Dansen met één been
1999-11-26
Hoewel de hausse voorbij is, puilen kinder- en jeugdboeken nog vaak uit van de gezinsproblemen. Van zwaar tot licht, in alle soorten en maten. Dit najaar verschenen twee boekjes waarin in verhaalvorm op een evenwichtige, natuurlijke manier het leven met een handicap aan de orde gesteld wordt. Van heel verschillend niveau, maar beide aantrekkelijk voor kinderen - van zo'n 9 tot 12 jaar.- Jaargang 43
- nummer 24
Het ene heet Driedubbel eigenwijs en is geschreven door Opbouwmedewerkster Guurtje Leguijt 1) van wie eerder dit
jaar Heibel in m'n hoofd verscheen, een kinderboek over een autistisch jongetje. 2)
Drieling
Anna, Elle en Otto zijn een drieling (10 jaar) en dat is precies hun probleem.
Ze hebben er moeite mee dat iedereen het zo leuk vindt dat ze een drieling zijn, terwijl ze geaccepteerd willen worden in hun eigenheid; de verschillen tussen hen zijn er groot genoeg voor.
De plannen die ze maken om aan te tonen dat ze drie aparte kinderen zijn met ieder een eigen karakter mislukken stuk voor stuk. Ze geven alleen maar aanleiding tot humoristische situaties: en zo blijven ze niet anders dan een leuke
drieling.
Slordig
Het is uiteindelijk Vera, een klasgenootje in een rolstoel, die een echte oplossing voor ze bedenkt.
Een gehandicapte, zo voelen de drie zich ook. In het verhaal komen de drie er inderdaad als zeer verschillende individuen uit; vooral Elle met haar vergaande slordigheid zal door de lezertjes wel leuk gevonden worden. Maar ik had bij het lezen mijn twijfels. Tegenover haar nette zusje steekt ze wel heel erg af. Ik had nog een bezwaar tegen het boek: zouden kinderen zich het probleem kunnen indenken, zouden ze niet eerder jaloers zijn op een meerling? Dus heb ik het kleindochter Janine (groep 7) laten lezen. Die reageerde enthousiast: ze kende wel iemand die net zo slordig was als Elle. Ze vond haar juist leuk, net als het hele boek. De identificatiefiguur voor haar was echter Anna. De boodschap had ze opgepikt; logisch dat juist Vera de drieling zo goed begreep: mensen met een handicap willen graag als ieder ander behandeld worden. Overigens vond Janine het meer een meisjes- dan een jongensboek, Otto komt niet zo goed uit de verf.
ADHD
Applaus voor mijn broertje van Gerry Velema 3) zal iets oudere kinderen meer aanspreken. Het graaft dieper, het probleem is dan ook veel ingrijpender.
Cathy heeft er enorm veel moeite mee dat Dennis haar jongere broertje hyperactief is, hij heeft ADHD, en wel in erge mate. Door hem voelt ze zich in haar vrijheid beknot. Ze moet uit school altijd op hem wachten; hìj krijgt thuis de meeste aandacht; bovendien schaamt ze zich voor zijn gedragvooral in zijn agressiviteit tegenover anderen.
Begrip voor haar problemen krijgt Cathy bij tante Henneke, de sympathieke buurvrouw, die haar de aandacht geeft die ze in eerste instantie bij haar moeder te kort komt.
Doordat Henneke Cathy een blik gunt in haar eigen leven kan Cathy haar problemne met Dennis wat relativeren. Ze gaat inzien dat veel mensen gehandicapt zijn.
Tante Henneke probeert haar handicap te verwerken door het maken van beeldjes. Die beeldjes maken Cathy tenslotte duidelijk dat leven met een handicap dansen is met één been, maar wel degelijk ook: dansen.
Verkeerslicht
Applaus voor mijn broertje is een levendig geschreven, boeiend verhaal met veel situaties die voor basisschoolkinderen heel herkenbare zullen zijn: een werkstuk, een spreekbeurt, een volleybaltoernooi, een voorzichtige eerste verliefdheid. En met spannende en ontroerende momenten: het verdwenen lievelingsdier, het hooglopende conflict met de onredelijke oma, de onhandige pogingen van Dennis om iets weer goed te maken.
Mooi vind ik dat de verzoening uiteindelijk door de kinderen zelf tot stand komt en niet via een oudere verloopt. Goed gevonden is het beeld waarmee Denny's handicap helder gemaakt wordt: het verkeerslicht in zijn hoofd, dat maar nooit rood wil worden.
Echt woedend
Gelijke monniken, gelijke kappen, dus hier ook maar een lezeres van de doelgroep gezocht.
En ook gevonden: Myrthe (11). Zo te horen heeft die zich volledig geïdentificeerd met Cathy. Als Cathy boos werd op haar moeder of haar oma werd ik ook echt woedend!' Toen ik stelde dat ik er moeite mee had dat Cathy en haar vriendin stuntelaars waren met gymnastiek, maar tegelijkertijd erg goede volleybalsters, was Myrthe het helemaal niet met me eens. Ze herkende zich er zelf in. Een schitterend boek vindt ze het. Voordat ze eraan begon had ze nog nooit van ADHD gehoord, maar nu begrijpt ze heel goed wat het is en voelt ze veel sympathie voor Dennis.
Ook de betekenis van de gipsfiguurtjes kon ze uitleggen, ze vond ze als beeld erg mooi en duidelijk.
Haar enige kritiek op het boek was dat de schrijfster 'te vroeg gestopt was'. Ze zou willen weten 'hoe het verder ging'. Mooi verzorgde boekjes van Callenbach.
Alleen in Driemaal eigenwijs ontbreekt een woord op bladzijde 34.
1) Guurtje Leguyt, Driemaal eigenwijs.
Uitg. Callenbach. 64 blz. Prijs f 12,50 geb.
2) Besproken in nr 13 van deze jaargang; blz 255 3) Gerry Velema, Applaus voor mijn broertje.
Uitg. Callenbach. 112 blz. Prijs f 19,90 geb.