Een zachtmoedige en stille geest
1998-12-25
Er zijn van die bijbelteksten die het slecht doen in onze tijd. We generen ons ervoor als ze ter sprake komen in gezelschap van niet-christenen. Omdat onze tijd de Bijbelse basis aan het loslaten is? Omdat deze teksten misbruikt zijn en zo in handen gevallen van mensen die hun eigen positie ermee veilig probeerden te stellen?- Jaargang 42
- nummer 26
”Evenzo gij vrouwen, weest uw mannen onderdanig, opdat, ook indien sommigen aan het woord niet gehoorzaam zijn, zij door de wandel hunner vrouwen zonder woorden gewonnen worden, doordat zij uw reine en godvrezende wandel opmerken. Uw sieraad zij niet uitwendig: het vlechten van het haar, het omhangen van goud of het dragen van gewaden, maar de verborgen mens uws harten, met de onvergankelijke (tooi) van een zachtmoedige en stille geest, die kostbaar is in het oog van God. Want aldus tooiden zich ook weleer de heilige vrouwen, die hoopten op God, onderdanig aan haar mannen, zoals Sara Abraham gehoorzaamde en hem heer noemde; en haar dochters zijt gij, als gij goed doet en u geen schrik laat aanjagen.” 1 Petrus 3: 1-6
Net als Sara
”Evenzo gij vrouwen, weest uw man onderdanig...zoals Sara Abraham gehoorzaamde en hem heer noemde”, schrijft Petrus aan de vrouwen, zoals hij schrijft aan de gemeente als geheel dat zij zich niet tegen de heidense keizer moeten verzetten, en aan de slaven dat ze hun meesters onderdanig moeten wezen, ook de verkeerde meesters. In de vroege kerk werden veel vrouwen christen zonder dat hun man daarin mee ging. Petrus zegt: ”Geen protest, geen provocaties, geen geruzie, maar innerlijke kracht.” Hij noemt Sara als voorbeeld. Waar noemt Sara Abraham heer? Genesis 18 vers 12: ”Zal ik wellust hebben, nadat ik vervallen ben, terwijl mijn heer oud is?” Niet direct wat je zou verwachten! Hoe gedroeg Sara zich naar haar man toe? Het is een wonderlijk verhaal, dat we nauwelijks begrijpen door alle eeuwen die ons van haar scheiden. Sara’s gesol met Hagar, de manier waarop ze Abraham onder druk zet in haar wanhoop om een kind te krijgen en de vernedering te boven te komen. Het klinkt allemaal niet erg onderdanig, zelfs niet sympathiek.
Toch blijft ze wel één met Abraham. Ze gaat mee naar het beloofde land en dan weer naar Egypte en terug. Ze blijft mee hopen op het beloofde kind, er blijft liefde tussen die twee mensen ondanks de enorme druk van de omstandigheden.
Geen schrik
Terug naar Petrus: ”Haar dochters zijt gij, als gij goed doet en u geen schrik laat aanjagen.” Schrik laat aanjagen?
Door wie? Door die mannen natuurlijk. Petrus moedigt hier de vrouwen niet aan om slaafs te worden, maar juist om rechtop voor God te leven en zich niet te laten bepalen door hun echtgenoten. Ze moeten goed doen, doen wat God van hen vraagt, en dat hoeft niet hetzelfde te zijn als dat, wat hun man van hen vraagt. Het hoeft er ook niet mee te strijden. Onvrije mensen zijn of slaaf of rebel.
In beide gevallen wordt hun gedrag bepaald door dat van een ander. Vrije mensen kunnen dienen zonder hun vrijheid te verliezen. ”Houdt, zover het van u afhangt, vrede met alle mensen”, schrijft Paulus. Het zou werkelijk zonde zijn als we onze talenten begraven omdat we ons schrik laten aanjagen, als onze echtgenoot ons niet van harte steunt in een initiatief, of er zelfs zijn wenkbrauwen bij optrekt. Het zou ook zonde zijn als we zo dronken zouden worden van onze vrijheid in Christus dat we voor die vrijheid gaan vechten i.p.v. voor Christus en zo onze liefde en die van onze geliefden platlopen. Het blijft een moeilijk woord: liefde.
Dat is niet zo gek als we bedenken hoe belangrijk dat woord is in de Bijbel. Wat een overwinning voor de tegenstander als hij dat woord te pakken krijgt om het te herijken naar zijn normen, zodat je allerlei dwaze, gevaarlijke, vuile dingen aangeboden krijgt onder het label ”liefde”.
