Zalig de barmhartige
1999-06-25
Echte barmhartigheid is barmhartigheid die werkt. Echte barmhartigheid is geen statisch gegeven maar een dynamisch gebeuren. Zalig zij, die barmhartig leven, want zij zullen barmhartig behandeld worden!- Jaargang 43
- nummer 13
Wat doe je, als je barmhartig bent?
Wat ontvang je, als de barmhartigheid aan jou geschiedt? Het gaat om een gebeuren van liefde metterdaad en van ontferming. Een gebeuren van hart hebben voor de ander, van erbarmen, van je hart openen voor wie in nood is en voor wie hulp behoeft.
’Barmhartig’ komt van ’armhartig’. Dat betekent zoveel als: meevoelen met de armen, jezelf inleven in wie arm is en ellendig. En wie dat doet, die gaat ook aan het werk. Die kent werken van barmhartigheid.
De Middeleeuwse kerk kende zeven klassieke werken van barmhartigheid.
Het zijn achtereenvolgens: hongerigen te eten geven, dorstigen laven, vreemdelingen herbergen, naakten kleden, zieken bezoeken, gevangenen bevrijden en doden begraven. Zes van die zeven werken zijn ontleend aan Matteüs 25:31-36, de gelijkenis van Jezus over het oordeel van de Zoon des mensen. Dat het zevende werk, doden begraven, hieraan toegevoegd is, is zeer typerend. Dat typeert de echte barmhartigheid: werken voor wie zelf niets meer kan! Als er een niets meer kan is het wel de dode...
Zijn wij barmhartig?
Gelukkig worden er onder ons mensen vele werken van barmhartigheid gevonden. We leven in een wereld waarin zeer velen nog het hart op de goede plaats hebben. Wie wordt er niet met ontferming bewogen, bijvoorbeeld, bij de droevige aanblik van de vluchtelingen uit Kosovo?
Tegelijkertijd is er ook alle reden voor een vertwijfelde vraag. Hoe diep zit deze barmhartigheid van de wereld, hoe ver reikt het, hoeveel is het werkelijk waard? Is het meer, veel meer, dan een barmhartigheid per giro en per Staatsloterij? Gaat het veel verder dan een minzaam schepje van de grote hoop? Hoe gemakkelijk kunnen wij ons hart weer toesluiten voor de ander.
Hoe verbazend gemakkelijk kunnen wij ons verharden tegenover de mens in nood. De Serviërs lijken zich als één blok te verharden tegenover de Albanezen, en zouden zij in doorsnee echt zoveel slechter zijn dan wij?
De barmhartigheid van deze wereld is een rest van het verloren paradijs. De barmhartigheid van deze wereld is bezig te verdwijnen. God houdt ons nog tegen op deze onzalige weg, gelukkig wel! Maar Hij hoeft zijn Hand maar even terug te trekken, of al snel klinkt hier de schoen die dreunend stampt, en worden de mantels in bloed gewenteld, en worden de hoofden heet en de harten koud.
Volmaakte barmhartigheid
Zalig de barmhartigen, want hun zal barmhartigheid geschieden. De vijfde Zaligspreking is een opgave en een gave. De opgave lijkt voorop te gaan.
De mens die barmhartig handelt, die zal ook beloond worden met een barmhartige behandeling! De gave lijkt hier het verdiende loon na gedane arbeid. Lijkt, want het is schijn. Het gaat hier allesbehalve om een gebeuren dat ons éigen is en dat zomaar op kan komen uit onszelf. Het gaat hier over niets minder dan de volmaakte barmhartigheid. Het volmaakt barmhartig gebeuren van het Koninkrijk der hemelen! Dat komt van boven. Hoe zou het anders kunnen in een wereld zonder paradijs? Dat geschiedt van de andere kant. Dat geschiedt van God.
God is barmhartig. Hij is de levende God, die een hart heeft! Hij is niet als de harteloze afgoden en de hooghartige machten, en we leven niet in een koud en liefdeloos heelal. God is barmhartig. De hele wereld wordt gedragen door een God die met ontferming bewogen is en die zijn hart opent voor wie arm is en ellendig. Volmaakte barmhartigheid. Barmhartigheid van God. Volmaakt bewezen in zijn gave aan de wereld, in het offer van zijn Zoon. Voor ons ging Hij de diepte in. Tot op het bot was Hij bewogen, en Hij gaf Zichzelf. Voor een wereld verloren in schuld.
Zalig is wie opgenomen is in Gods barmhartigheid, want die wordt ook wat Hij is!