zending en apartheid
1999-11-26
Noemde ik de vorige Snipper 'apartheid en zending' omdat het akelige rotsblok van apartheid de zendingsweg wel zou hebben moeten versperd -zo denken we in 1999- vandaag draai ik het om in 'zending en apartheid' omdat ik nu van de zending uit, iets van eigen gevoelen wil weergeven ten aanzien van die apartheid. Dan wil ik meteen al bij de voordeur al opmerken dat welke Christen ook maar van Europa onmogelijk vrede kon hebben met de afschuwelijke "kleine apartheid" van aparte ingangen, loketten, bankjes in het plantsoen, vervoermiddelen, zelfs zeestranden en wat niet al. Geen zendeling die daar niet tegen geprotesteerd heeft. De grootste ergernis was mischien wel de verbazing te ontdekken dat veel blanke medeburgers daar helemaal geen last van hadden.- Jaargang 43
- nummer 24
Maar die tijd ligt nu al ver achter ons al zijn er overal ook nu nog wonden, nog steeds niet geheeld. Maar de "grote apartheid" dan zoals bijvoorbeeld gepresenteerd een 40 jaar geleden in het Tomlinson-verslag? Ik ben er een tijdje enthousiast over geweest. Als dat zo eens tot uitvoering had kunnen worden gebracht! Elk volk in zijn eigen gebied met gelijke start- en ontwikkelingsmogelijkheden waarbij de welvarenden natuurlijk de minder bevoorrechten financieel ondersteunen. En natuurlijk zonder dwang of geweld.
Maar aan de ene kant liep het plan stuk op de onwil of het onvermogen van de rijken zulke geweldige offers te brengen en aan de andere kant bleek dat de tegenwind in Afrika zo hard waaide dat er geen kijk was op een vreedzame uitvoering van het grandioze plan. Het kwam een paar decades te laat in de geschiedenis. Zoals een Amerikaanse journalist het eens ironisch formuleerde: je kunt iemand niet tegen zijn zin gelukkig maken En men vergete vandaag niet dat tot het midden van de tachtiger jaren socialistische-
communistische ideologieën en bemoeiingen een werkelijke bedreiging in Afrika waren en er wel in slaagden op hun eigen wijze de bevrijdingsbewegingen te motiveren en te organiseren met het boosaardig gevolg dat de blanke minderheidsregering van de apartheid steeds "zwarter" werd dan ze al was. En de bevrijdingsbewegingen zelf al gewelddadiger! Het Tomlinson-verslag was een boze droom geworden! De toepassing ervan ging met zoveel geweld gepaard en het gaf misdadige elementen de kans om onder het mom van recht hun eigen duistere plannetjes uit te voeren. Nog laten we in schaamte erover het hoofd hangen. In de praktijk van ons zendingswerk in de zogenaamde thuislanden werden we minder gehinderd door het apartheidsbeleid -veel minder dan in de stedelijke gebieden- maar wie er gewerkt heeft, weet van het schrijnend gevolg van de zogenaamde trekarbeid die de arbeiders naar de steden dwong. Dat was de ellende van uiteengeslagen gezinnen.
De zending van de Vrijgemaakte Kerken , later de Nederlands Gereformeerde Kerken, kwam in Zuid-Afrika terecht en dankte God ervoor. Het apartheidsbeleid bleek een boze droom te zijn geweest. Maar had de zending er om die reden mee moeten ophouden? Of omdat zendelingen -zoals ikzelf- een ander zicht op de hele zaak van apartheid hadden gekregen?
Zelfs na zoveel jaren weet ik vandaag nog nauwelijks wat ik als Christen beginnen moet met dat moeilijke rassenverschil.
Maar we wisten ons door de Heer geroepen. Zulke mensen onder welk politiek beleid ook maar, blijven hardnekkig met hun werk doorgaan.
J. Vonkeman Richmond, Zuid-Africa