een goed te vervullen opdracht is. Want, psalm 25 zegt: “Wie is de man die de Here vreest?
Hij onderwijst hem aangaande de weg die hij moet gaan.’’ Leuk bedacht, maar de praktijk is heel wat weerbarstiger.....
Doenerige vaders
Mannen kunnen niet met hun gevoel omgaan. Dus verstoppen ze zich. Ze spreken niet over hun gevoel, maar over de feiten. Mannen zijn doeners, omdat ze daarmee hun gevoel kunnen camoufleren.
Die veralgemenisering irriteert me soms, het wordt te algemeen en te modieus. En tegelijk is het nodig dat de vinger bij deze zwakke plek van de man gelegd wordt. Veel kinderen zijn hun hele leven op zoek naar hun vader. Niet omdat die vader niet lichamelijk aanwezig was, maar omdat ze hem emotioneel niet konden bereiken.
Die doenerige vaders, die ondertussen niet weten hoe ze met de kinderen uit hun eigen gezin om moeten gaan.
“Het enige waar mijn vader serieus in is: dat is het werk en de kerk. Als hij maar klaar kan staan voor anderen, bloeit hij helemaal op. Maar mijn moeder helpen in de huishouding: daar denkt hij niet aan. Nooit is hij met z’n eigen gezin of vrouw bezig.” (Job op blz. 29).
Principes van Bijbels vaderschap
In het eerste hoofdstuk bespreekt Reinds de ’principes’ van het Bijbels vaderschap. Je verlaat je ouders en je gaat je eigen weg. Tegelijkertijd neem je de verantwoordelijkheid op je om voor je kinderen zorg te dragen. Over die verantwoordelijkheid zou een flinke boom opgezet kunnen worden. Want daar wringt al direct een stuk van de pedagogische schoen. Veel vaders verdwijnen al als hun kinderen opgroeien letterlijk uit het gezichtsveld van hun kinderen. De gevolgen zijn duidelijk: veel kinderen in kindertehuizen komen uit gebroken gezinnen.
Reinds gaat op dit aspect niet diepgaand in. Hij gaat verder met de vaders die thuis blijven wonen. Wat vraagt God van hen? Wat was David eigenlijk voor een vader? Daarna beschrijft hij drie aspecten van het Bijbels vaderschap: a) leiding geven aan je gezin, b) een voorbeeld zijn voor je kinderen, c) de eerst verantwoordelijke in de lijn zijn.
Huwelijk
De basis voor goede opvoeding ziet Reinds in een goed huwelijk. Het beste dat je je kinderen kunt geven is dat je als ouders van elkaar houdt.
Een vader die geen respect heeft voor zijn vrouw draagt ook aan zijn zoons zo’n krenkende houding over. Een goed huwelijk betekent ook: het (op tijd) maken van goede afspraken.
Reinds wijst er op dat het steeds ’gewoner’ wordt gevonden als vaders zorgtaken op zich nemen. Toch is de praktijk vaak anders. De man vindt het best als zijn vrouw ook een taak buitenshuis heeft, maar hij blijft haar als de spil van het gezin beschouwen.
Daar lijkt de emancipatie-beweging weinig aan te hebben veranderd, aldus de auteur.
Om goed te kunnen opvoeden is het daarnaast nodig dat de ouders emotioneel gezien op eigen benen zijn komen te staan. Vaak werken (al dan niet onderhuidse) conflicten met de eigen ouders door in de huwelijksrelatie en ook weer in de opvoeding van de eigen kinderen.
Beoordeling
Het boekje van Reinds stipt een aantal gevoelige punten van het functioneren van vaders in de gezinnen aan. De manier waarop dat gebeurt vind ik niet altijd zo plezierig. Er wordt te gemakkelijk een negatief beeld van de man gesuggereerd. Het is een beetje een trend aan het worden om mannen allerlei verwijten in de schoenen te schuiven. Precies zo’n modieuze gedachte als in de in de jaren ’70 en ’80, toen een goede gereformeerde opvoeding not done was. De tips die Reinds geeft (om bijvoorbeeld het gevoel te leren verwoorden) zijn niet alleen voor vaders van belang, maar ook voor moeders. Aan de andere kant: man en vrouw zijn door God verschillend geschapen en verschillen daarmee ook in de accenten van hun karakter. Vaak vinden beiden in het huwelijk daarbij ook weer een elkaar aanvullend evenwicht. Ook de vele voorbeelden uit het eigen gezin vind ik op den duur irritant in het boekje. Je leest er dan maar over heen, want dat gaat niet over mij. Vooral in Amerikaanse boeken over opvoeding geven auteurs veel eigen voorbeelden, maar enige terughoudendheid in publicaties zou op zijn plaats zijn.
Jammer is dat Reinds zich vooral beperkt tot het gezin met opgroeiende kinderen. Het loslaten wordt wel als fase in de opvoeding genoemd, maar nauwelijks uitgewerkt. Dat zal vermoedelijk ook mede worden veroorzaakt door de leeftijd van de 4 kinderen in de familie Reinds.
Het boekje is verre van volledig (dat kan ook niet in zo’n kort bestek), en daarmee soms vrij willekeurig.
Waarom niet bijvoorbeeld meer aandacht voor een thema als ’temperament’, of de relatie van een vader tot zijn zoon(s) of dochter(s), of voor de verschillende vragen die kinderen in verschillende leeftijdsfasen aan hun vader stellen?
Maar het boekje biedt ook winst. Het zet de lezer aan het denken, en dat is ook nodig en het is de bedoeling. De vragen die de auteur bij ieder hoofdstuk stelt zetten daarbij aan tot verdere kritische reflectie.
Naar aanleiding van: drs. Bert Reinds, Vader zijn met hart en handen. Uitgave: Plateau, Barneveld, 1998, 80 pagina’s, ƒ 19,75.
| Tien geboden voor een effectief vaderschap * Besteed tijd aan je kinderen * Vertel regelmatig dat je van ze houdt zoals ze zijn * Corrigeer je kinderen als dat nodig is * Bid regelmatig voor je kinderen en bid ook met ze * Wees altijd eerlijk tegen je kinderen * Houd van de moeder van je kinderen * Maak tijd vrij om naar je kinderen te luisteren * Bemoedig je kinderen vaak * Prijs je kinderen voor wat ze presteren * Ga soepel met je kinderen om Bekijk samen met je kinderen deze tien geboden en geef jezelf in samenspraak met je kinderen een cijfer voor de afzonderlijke aspecten |
| Het konijn is dood “Het konijn van Mark is dood. De hele dag zit Mark naar buiten te staren. Dat irriteert zijn vader. “Wat zit je daar nou; er komt wel weer een nieuw konijn. Zaterdag gaan we een nieuwe kopen!’’ Oplossen, iets doen. Daar zijn vaders sterk in. Naast hun kind gaan zitten en vragen wat hij denkt en voelt nu z’n konijn dood is, dat is veel moeilijker...’’ |