Vrijheid is trouwens ook zo’n kernwoord in de Bijbel en al evenzeer aan bederf onderhevig als het van de bron van leven wordt losgemaakt. Er is maar één manier om onze liefde zuiver te houden, liefde tussen ouders en kinderen, liefde tussen man en vrouw en liefde tot onze naaste, en dat is door God lief te hebben boven alles en
Hem te erkennen als God. ”Hoor Israël, de Here is onze God, de Here is één.” (Deut. 6:4,5)
Genesis 3
Waarom hebben vrouwen zo’n aansporing nodig? Er wringt iets in onze man-vrouw relaties. Dat dateert van het begin van de wereld toen wantrouwen en ongehoorzaamheid de intimiteit met God, en daarmee de onderlinge intimiteit verbraken. God zegt tegen de vrouw: ”..naar uw man zal uw begeerte uitgaan, en hij zal over u heersen.” (Genesis 3:16) Het is een vloek. Geen bevel natuurlijk, evenmin als het gevecht van de man met de natuur iets is wat je in stand moet houden. Het gaat er in de wereld die God op een afstand houdt, zo toe dat de sterkste de macht heeft. Het is of winnen of verliezen. Of jij bent de baas, of ik ben het. Man en vrouw kunnen niet zonder elkaar. Maar samen gaat het ook niet vanzelf. We verwachten veel van elkaar, we willen (begeren) veel van elkaar. Vrouwen organiseren, manipuleren. Mannen zijn over het algemeen sterker en agressiever. Verhoudingen worden gedomineerd door angst. Zo’n intense relatie als de huwelijksrelatie, waarvan we in deze tijd zo veel verwachten, is kwetsbaar. Getrouwde vrouwen met jonge kinderen blijken, in onze samenleving, het meest vatbaar voor ernstige depressies. (Getrouwde mannen met jonge kinderen het minst.) Mannen vinden, over het algemeen uitdagingen en waardering in hun werk. Ze hebben werktijden, collega’s en een salaris. Vrouwen moeten vaak hun eigen tijd indelen, beslissen wat ze gaan doen en beoordelen of het ze gelukt is. Er is meestal niemand om mee te overleggen, niemand die ziet wat er gebeurt en dat ook waardeert.
Moet alle waardering, veiligheid en aandacht van haar man komen? Verwacht ze van hem dat hij haar werkdruk en vrije tijd in de gaten houdt? De man die haar werk van dag tot dag niet kent, die zijn eigen baan heeft en bij haar verwacht thuis te komen? Dan gaat haar begeerte uit naar iets wat hij haar nooit kan geven. Teleurgestelde verwachting gist tot stille wrok of openlijke vijandigheid.
Verwarring
De vrouwen aan wie Petrus schrijft, zijn opgegroeid in een samenleving waarin mannen het voor het zeggen hebben, ook in het geloof. Maar de scheidingsmuur is weggebroken: ”In Christus is noch man noch vrouw.” Ze hebben hun eigen plekje gekregen, hun eigen vrijheid en verantwoordelijkheid.
Bovendien leven ze in een verwarrende tijd. Van romeinse vrouwen zijn vele staaltjes van decadentie en vrijgevochtenheid bekend. Ze moeten zich gevoeld hebben zoals de vrouwen die ik in Rwanda ontmoette.
De traditionele samenleving is uit elkaar gevallen. Mannen proberen krampachtig hun machtspositie te handhaven. De blanke vrouwen die ze ontmoeten, genieten een ongekende vrijheid, zijn rijk, goed opgeleid en zelfstandig. Er zijn er vele die naar Afrika zijn gekomen voor het klimaat en de vrijheid, niet voor de mensen. Ze dragen korte rokken als de mode in Europa dat voorschrijft, hun hulpen in de huishouding kletsen over hun seksuele losbandigheid. ”Slaat je man je echt nooit?”, vroeg een jonge Rwandese vrouw me. ”Nee nooit.” ”Dus je mag alles, ook met andere mannen slapen?” Wat is vrijheid en waar houdt het op?
Vrijheid begint en eindigt in God. Daar ligt onze eerste loyaliteit. Hij is de bron van onze liefde en Degene die ons verlangen vervuld. Zo vaak verlangen we van onze geliefden wat alleen God ons geven kan. Dat is een voedingsbodem voor angst en boosheid. Alleen in de volkomen liefde is geen vrees.