De deur gaat langzaam open
1999-10-15
'Na vele uren praten -soms hartverwarmend, soms hartverscheurend - ging de deur zachtjes dicht. Of staat-ie misschien toch nog op een kier?"- Jaargang 43
- nummer 21
Met die woorden besloot ik in Opbouw van 28 juni 1996 mijn impressie van de Vrijgemaakte synode van Berkel en Rodenrijs, die ik, samen met ds W. Smouter namens onze Commissie voor contact en samenspreking met andere kerken, bijwoonde.
Die synode besloot vanwege de geconstateerde verschillen inzake belijdenisbinding en kerkorde de verkennende contacten met onze kerken te beÎindigen en niet over te gaan tot officiële samensprekingen, gericht op kerkelijke eenheid.
Drie jaar later, begin september 1999, zat ik weer op een Vrijgemaakte synode. Nu in Leusden en dit keer samen met vijf andere commissieleden.
En weer ging het over de relatie met onze kerken.
De verwachtingen waren niet hooggespannen.
Onze Landelijke Vergadering van Doorn 1998 had immers het vrijgemaakte verzoek om een strakkere binding afgewezen.
En inderdaad, voor officiÎle samensprekingen zag de Leusder synode net zo min ruimte als haar voorgangster.
Maar toch...
Toch liet de synode het daar niet bij. De deur bleef niet dicht, maar werd nadrukkelijk op een kier gezet. Want er wordt, wat de synode betreft, de komende jaren wel degelijk gepraat tussen de vrijgemaakte deputaten kerkelijke eenheid en onze commissie. En de Christelijke Gereformeerde deputaten mogen er bij zijn. Die gesprekken mogen dan wel geen 'samensprekingen' genoemd worden maar 'ontmoetingen'. Maar welke Nederlands Gereformeerde zal zich er nu echt druk over maken hoe die gesprekken heten? Als er maar van aangezicht tot aangezicht en van hart tot hart, bij een open Bijbel en open voor wat Gods Geest wil werken, gebeden en gezongen, geproefd en getast, gesproken en geluisterd kan worden. En zitten we met een 'ontmoeting' niet dichter bij het hart dan met een toch wat formelere 'samenspreking'?
Gezocht
In de voorstellen van de synodecommissie en in de bespreking daarvan ter synode was tastbaar hoe er - ondanks de blokkade die men op de weg naar samensprekingen zag liggen - toch gezocht werd naar een opening om op landelijk niveau weer met onze kerken in gesprek te komen.
Naar een weg om een proces op gang te brengen waarin wederzijds vertrouwen zou kunnen groeien. Daarvoor werdcreatief- de vorm gevonden van 'ontmoetingen' ('het kunnen er wel tien worden', schreef de officiële synodeverslaggever in De Reformatie) waarin wederzijds opheldering gevraagd en gegeven kan worden over de visie van de Landelijke Vergadering van Doorn respectievelijk de Vrijgemaakte synode van Leusden.
Deputatenvoorzitter dr A.N. Hendriks toonde zich weinig enthousiast over dit commissievoorstel ('deputaten kunnen er wel mee leven' klonk het zuinigjes) en probeerde het karakter van de ontmoetingen te minimaliseren: 'Ze hebben een zeer beperkte insteek' namelijk het vragen van opheldering; als die verkregen is, is het daarmee zo'n beetje gebeurd'. Maar uit de bijdragen van anderen, met name de voorzitter en rapporteur van de betreffende synodecommissie, werd duidelijk dat dat zeker niet de intentie van de synode als geheel was. 'Ook die beperkte contacten staan toch in het kader van het zoeken van kerkelijke eenheid', zei synodescriba ds J. Luiten. 'De ontmoetingen moeten niet beperkt worden gezien, en er moet in de gesprekken van beide kanten sprake zijn van openheid en aanspreekbaarheid', zei de commissierapporteur ds A. van der Sloot. 'Er moet doorgepraat worden over hoe en waarom de Nederlands Gereformeerden denken op hun manier kerk van Christus te kunnen zijn.
'We moeten de beweegredenen daarachter op het spoor komen', zei commissievoorzitter ds P.H. van der Laan. En zo werd de deur naar onze kerken nadrukkelijk op een kier gezet.
Verrassing
Nog groter was de verrassing toen de synode een paar dagen later onder voorwaarden ruimte schiep voor kanselruil en Avondmaalsgemeenschap tussen plaatselijke Nederlands Gereformeerde en Vrijgemaakt Gereformeerde kerken die elkaar herkend en erkend hebben als ware kerken van Jezus Christus. Als Commissie voor Contact en Samenspreking hadden we dat moment geen besluit verwacht. Dachten we dan toch te klein van Gods Geest die de door mensen gemaakte grenzen doorbreekt, zoals twee predikant-afgevaardigden in Leusden met een verwijzing naar Opwekking 167 hun medesynodeleden indringend hadden voorgehouden?
En zo groeit er dan onverwacht perspectief dat daar waar de breuk dertig jaar geleden het diepst ging en de meeste pijn veroorzaakte ñin de plaatselijke gemeenteook de eerste blijken van herstel en genezing zichtbaar zullen kunnen worden.
Toen een jaar geleden onze gemeente (de NGK van Voorthuizen/ Barneveld) met onze vrijgemaakte zusterkerk ter plaatse een eerste gezamenlijke gemeenteavond hield en we het samen uitzongen dat we een zijn in de naam van Jezus, stonden vooral de oudere broeders en zusters die dertig jaar geleden de breuk aan den lijve ervaren hebben, de tranen in de ogen. En zouden zij en wij het dan straks ook nog als een geschenk uit Gods hand mogen ontvangen, dat we samen onder de bediening van Gods Woord en samen aan één Avondmaalstafel mogen zitten?
Hoe verder?
Hoe het verder zal gaan, landelijk en plaatselijk? Ik weet het niet. Ik zit soms te rekenen: nog twee of drier vrijgemaakte synodes, dan is de vernieuwing in evangelisch-gereformeerde richting in vrijgemaakte kring zo ver voortgeschreden dat er beslissende stappen naar eenheid kunnen worden gezet. Maar dan corrigeer ik mezelf: Alsof het alleen aan de ontwikkeling ginds en niet aan die bij ons zou liggen. Alsof Gods Geest alleen daar zou moeten werken en niet bij ons. En bovendien: Leusden liet zien dat God dwars door ons gereken heenbreekt. Zullen we daar voor de toekomst maar van blijven uitgaan?
We weten immers: ''t Werk van God is niet te keren, omdat Hij er over waakt'. En voor ons, Vrijgemaakt en Nederlands Gereformeerden, geldt -landelijk en plaatselijk - : 'Samen bidden, samen zoeken naar het plan van onze Heer. Samen zingen en getuigen, samen zingen tot Gods eer'. Daar hebben we voorlopig de handen vol aan!
(Br De Boer is vice-voorzitter van de Commissie voor contact en samenspreking met andere kerken)