Lijfspraak
1999-10-29
Het kan je ineens raken. Het ontroert je, maakt je blij,- Jaargang 43
- nummer 22
geeft je rust en houvast of iets anders. In ieder geval doet het iets met je. En voor de rest van je leven 'hoort' het bij je: een woord, een regel, een zin, een couplet, strofe, tekst, gedicht.
Deel 4 in de serie Lijfspraak.
'...but the lump was there...'
A.Solszenitsyn in 'Cancer Ward'
Ontkenning erkend
,,Een man staat voor het raam en kijkt naar buiten.
Hij ziet de zon schijnen, mensen lopen, planten en bomen groeien. Niets is er veranderd. Alles is zoals het hoort te zijn. En dan staat er dat ene zinnetje: ...but the lump was there..
(maar de knobbel zat er).
Op die plaats, in die fase van ontkenning realiseert de man zich dat er wel degelijk iets aan de hand is. Namelijk in hemzelf. Hij is ernstig ziek. Hij heeft kanker. Ik las het boek toen het pas uit was. Ik was nog jong. En in een periode van mijn leven dat ik alles veel meer natuur-wetenschappelijk bekeek. Alles moest aantoonbaar zijn en bewezen.
Dat had ook met mijn opleiding te maken.
Heelkunde is een doe-vak.
Maar dit was een andere manier van kijken naar de dingen waar ik eigenlijk nog nooit zo over nagedacht had. Over dat er in je leven, in het omgaan met dingen, in het omgaan met ziekte fasen zijn. Fasen van ontkenning, aanvaarding, berusting enzovoort. Dat was nieuw. Het is ook de aanzet geweest om me meer te gaan verdiepen in de ethische aspecten van de geneeskunde. Ik ben veel boeken gaan lezen en werd lid van verschillende medisch ethische commissies.
Soms uitersten, van het KNMG (Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst) tot het Lindeboominstituut. En ik hing daar altijd wat tussenin.
Ik lag dwars aan de linkerkant en wekte achterdocht aan de rechterkant.
Daar voelde ik me wel eens ongelukkig bij.
Maar ik heb ook geleerd: Je bent uiteindelijk verantwoordelijk voor jezelf.
Voor een ander zul je het nooit helemaal goed kunnen doen. Dan maar in je eentje datgene doen wat je later aan de Here kunt uitleggen. Misschien is er wel een 'lump' in mijn leven, maar beschouw ik het niet zo. Ontkenning zit ook in hele alledaagse dingen: een lastige vergadering of iets moeilijks moeten regelen. Als ik niet weet hoe ik het zo snel op moet lossen, schuif ik het maar van me af. Door me ervoor af te sluiten en andere dingen te gaan doen. En dat werkt. Ik merk dat hoe dichter de datum nadert waarop iets af of geregeld moet zijn, het vaak helderder wordt hoe ik het moet doen. Maar tot die tijd ontken ik het als het ware. Ik heb een positieve instelling. Het leven doet dingen met je; ook dingen die moeilijk zijn. Ik kreeg de laatste jaren als chirurg steeds meer last van een reumatische aandoening in mijn rechterhand. Dan vraag je je wel af hoe het verder moet. En mijn rechteroog functioneert zo goed als niet meer. Maar ik kan nog steeds doen wat ik wil doen en daar ben ik dankbaar voor. En ergens zie ik er ook wel weer een uitdaging in om te proberen alles een plaats te geven. Dat ik geloof helpt me daar wel bij: Het uitzicht op iets beters. Ik kan me ook onmogelijk voorstellen dat iemand niet gelooft. Ondenkbaar.
Hoewel ik het om me heen zie: Mensen die het ontstaan en de ontwikkeling van leven helemaal kunnen beredeneren en vervolgens dat laatste stapje blijkbaar toch niet kunnen zetten.
Ik heb eigenlijk altijd een heel kinderlijk geloof gehad en nooit echt getwijfeld.
Met een schepping in zes dagen kan ik bijvoorbeeld prima uit de voeten. En ergens maakt me dat wel eens ongerust.
Aan de andere kant is dat voor mij het duidelijkste bewijs dat het geloof niet iets van mijzelf is. Want als ik zie hoe kritisch ik ben in de beoordeling van dingen, dan is het onbegrijpelijk dat ik dit zomaar aanneem. Een wonder ja."
Dirk Jan Bakker (59) is medisch directeur van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam.
Hij is lid van de Nederlands Gereformeerde kerk in
Breukelen.